Η χρήση του εθνικού δικτύου αυτοκινητοδρόμων συνοδεύεται κατά κανόνα από την υποχρέωση καταβολής τελών διοδίων. Ωστόσο, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και οι σχετικές συμβάσεις παραχώρησης προβλέπουν πλήρη απαλλαγή πληρωμής για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, κρατικές υπηρεσίες και ειδικές κατηγορίες πολιτών. Σε μια περίοδο υψηλού κόστους μετακίνησης, η σωστή ενημέρωση για τις προϋποθέσεις και τη σχετική ψηφιακή πιστοποίηση επιτρέπει σε χιλιάδες οδηγούς να διέρχονται ελεύθερα από τους σταθμούς διοδίων.
Οι βασικές κατηγορίες δικαιούχων
Το δικαίωμα της δωρεάν μετακίνησης χορηγείται βάσει αυστηρά καθορισμένων κοινωνικών και γεωγραφικών κριτηρίων:
- Μόνιμοι κάτοικοι όμορων δήμων: Πολίτες που κατοικούν σε περιοχές που γειτνιάζουν με σταθμούς διοδίων (με χαρακτηριστικό παράδειγμα το δίκτυο της Εγνατίας Οδού και των κάθετων αξόνων της) δικαιούνται δωρεάν διελεύσεις για τις καθημερινές τοπικές μετακινήσεις τους.
- Άνεργοι οδηγοί: Απαιτείται ενεργή κάρτα ανεργίας (ΔΥΠΑ), ενώ το όχημα πρέπει να είναι ταξινομημένο στο όνομα του δικαιούχου και να οδηγείται από τον ίδιο κατά τη στιγμή της διέλευσης.
- Άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ): Η απαλλαγή αφορά ΑμεΑ και οχήματα αποκλειστικής εξυπηρέτησής τους. Κατοχυρώνεται μέσω του δελτίου στάθμευσης ΑμεΑ ή ειδικής ταυτότητας αναπήρου πολέμου. Στους σύγχρονους άξονες παρέχεται ειδική ηλεκτρονική κάρτα ή πομποδέκτης.
Οχήματα άμεσης επέμβασης, κρατικές και διπλωματικές αρχές
Πλήρη απαλλαγή απολαμβάνουν όλα τα οχήματα έκτακτης ανάγκης και δημόσιας ασφάλειας, όπως:
- Ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ, οχήματα του Πυροσβεστικού Σώματος και περιπολικά της Ελληνικής Αστυνομίας.
- Επιχειρησιακά οχήματα της Πολιτικής Προστασίας, των Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς και οχήματα οδικής βοήθειας σε διατεταγμένη αποστολή.
- Κρατικά οχήματα υπουργείων, Βουλής, κρατικών αρχών και οχήματα του Διπλωματικού Σώματος (πινακίδες CD).
Δικαιολογιτικά και διαδικασίες
Για την ενεργοποίηση της ατέλειας, οι δικαιούχοι οφείλουν να μεταφορτώσουν ψηφιακά (σε μορφή PDF ή JPG) τα ακόλουθα έγγραφα:
| Δικαιολογητικό | Περιγραφή / Σκοπός |
|---|---|
| Δελτίο Αστυνομικής Ταυτότητας | Αντίγραφο ταυτότητας αιτούντος. |
| Εκκαθαριστικό Σημείωμα | Πρόσφατο έγγραφο της εφορίας για την επιβεβαίωση της μόνιμης κατοικίας. |
| Άδεια Κυκλοφορίας | Αποδεικτικό ταξινόμησης του οχήματος (η απαλλαγή συνδέεται με τον αριθμό κυκλοφορίας). |
| Ειδικό Πιστοποιητικό | Εν ισχύ κάρτα ανεργίας ΔΥΠΑ ή δελτίο στάθμευσης ΑμεΑ (ανάλογα με την κατηγορία). |
1.Είσοδος στην ψηφιακή πύλη: gov.gr ή ιστοσελίδες παραχωρησιούχων.
Ο αιτών εισέρχεται στην αντίστοιχη πλατφόρμα. Για τους μόνιμους κατοίκους της Βόρειας Ελλάδας η διαδικασία γίνεται μέσω της γενικής γραμματείας υποδομών ή του gov.gr. Για τα ΑμεΑ, η υποβολή πραγματοποιείται συχνά στις πύλες των εταιρειών διαχείρισης (π.χ. Ολυμπία Οδός, Νέα Οδός, Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου).
2.Συμπλήρωση στοιχείων και μεταφόρτωση:
Επιλέγεται η κατηγορία δικαιούχου, συμπληρώνονται τα προσωπικά στοιχεία, καταχωρίζεται ο αριθμός κυκλοφορίας του οχήματος και μεταφορτώνονται τα απαραίτητα δικαιολογητικά.
3.Έλεγχος και ενεργοποίηση απαλλαγής:
Μετά την έγκριση, το όχημα καταχωρίζεται στο σύστημα. Η διέλευση πραγματοποιείται είτε αυτόματα μέσω καμερών αναγνώρισης πινακίδων / πομποδέκτη, είτε με την επίδειξη των παραστατικών (κάρτα ΔΥΠΑ, δελτίο ΑμεΑ) στους συμβατικούς σταθμούς.
Η απαλλαγή ισχύει αυστηρά για το δηλωμένο όχημα και αφορά αποκλειστικά τους σταθμούς που ορίζει ο νόμος για κάθε κατηγορία, χωρίς να μεταφέρεται αυθαίρετα σε άλλους οδικούς άξονες.
