Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά μπροστά σε ένα γνώριμο αλλά δύσκολο ερώτημα: θέλει – και μπορεί – να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στον κόσμο;
Ο Πέδρο Σάντσεθ λέει ξεκάθαρα «ναι». Και όχι απλώς αυτό: καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να γίνει κάτι περισσότερο από μια οικονομική δύναμη — να εξελιχθεί σε ηθικό ηγέτη του πλανήτη.
Η παρέμβασή του δεν περιορίζεται σε γενικόλογες διακηρύξεις. Αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής ταυτότητας: ενίσχυση της άμυνας, δημιουργία ευρωπαϊκού στρατού, ενεργός ρόλος σε διεθνείς κρίσεις.
Αλλά και κάτι πιο δύσκολο: μια Ευρώπη που δεν υπερασπίζεται μόνο τα συμφέροντά της, αλλά και αξίες.
Σε μια περίοδο όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν λιγότερη διάθεση για πολυμερή συνεργασία, το ερώτημα που θέτει ο Σάντσεθ είναι απλό αλλά βαρύ: αν όχι η Ευρώπη, τότε ποιος;
Το «ηθικό» δίλημμα: Ισραήλ και διεθνές δίκαιο
Η πιο αιχμηρή του πρόταση αφορά τη στάση απέναντι στο Ισραήλ.
Η ιδέα για αναστολή της συμφωνίας συνεργασίας δεν είναι απλώς διπλωματική κίνηση.
Είναι πολιτικό μήνυμα ότι η Ευρώπη πρέπει να ευθυγραμμίζει τις πράξεις της με τις αρχές που διακηρύσσει.
Όμως εδώ αρχίζουν και τα δύσκολα. Γιατί η «ηθική πολιτική» δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Σημαίνει συγκρούσεις, κόστος και επιλογές που διχάζουν.
Η πρόταση για κοινή ευρωπαϊκή άμυνα επιστρέφει δυναμικά. Δεν είναι καινούργια.
Αλλά σήμερα φαίνεται πιο επίκαιρη από ποτέ. Και πάλι, όμως, το ερώτημα παραμένει:
- Μπορεί η Ευρώπη να λειτουργήσει ως ενιαία δύναμη;
- Υπάρχει πολιτική βούληση;
- Ή θα σκοντάψει στις εθνικές προτεραιότητες;
Η ιστορία δείχνει ότι η ευρωπαϊκή ενοποίηση προχωρά αργά — συνήθως μετά από κρίσεις.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός υπερασπίζεται την Ευρώπη με αυτοπεποίθηση:
- υψηλή ποιότητα ζωής
- ισχυροί θεσμοί
- περιβαλλοντικά πρότυπα
- κοινωνικό κράτος
Και σε αυτό δεν έχει άδικο. Η Ευρώπη παραμένει ένας από τους πιο σταθερούς και ασφαλείς χώρους στον κόσμο.
Το ερώτημα είναι άλλο: μπορεί να μετατρέψει αυτή τη σταθερότητα σε παγκόσμια επιρροή;
Η παρέμβαση του Σάντσεθ δεν είναι απλώς πολιτική πρόταση. Είναι μια υπενθύμιση ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε σταυροδρόμι.
