Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη του Ελ Νίνιο, καθώς τα τελευταία δεδομένα δείχνουν σημαντική ενίσχυση του φαινομένου ενόψει του φθινοπώρου και του χειμώνα 2026-2027.
Ο μετεωρολόγος Σάκης Αρναούτογλου, αναλύοντας τα διαθέσιμα στοιχεία, επισημαίνει ωστόσο ότι είναι πολύ νωρίς για να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για το εάν ο επόμενος χειμώνας στην Ελλάδα θα είναι θερμός, ψυχρός, βροχερός ή με πολλά χιόνια.
Το Ελ Νίνιο αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι του παγκόσμιου «μετεωρολογικού παζλ». Δεν αποτελεί όμως μόνο του πρόγνωση για τον ελληνικό χειμώνα.
Πάνω από 90% πιθανότητα για πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο
Όπως αναφέρει ο Σάκης Αρναούτογλου, σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής NOAA στις 13 Αυγούστου, η πιθανότητα το Ελ Νίνιο να φτάσει σε πολύ ισχυρή ένταση μέσα στο φθινόπωρο και τον χειμώνα του 2026-2027 ξεπερνούσε το 90%.
Ιδιαίτερα για το τρίμηνο Οκτωβρίου – Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου, αναφέρεται πιθανότητα 69% να φτάσει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα έντασης.
Παράλληλα, στις 24 Αυγούστου η θερμοκρασιακή απόκλιση στην περιοχή Niño 3.4 του τροπικού Ειρηνικού είχε φτάσει τους +1,8 βαθμούς Κελσίου, ενώ ανατολικότερα καταγράφονταν ακόμη μεγαλύτερες αποκλίσεις.
Πρόκειται για μία από τις βασικές περιοχές που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες προκειμένου να παρακολουθούν την εξέλιξη του Ελ Νίνιο.
Τι είναι το Ελ Νίνιο
Με απλά λόγια, το Ελ Νίνιο είναι μια ασυνήθιστα μεγάλη θέρμανση των επιφανειακών νερών στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό.
Όταν η θέρμανση είναι ισχυρή και εκτεταμένη, δεν επηρεάζει μόνο τον καιρό στην περιοχή του Ειρηνικού. Μπορεί να αλλάξει τη συμπεριφορά μεγάλων ατμοσφαιρικών ρευμάτων και να επηρεάσει τον καιρό σε πολύ μακρινές περιοχές.
Ωστόσο, αυτή η επίδραση δεν είναι ίδια παντού.
Στη Βόρεια Αμερική το αποτύπωμα του Ελ Νίνιο είναι συνήθως σαφέστερο. Στην Ευρώπη –και ακόμη περισσότερο στην Ελλάδα– η σχέση είναι πολύ πιο περίπλοκη.
Ανάμεσα στον Ειρηνικό και την ανατολική Μεσόγειο παρεμβάλλονται πολλοί άλλοι παράγοντες που μπορεί να αλλάξουν εντελώς την τελική εικόνα.
Αρναούτογλου: Δεν ξέρουμε από τώρα τι καιρό θα κάνει τον Ιανουάριο
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο επιμένει ο μετεωρολόγος.
Το γεγονός ότι το Ελ Νίνιο μπορεί να εξελιχθεί σε ιδιαίτερα ισχυρό δεν σημαίνει ότι μπορούμε από τον Αύγουστο να γνωρίζουμε τον καιρό που θα κάνει τον Ιανουάριο στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη ή τη Φλώρινα.
Οι εποχικές προγνώσεις δεν μπορούν να προβλέψουν συγκεκριμένα επεισόδια μήνες νωρίτερα.
Ένας εποχικός χάρτης που δείχνει, για παράδειγμα, μεγαλύτερη πιθανότητα θερμοκρασιών πάνω από τα κανονικά επίπεδα δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να υπάρξουν μέσα στον ίδιο χειμώνα ισχυρές ψυχρές εισβολές, χιονοπτώσεις ή μεγάλα διαστήματα κακοκαιρίας.
Το μεγάλο «κλειδί» για την Ελλάδα βρίσκεται στον Ατλαντικό
Για τη χώρα μας, ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο αναμένεται να παίξει η ατμοσφαιρική κυκλοφορία στον Βόρειο Ατλαντικό.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πού θα εγκατασταθούν οι μεγάλες περιοχές υψηλών πιέσεων και ποια διαδρομή θα ακολουθούν τα βαρομετρικά χαμηλά.
Από τη διάταξη αυτή μπορεί να εξαρτηθεί εάν θα δημιουργηθεί ένας «διάδρομος» που θα επιτρέψει σε ψυχρές αέριες μάζες από τη βόρεια και ανατολική Ευρώπη να κατέβουν προς τα Βαλκάνια και την ανατολική Μεσόγειο.
Και αυτό είναι καθοριστικό για την Ελλάδα.
Γιατί ακόμη και σε έναν συνολικά θερμότερο χειμώνα, μία συγκεκριμένη διάταξη των βαρομετρικών συστημάτων μπορεί να προκαλέσει μια πολύ ισχυρή ψυχρή εισβολή.
Θερμός χειμώνας δεν σημαίνει χειμώνας χωρίς κρύο
Εδώ βρίσκεται μία από τις συνηθέστερες παρερμηνείες των εποχικών προγνώσεων.
Ένας χειμώνας μπορεί στο τέλος να καταγραφεί ως θερμότερος από τον μέσο όρο και ταυτόχρονα να έχει περιόδους με πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.
Για παράδειγμα, ένας αρκετά ήπιος Δεκέμβριος μπορεί να ακολουθηθεί από ένα ιδιαίτερα ψυχρό δεκαήμερο τον Ιανουάριο και στη συνέχεια από νέα άνοδο των θερμοκρασιών.
Ο μέσος όρος στο τέλος μπορεί να είναι υψηλότερος από τα κανονικά επίπεδα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν προηγήθηκε μια πραγματικά ισχυρή χειμερινή εισβολή.
Και τι θα γίνει με τα χιόνια;
Το ίδιο ισχύει και για τα χιόνια.
Με τα σημερινά δεδομένα δεν μπορεί να υποστηριχθεί σοβαρά ότι ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο σημαίνει «χειμώνα χωρίς χιόνια στην Ελλάδα».
Για να σημειωθούν χιονοπτώσεις χρειάζεται να συμπέσουν αρκετές προϋποθέσεις:
αρκετά ψυχρές αέριες μάζες, διαθέσιμη υγρασία και η κατάλληλη θέση και κίνηση των βαρομετρικών συστημάτων.
Αυτές οι συνθήκες μπορούν να προβλεφθούν με πολύ μεγαλύτερη αξιοπιστία όταν πλησιάζουμε χρονικά σε ένα συγκεκριμένο επεισόδιο – όχι τρεις ή τέσσερις μήνες νωρίτερα.
Ο πολικός στρόβιλος μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα
Ένας ακόμη παράγοντας που θα αποκτήσει μεγάλη σημασία όσο πλησιάζουμε στον χειμώνα είναι ο πολικός στρόβιλος.
Πρόκειται για μια τεράστια κυκλοφορία ισχυρών ανέμων ψηλά στην ατμόσφαιρα γύρω από την Αρκτική.
Όταν παραμένει ισχυρός, ο πολύ ψυχρός αέρας τείνει να συγκρατείται στις βορειότερες περιοχές.
Όταν όμως εξασθενήσει ή διαταραχθεί σημαντικά, αυξάνονται οι πιθανότητες τμήματα των πολύ ψυχρών αερίων μαζών να κινηθούν προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη.
Το ερώτημα είναι πού.
Μπορούν να κινηθούν προς τη Βόρεια Αμερική, τη δυτική ή την ανατολική Ευρώπη ή, υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις, προς τα Βαλκάνια και την Ελλάδα.
Ο Οκτώβριος και κυρίως ο Νοέμβριος θα δείξουν περισσότερα
Η εικόνα για τον χειμώνα 2026-2027 αναμένεται επομένως να γίνει σαφέστερη τον Οκτώβριο και κυρίως μέσα στον Νοέμβριο.
Τότε θα υπάρχουν περισσότερα δεδομένα για τρία κρίσιμα στοιχεία: πόσο ισχυρό τελικά θα γίνει το Ελ Νίνιο, πώς θα εξελίσσεται η κυκλοφορία στον Βόρειο Ατλαντικό και ποια θα είναι η κατάσταση του πολικού στροβίλου.
Μέχρι τότε, οποιαδήποτε πρόβλεψη του τύπου «έρχεται βαρύς χειμώνας» ή «δεν θα κάνει καθόλου κρύο» θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με μεγάλη επιφύλαξη.
Το μόνο που μπορούμε ήδη να πούμε είναι ότι ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο διαμορφώνεται ως ένας σημαντικός παράγοντας του επόμενου χειμώνα.
Όχι όμως ο μοναδικός.
Και για την Ελλάδα, η πραγματική ιστορία πιθανότατα θα γραφτεί πολύ πιο κοντά μας: πάνω από τον Ατλαντικό, την Ευρώπη και τον Βόρειο Πόλο.
