Ανοίγοντας το λεξικό της Ελληνικής, μπορεί κανείς να χαθεί στις αμέτρητες λέξεις που 24 μόλις γράμματα συνθέτουν, καθώς το ένα μπαίνει μετά το άλλο, με διαφορετικούς τρόπους, συχνά παράξενους. Και καθώς ξεφυλλίζει κανείς αυτό το βιβλίο, κάποια στιγμή θα πάψει να διαβάζει. Θα αρχίσει να βλέπει σύμβολα να χορεύουν πάνω στο κιτρινισμένο χαρτί, να νοηματοδοτούν κάθε του σκέψη, κάθε του συναίσθημα και κάθε του ιδέα. Και δεν θα τα ξεχωρίζει τα περισσότερα. Δεν θα λαμβάνει υπόψιν του κάθε λέξη ξεχωριστά, μα το σύνολο της σελίδας σαν ομάδα, σαν ενότητα. Ξάφνου προς το τέλος του λεξικού, στο γράμμα Φ, θα σταματήσει.
Φιλία: ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ, ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ: σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ δύο ή περισσότερων ατόμων του ίδιου ή και διαφορετικού φύλου, διακρίνεται από την ανιδιοτέλεια, την αμοιβαία αγάπη, την ειλικρίνεια, την εμπιστοσύνη, την αφοσίωση και κατανόηση και προσφέρει σιγουριά και ασφάλεια στα άτομα.
Φάρο αποτελεί αυτή η λέξη. Πέντε γράμματα είναι μόνο, μα κινεί συνειδήσεις, υποστηρίζει κουλτούρες, συνθέτει νοοτροπίες... Και αν ο αναγνώστης μας είναι μάλιστα έφηβος... Εκεί το πράγμα αλλάζει κατά πολύ. Επειδή θα διαβάσει «Φιλία» μα θα καταλάβει «Στήριγμα, Αγάπη, Ειλικρίνεια»... Πίσω από τα πέντε αυτά γράμματα θα αρχίσουν να πετάγονται πρόσωπα γνωστά, με χαμόγελα, με στενοχωρημένες εκφράσεις και με κάθε άλλου είδους συναισθήματα ζωγραφισμένα στα μάτια τους. Και θα θυμηθεί ο περιπλανητής του λεξικού, ότι φιλία για αυτόν σημαίνει ζωή.
Στην εφηβεία όλα αλλάζουν. Αλλάζεις εσύ, αλλάζουν οι άλλοι, το σχολείο, οι δραστηριότητες, οι σχέσεις... Και όσο μεγαλώνεις βλέπεις ότι ο κόσμος δεν είναι όπως τον σκεφτόσουν, συνέχεια σε εκπλήσσει, συνέχεια σου αποδεικνύει πως κάποιες φορές, όσα νόμιζες για βέβαια, κρέμονται από τη λεπτότερη των κλωστών. Αντιλαμβάνεσαι πως αυτά που έλεγες ότι θα αλλάξεις δεν είναι πετραδάκια μα ογκόλιθοι και πως τα βλαβερά φυτά που απομυζούν το χώμα της Γης από ομορφιά είναι τελικά καλά ριζωμένα, βαθιά... Ζαλίζεσαι, σκέφτεσαι πως είσαι μόνος. Μα... είσαι μόνος. Θες να κλάψεις, θες να φωνάξεις, θες να μιλήσεις στους «μεγάλους», μα νιώθεις ότι η φωνή σου, ίσα –ίσα βγαίνει από το στόμα σου και πως οι πρεσβύτεροι συνήθως, κοιτάζουν από την άλλη, επικαλούμενοι την πείρα τους, την σοφία τους, τα βιώματά τους.
Ξαφνικά νιώθεις ένα χτύπημα στην πλάτη. Όχι όπως τα άλλα τα δυνατά, που βιώνεις από τις ταχύτατες μεταβολές. Ένα απαλό ρυθμικό χτύπημα, μια χειρονομία αγάπης, μια σιωπηλή σκέψη ότι «Είμαι και εγώ εδώ, και σε ακούω. Και θέλω να σε ακούω. Και θα συνεχίσω να σε ακούω.». Γυρνάς το κεφάλι και βλέπεις όλα εκείνα τα πρόσωπα με τα διάφορα συναισθήματα σε έναν κύκλο και ξαφνικά στο κέντρο βρίσκεσαι εσύ. Και ξέρεις ότι οι ρίζες είναι βαθιές μα κάπου σταματάνε, ότι οι ογκόλιθοι ζυγίζουν πολύ μα ότι πια δεν φαντάζουνε ακλώνητοι. Ανοίγεις τα μάτια σου και ξαφνικά στο χάος της αλλαγής υπάρχει μια πρωτόγνωρη, σχεδόν ανεξήγητη σταθερότητα. Επιτέλους μια σκάλα που φαντάζει καλά στερεωμένη. Και την ανεβαίνεις και σιγά σιγά...νιώθεις ότι το μυαλό σου καθαρίζει. Και κλαις, και φωνάζεις και μιλάς, ξεσπάς αληθινά και αντί για γύρισμα της κεφαλής, και άλλα σκαλιά εμφανίζονται μπροστά σου. Ανεβαίνεις κιάλλο και πριν το καταλάβεις, πλέον είσαι κάποιος. Είσαι εσύ, πραγματικά εσύ. Αυτό είναι που έκανες λάθος τόσο καιρό: έσκαβες να βρεις το ποιος είσαι στο βάθος της Γης, ενώ έπρεπε να κοιτάξεις ψηλά, να προοδεύσεις. Και όλα αυτά χάρη στους φίλους.
Μια μέρα οι δρόμοι σας χωρίζουν. Κάποια σκαλιά ραγίζουν, κάποια άλλα γεμίζουνε σκουπιδάκια, βρωμιές και στάμπες. Και κάθε φορά που γίνεται αυτό, πέφτεις και λίγο πιο κάτω, αναρωτιέσαι «Τι πήγε στραβά;». Δεν απαντιέται εύκολα αυτή η ερώτηση. Εκεί που τελειώνει μια φιλία, που παγώνει από τον χρόνο, την απόσταση, τις συγκυρίες, τελειώνει και ένα κεφάλαιο ζωής. Κρατάς όσα μπορείς. Το βότσαλο, έχει πέσει στην λίμνη και ακόμα και αν ο κυματισμός που δημιούργησε έχει πια σταματήσει, βρίσκεται και θα βρίσκεται για πάντα εκεί, στον βυθό, περιμένοντας έναν τολμηρό βουτηχτή να το σηκώσει, να το φέρει στον ήλιο και να θυμηθεί την λάμψη και τα χρώματά του. Και έτσι θα ορίσουμε μια άλλη παντοδύναμη έννοια: την ανάμνηση.
Για να μην κουράσει η γραφή, ας προσπαθήσουμε να κλείσουμε, τελειώνοντας εκεί που αρχίσαμε. Στο λεξικό, και στην Ελληνική που για πρώτη φορά σηκώνει τα χέρια ψηλά. Διότι ο φίλος και η φιλία δεν ορίζονται. Δεν είναι έννοιες αυστηρές, με περιεχόμενο «στάνταρ». Είναι μια αγκαλιά, ένα βλέμμα, ένα δώρο, μια σκέψη, ένα τηλεφώνημα, ακόμα και ένα μήνυμα την νύχτα. Είναι ακόμα λίγο γέλιο, κάποια δάκρυα, μια φωτογραφία που χωροχρονικά ίσως να μην έχει τα ακριβέστερα όρια. Φιλία είναι και πρόσωπο όμως: μια Κατερίνα, ένας Νίκος, μια Νάγια... Δεν θα την ορίσουμε ποτέ την έννοια «φιλία» απόλυτα, μα ας προσπαθήσουμε να φτάσουμε όσο κοντύτερα μπορούμε, προσαρμόζοντάς την στον έφηβο:
Φιλία: ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ, ΓΕΝΟΥΣ ΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΟΥ: το πιο σημαντικό, το πιο πολύτιμο και το πιο μοναδικό εφόδιο του νέου, σε μια προσπάθειά του να διαμορφώσει τον εαυτό του, να διορθώσει τον κόσμο και να αποδείξει πως οι ανθρώπινες σχέσεις, είναι η ραχοκοκκαλιά του σύγχρονου πολιτισμού.
Α, και κάτι τελευταίο, δεν είναι τελικά όλα τα σκαλιά που ράγισαν... Κάποια άντεξαν, σε σηκώνουν ακόμα, και θα συνεχίσουν να το κάνουν. Και αν ποτέ νιώσεις σκαλί που το πατά κάποιο πρόσωπο κοντινό σου, μείνε σταθερά εκεί. Δώσε του την ευκαιρία να δει, ό,τι βλέπεις εσύ, όταν τον κοιτάς, όταν αντιλαμβάνεσαι πως είναι ο τελειότερος ορισμός της «Φιλίας»...
*Φοιτητής Ιατρικής του ΕΚΠΑ
