Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) και εκτιμήσεις ειδικών, το γερασμένο ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας ευθύνεται για ένα δυσανάλογα μεγάλο μερίδιο των πιο καταστροφικών δασικών πυρκαγιών. Αν και οι υποδομές ηλεκτροδότησης προκαλούν αριθμητικά ένα μικρό ποσοστό του συνολικού αριθμού των μετώπων, οι συγκεκριμένες φωτιές εκδηλώνονται υπό τις πλέον επικίνδυνες συνθήκες, όπως κατά τη διάρκεια θυελλωδών ανέμων και σε περιόδους αιχμής της ζήτησης, με αποτέλεσμα να επεκτείνονται ραγδαία.
Για τη φετινή χρονιά, οι πυρκαγιές που συνδέονται με το δίκτυο αντιπροσωπεύουν περίπου το 75% των συνολικά καμένων εκτάσεων, ενώ δύο φονικά περιστατικά στα τέλη Ιουλίου σε Δυτική Αττική και Κρήτη στοίχισαν τη ζωή σε τέσσερις ανθρώπους και κατέστρεψαν πάνω από 36.000 στρέμματα.
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στο γεγονός ότι μεγάλο μέρος του δικτύου εγκαταστάθηκε πριν από δεκαετίες και παραμένει εναέριο, διασχίζοντας δάση υψηλού κινδύνου. Οι σπίθες προκαλούνται συχνά από χαλαρά καλώδια, επαφή της βλάστησης με αγωγούς και συσσώρευση σκόνης στον εξοπλισμό, ενώ η παρατεταμένη οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2009 περιόρισε δραματικά τις αναγκαίες επενδύσεις εκσυγχρονισμού. Πρώην στελέχη της Πυροσβεστικής και εκπρόσωποι περιβαλλοντικών οργανώσεων (όπως το WWF Ελλάς) στηλιτεύουν τους αργούς ρυθμούς προσαρμογής του δικτύου και ζητούν επιτακτικά την άμεση υπογειοποίηση των καλωδίων. Από την πλευρά της, η κυβέρνηση σχεδιάζει αυστηρότερους κανόνες για τα ιδιωτικά ενεργειακά έργα, αν και επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτό κινδυνεύει να συσκοτίσει το ευρύτερο ζήτημα του δημόσιου δικτύου.
Από την άλλη πλευρά, ο ΔΕΔΔΗΕ απορρίπτει τις αιτιάσεις περί μείζονος ευθύνης, υποστηρίζοντας ότι μόλις το 1% των περιστατικών δασικών πυρκαγιών το 2025 αποδόθηκε στο δίκτυο και κάνει λόγο για «εύκολη στοχοποίηση» που εξυπηρετεί σκοπιμότητες. Παράλληλα, αναδεικνύεται το τεράστιο οικονομικό και τεχνικό εμπόδιο της υπογειοποίησης, καθώς η πλήρης υπογειοποίηση του δικτύου μέσης τάσης υπολογίζεται ότι θα κόστιζε περίπου 35 δισεκατομμύρια ευρώ. Αυτό αναγκάζει την πολιτεία να αξιοποιεί κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης εστιάζοντας μόνο στις περιοχές υψηλότερου κινδύνου, έχοντας αυξήσει το ποσοστό των υπόγειων καλωδίων στο 14% έναντι 9% το 2021.
Τέλος, το ζήτημα προσλαμβάνει πλέον και σοβαρές νομικές και οικονομικές διαστάσεις, θυμίζοντας το προηγούμενο της αμερικανικής Pacific Gas & Electric στην Καλιφόρνια, η οποία οδηγήθηκε σε χρεοκοπία λόγω αποζημιώσεων δισεκατομμυρίων για πυρκαγιές που προκάλεσε ο εξοπλισμός της. Στην Ελλάδα, ο αριθμός των δικαστικών υποθέσεων για πυρκαγιές που συνδέονται με το ηλεκτρικό δίκτυο αυξήθηκε στις 681 το 2024, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τελεσίδικης απόφασης την ομαδική αγωγή 90 θυμάτων για τη φωτιά του 2015 στη Νεάπολη Λακωνίας.
Ωστόσο, νομικοί εκπρόσωποι των θυμάτων υπογραμμίζουν ότι οι πολίτες βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, καθώς οι εταιρείες κοινής ωφέλειας διαθέτουν την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη και την αποκλειστική πρόσβαση στα κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία.
