Πολλοί πολίτες συγχέουν τη μήνυση με την αγωγή, θεωρώντας ότι πρόκειται για την ίδια νομική διαδικασία. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για δύο διαφορετικά ένδικα μέσα, τα οποία εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς και εκδικάζονται από διαφορετικά δικαστήρια.
Τι είναι η μήνυση
Η μήνυση αποτελεί τη διαδικασία με την οποία ένας πολίτης καταγγέλλει στις αρμόδιες αρχές ότι τελέστηκε σε βάρος του ή σε βάρος άλλου ένα ποινικό αδίκημα, όπως για παράδειγμα εξύβριση, απειλή, σωματική βλάβη, απάτη ή συκοφαντική δυσφήμηση.
Στόχος της μήνυσης δεν είναι η οικονομική αποζημίωση του θύματος, αλλά η ποινική δίωξη και η ενδεχόμενη τιμωρία του δράστη σύμφωνα με τις διατάξεις του Ποινικού Κώδικα.
Η υπόθεση εξετάζεται από τις εισαγγελικές και δικαστικές αρχές και, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις, οδηγείται στα ποινικά δικαστήρια.
Ο πολίτης που υποβάλλει τη μήνυση ονομάζεται μηνυτής, ενώ το πρόσωπο κατά του οποίου στρέφεται η καταγγελία ονομάζεται μηνυόμενος.
Τι είναι η αγωγή
Η αγωγή αποτελεί διαδικασία του αστικού δικαίου και απευθύνεται στα πολιτικά δικαστήρια.
Με την άσκησή της ο πολίτης επιδιώκει την προστασία ιδιωτικών δικαιωμάτων, συνήθως ζητώντας αποζημίωση για υλική ζημία ή ηθική βλάβη.
Ωστόσο, οι αγωγές δεν έχουν πάντοτε οικονομικό αντικείμενο. Σε αρκετές περιπτώσεις ζητείται η αναγνώριση ή η προστασία ενός δικαιώματος, χωρίς να υπάρχει χρηματική απαίτηση.
Ο πολίτης που ασκεί την αγωγή ονομάζεται ενάγων, ενώ εκείνος κατά του οποίου στρέφεται η αγωγή ονομάζεται εναγόμενος.
Μπορούν να ασκηθούν ταυτόχρονα;
Στην πράξη, πολλές φορές η μήνυση και η αγωγή ασκούνται παράλληλα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συκοφαντική δυσφήμηση. Στην περίπτωση αυτή:
- το ποινικό δικαστήριο εξετάζει αν τελέστηκε το αδίκημα και, εφόσον αποδειχθεί, επιβάλλει την προβλεπόμενη ποινή,
- ενώ το πολιτικό (αστικό) δικαστήριο κρίνει αν ο παθών δικαιούται αποζημίωση για την ηθική βλάβη ή άλλη ζημία που υπέστη.
Οι βασικές διαφορές με μια ματιά
| Μήνυση | Αγωγή |
|---|---|
| Υποβάλλεται στα ποινικά δικαστήρια | Ασκείται στα πολιτικά (αστικά) δικαστήρια |
| Σκοπός είναι η τιμωρία του δράστη | Σκοπός είναι η προστασία ιδιωτικών δικαιωμάτων ή η αποζημίωση |
| Βασίζεται στον Ποινικό Κώδικα | Βασίζεται στο Αστικό Δίκαιο |
| Υποβάλλεται από τον μηνυτή κατά του μηνυόμενου | Ασκείται από τον ενάγοντα κατά του εναγόμενου |
| Μπορεί να οδηγήσει σε ποινές όπως φυλάκιση ή χρηματική ποινή | Μπορεί να οδηγήσει σε καταβολή αποζημίωσης ή άλλη αστική υποχρέωση |
Η επιλογή μεταξύ μήνυσης και αγωγής εξαρτάται από τον σκοπό που επιδιώκει ο πολίτης. Αν ζητούμενο είναι η ποινική τιμωρία ενός αδικήματος, ακολουθείται η διαδικασία της μήνυσης. Αν επιδιώκεται η αποκατάσταση της ζημίας ή η αναγνώριση ενός δικαιώματος, η κατάλληλη διαδικασία είναι η αγωγή. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι δύο διαδικασίες μπορούν να εξελιχθούν παράλληλα, καθώς εξυπηρετούν διαφορετικές νομικές λειτουργίες.
