Ευαγγελία Ασημακοπούλου Η τρέχουσα σιωπή του αραβικού κόσμου απέναντι στις νέες, εκτεταμένες διαδηλώσεις στο Ιράν αποτελεί έντονη αντίθεση με το 2022, όταν τα παν-αραβικά μέσα ενημέρωσης κάλυπταν με ζήλο την εξέγερση και αρκετές κυβερνήσεις του Κόλπου έβλεπαν μια πιθανή αλλαγή καθεστώτος ως ευκαιρία αποδυνάμωσης της ιρανικής επιρροής. Σύμφωνα με τον Economist, αυτή η μεταστροφή εξηγείται κυρίως από δύο φόβους: το ενδεχόμενο γενικευμένου χάους και την απρόβλεπτη αντίδραση ενός, έστω αποδυναμωμένου, Ιράν.
1. Ένα αποδυναμωμένο αλλά όχι ακίνδυνο Ιράν
Τα γεγονότα μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023 αποδιάρθρωσαν το περιφερειακό δίκτυο της Τεχεράνης. Η Χεζμπολάχ έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα, το καθεστώς Άσαντ στη Συρία κατέρρευσε, ενώ το ίδιο το Ιράν υπέστη άμεσους ισραηλινούς και αμερικανικούς βομβαρδισμούς. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπινιαμίν Νετανιάχου χαρακτήρισε το Ιράν «δύναμη δεύτερης κατηγορίας» – μια εκτίμηση που συμμερίζονται πλέον και πολλοί Άραβες αξιωματούχοι.
Ωστόσο, η αποδυνάμωση δεν ισοδυναμεί με ανυπαρξία ισχύος. Το Ιράν διατηρεί σημαντικό οπλοστάσιο πυραύλων μικρού βεληνεκούς, ικανό να πλήξει στόχους σε όλο τον Κόλπο, γεγονός που κρατά τις γειτονικές μοναρχίες σε κατάσταση νευρικής επιφυλακής.
2. Ο φόβος της κλιμάκωσης και της αμερικανικής εμπλοκής
Οι χώρες του Κόλπου παρακολουθούν στενά τις κινήσεις των ΗΠΑ και του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει απειλήσει με νέες επιθέσεις αν το ιρανικό καθεστώς συνεχίσει τη βίαιη καταστολή. Μια τέτοια κλιμάκωση θα μπορούσε να προκαλέσει ιρανικά αντίποινα σε αμερικανικές βάσεις ή ακόμη και σε κράτη του Κόλπου, παρά τον κίνδυνο σφοδρής αμερικανικής απάντησης.
Οι ηγέτες της περιοχής δεν θέλουν να βρεθούν στο επίκεντρο ενός τέτοιου «παιχνιδιού υψηλού ρίσκου», ιδίως όταν το Ιράν θα μπορούσε να αντιδράσει απρόβλεπτα αν ένιωθε ότι απειλείται η ίδια του η επιβίωση.
3. Το τραύμα των κρατικών καταρρεύσεων
Πάνω απ’ όλα, οι αραβικές κυβερνήσεις φοβούνται το μετά. Οι εμπειρίες από το Ιράκ και τη Συρία –με εμφυλίους, προσφυγικές ροές, εξάπλωση τζιχαντιστών και λαθρεμπόριο όπλων και ναρκωτικών– λειτουργούν ως προειδοποίηση.
Ένα κατακερματισμένο Ιράν των 92 εκατομμυρίων κατοίκων, μόλις λίγα ναυτικά μίλια από τις ακτές του Κόλπου, θα μπορούσε να σημαίνει:
μαζικά κύματα προσφύγων,
απώλεια ελέγχου πυραύλων και drones,
και σοβαρούς κινδύνους γύρω από τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Ο αραβικός κόσμος δεν τρέφει καμία συμπάθεια για την Ισλαμική Δημοκρατία και θα προτιμούσε μια νέα ιρανική ηγεσία που να περιορίζει το πυρηνικό πρόγραμμα και τη στήριξη σε πολιτοφυλακές. Όμως, μετά από χρόνια πολέμων και αστάθειας, επικρατεί η εκτίμηση ότι μια ανεξέλεγκτη κατάρρευση του Ιράν ίσως φέρει περισσότερο χάος παρά λύσεις. Αυτή η ψυχρή, φοβισμένη πραγματιστική σκέψη εξηγεί γιατί, αυτή τη φορά, η περιοχή επιλέγει τη σιωπή αντί για τον ενθουσιασμό.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Δίπλωμα οδήγησης: Ποιοι πρέπει να το παραδώσουν άμεσα
Μειώσεις στη στρατιωτική θητεία: Πόσους μήνες θα υπηρετούν οι φαντάροι με τον νέο νόμο
