Η Ελλάδα αναμένεται να χάσει σχεδόν 2,8 εκατομμύρια κατοίκους μέχρι το 2080, σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η γήρανση του πληθυσμού, οι χαμηλές γεννήσεις και η σταδιακή μείωση των ανθρώπων σε παραγωγική ηλικία συνθέτουν μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για το δημογραφικό μέλλον της χώρας.
Πώς αναμένεται να μειωθεί ο πληθυσμός της Ελλάδας
Σύμφωνα με την έκθεση Ageing Report 2027 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο πληθυσμός της Ελλάδας, από περίπου 10,4 εκατομμύρια το 2025, εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στα 7,6 εκατομμύρια μέχρι το 2080.
Η μείωση αναμένεται να είναι σταδιακή αλλά συνεχής τις επόμενες δεκαετίες. Ειδικότερα, οι προβλέψεις δείχνουν ότι η χώρα θα έχει περίπου 10,2 εκατομμύρια κατοίκους το 2030, 9,7 εκατομμύρια το 2040, 9,2 εκατομμύρια το 2050, 8,6 εκατομμύρια το 2060 και 8 εκατομμύρια το 2070.
Μάλιστα, η πληθυσμιακή συρρίκνωση προβλέπεται να συνεχιστεί παρά τη μικρή αύξηση που αναμένεται στον αριθμό των παιδιών ανά γυναίκα. Συγκεκριμένα, ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα ανέβει από 1,2 παιδιά σήμερα σε 1,45 παιδιά ανά γυναίκα.
Περισσότεροι ηλικιωμένοι, λιγότεροι νέοι
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της έκθεσης αφορά τη γήρανση του πληθυσμού. Τα επόμενα χρόνια αναμένεται να αυξηθεί ο αριθμός των ανθρώπων ηλικίας άνω των 65 ετών, ενώ ακόμη μεγαλύτερη θα είναι η αύξηση στην ηλικιακή ομάδα των 80 ετών και άνω, η οποία εκτιμάται κατά μέσο όρο στο 13%.
Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο πληθυσμός αναμένεται αρχικά να αυξηθεί από τα 452 εκατομμύρια το 2025 στα 453 εκατομμύρια το 2029. Στη συνέχεια, όμως, θα ακολουθήσει πτωτική πορεία, με τις προβλέψεις να κάνουν λόγο για 414 εκατομμύρια κατοίκους το 2080, δηλαδή μείωση κατά 8% σε σχέση με το 2025.
Οι εξελίξεις, πάντως, δεν θα είναι ίδιες σε όλα τα κράτη-μέλη. Σε 10 χώρες της ΕΕ ο πληθυσμός το 2080 αναμένεται να είναι μεγαλύτερος από τα σημερινά επίπεδα. Ωστόσο, σε όλες τις χώρες προβλέπεται αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων.
το δημογραφικό μέλλον της χώρας έως το 2080
Η έκθεση εκτιμά ότι μέχρι το 2080 το ποσοστό των πολιτών ηλικίας 65 ετών και άνω θα αυξηθεί από το σημερινό 22% στο 33% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ.
Ακόμη πιο έντονη θα είναι η μεταβολή στην ηλικιακή ομάδα των 80 ετών και άνω, καθώς το ποσοστό της αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί, από 6% σήμερα σε 14%. Την ίδια στιγμή, οι άνθρωποι ηλικίας 20 έως 64 ετών, δηλαδή μεγάλο μέρος του πληθυσμού που βρίσκεται σε παραγωγική ηλικία, θα μειωθούν από το 58% στο 51%.
Παράλληλα, η διάμεση ηλικία των Ευρωπαίων αναμένεται να αυξηθεί από τα 45 στα 51 χρόνια, αποτυπώνοντας τη σταδιακή γήρανση της κοινωνίας.
Παρά τη μικρή άνοδο που προβλέπεται στη γονιμότητα, τα επίπεδα των γεννήσεων στην Ευρώπη θα εξακολουθήσουν να βρίσκονται χαμηλότερα από το όριο που απαιτείται για τη φυσική αναπλήρωση του πληθυσμού.
Ειδικότερα, ο δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί από 1,3 παιδιά ανά γυναίκα το 2024 σε 1,5 έως το 2080. Ωστόσο, ο αριθμός αυτός παραμένει αρκετά χαμηλότερος από τα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα, που θεωρούνται απαραίτητα για τη διατήρηση του πληθυσμού χωρίς να υπολογίζεται η μετανάστευση.
Μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής για άνδρες και γυναίκες
Την ίδια ώρα, οι Ευρωπαίοι αναμένεται να ζουν περισσότερα χρόνια. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν, το προσδόκιμο ζωής των ανδρών θα αυξηθεί από τα 79 χρόνια το 2025 στα 86 χρόνια το 2080.
Για τις γυναίκες, η αύξηση αναμένεται να είναι περίπου έξι χρόνια, καθώς το προσδόκιμο ζωής προβλέπεται να φτάσει τα 90 χρόνια, από τα 84 που είναι σήμερα.
Η πίεση στα ασφαλιστικά συστήματα
Η αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων και η μείωση του πληθυσμού σε παραγωγική ηλικία αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά και τα ασφαλιστικά συστήματα.
Ενδεικτικός είναι ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, ο οποίος δείχνει πόσα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω αντιστοιχούν σε σχέση με τον πληθυσμό ηλικίας 20 έως 64 ετών. Με αυτόν τον τρόπο αποτυπώνεται η σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους που βρίσκονται σε μεγαλύτερη ηλικία και σε εκείνους που αποτελούν το βασικό μέρος του εργατικού δυναμικού και των ασφαλιστικών εισφορών.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο συγκεκριμένος δείκτης αναμένεται να αυξηθεί από το 38% το 2025 στο 65% το 2080, καταγράφοντας άνοδο περίπου 27 ποσοστιαίων μονάδων. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της αύξησης εκτιμάται ότι θα έχει ήδη καταγραφεί μέχρι το 2050.
Με απλά λόγια, σήμερα σε κάθε 10 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω αντιστοιχούν περίπου 26 άνθρωποι ηλικίας 20 έως 64 ετών. Μέχρι το 2080, η αναλογία αυτή αναμένεται να πέσει σε λιγότερους από 16 ανθρώπους.
Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύουν έτσι μια μεγάλη πρόκληση για τις επόμενες δεκαετίες: λιγότερος πληθυσμός, περισσότερα χρόνια ζωής και αυξανόμενη πίεση στην αγορά εργασίας, την κοινωνική ασφάλιση και τις δημόσιες υπηρεσίες.
