Μιχάλης Τσιλιβάκος 
Με υπουργική απόφαση (ΚΥΑ) των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Περιβάλλοντος και Ενέργειας ρυθμίζονται οι όροι, οι ρήτρες και το περιεχόμενο των συμβάσεων για την κοινωνική αντιπαροχή και τη δημιουργία νέων κοινωνικών κατοικιών.
Μετά την υπογραφή της απόφασης, μπαίνει σε εφαρμογή ένα από τα πιο μεγάλα στεγαστικά προγράμματα της χώρας. Με το νέο πρόγραμμα, πρόκειται να αξιοποιηθεί η αδρανής ακίνητη περιουσία του Δημοσίου, με παραχωρήσεις ακινήτων σε νέους και ευάλωτους πολίτες.
Την ΚΥΑ συνυπογράφουν ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο Υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νικόλαος Ταγαράς και η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου.
Οι όροι και οι ρήτρες για τις συμβάσεις κοινωνικής αντιπαροχής
Η κοινωνική αντιπαροχή είναι ένα νέο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής, με διπλό στόχο:
- την αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος και τη
- δημιουργία κοινωνικών κατοικιών.
Μέσα από τη συνεργασία του Δημοσίου με ιδιώτες αναδόχους, δημόσια ακίνητα αξιοποιούνται για την ανέγερση κατοικιών, ενώ μέρος αυτών, τουλάχιστον 30%, διατίθεται για κοινωνική χρήση.
Η ΚΥΑ ρυθμίζει δύο βασικά είδη συμβάσεων. Το πρώτο αφορά τη σύμβαση κατασκευής, δηλαδή την ανέγερση νέων κτιρίων ή την ανακαίνιση και επισκευή υφιστάμενων ακινήτων. Το δεύτερο αφορά τη σύμβαση κατασκευής και διαχείρισης, στην οποία μπορεί να περιλαμβάνεται και η διαχείριση μέρους ή του συνόλου των ιδιοκτησιών για λογαριασμό της αναθέτουσας αρχής.
Με αυτόν τον τρόπο, το νέο πλαίσιο καλύπτει τόσο την ανέγερση νέων κατοικιών όσο και την ανακαίνιση ή επισκευή υφιστάμενων ακινήτων που θα αξιοποιηθούν για στεγαστικούς σκοπούς. Παράλληλα, ρυθμίζει και τα επόμενα στάδια, όπου αυτά προβλέπονται: τη λειτουργία, τη συντήρηση, τη διαχείριση και την παρακολούθησή τους, ώστε η κοινωνική αντιπαροχή να αποτελέσει σταθερό και αξιόπιστο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ποιοτικές προδιαγραφές που προβλέπονται για τα ακίνητα.
Οι συμβάσεις θα πρέπει να διασφαλίζουν:
- την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία
- την τήρηση περιβαλλοντικών κριτηρίων
- τον επαρκή ηλιασμό και αερισμό των κατοικιών
- την ενεργειακή αυτονομία
- την πυρασφάλεια και
- την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή
Τα κτίρια θα πληρούν κατ’ ελάχιστον τις απαιτήσεις σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας, ενώ προβλέπεται αντίστοιχη ποιότητα κατασκευής και υλικών σε κάθε κτίριο ή συγκρότημα.
Η απόφαση καθορίζει επίσης το αντάλλαγμα του αναδόχου, τη διάρκεια των συμβάσεων, τους όρους επίβλεψης της κατασκευής, τη διαδικασία σύστασης οριζόντιων ή κάθετων ιδιοκτησιών και τον κανονισμό συνιδιοκτησίας.
Παράλληλα, ρυθμίζει τη σύναψη μισθώσεων με δικαιούχους κοινωνικής κατοικίας, την είσπραξη και απόδοση μισθωμάτων και κοινοχρήστων, καθώς και τις υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής των κατοικιών.
Δείτε την απόφαση (ΦΕΚ) για το πρόγραμμα Κοινωνική Αντιπαροχή
Στις συμβάσεις που περιλαμβάνουν και διαχείριση, η διάρκεια μπορεί να καλύπτει, πέρα από το στάδιο της κατασκευής, επιπλέον χρονικό διάστημα έως 50 ετών για το σκέλος της διαχείρισης. Με τη λήξη της σύμβασης, προβλέπεται υποχρέωση λογοδοσίας του αναδόχου και διαδικασία παράδοσης και παραλαβής των ακινήτων από την αναθέτουσα αρχή.
Η πορεία της διαχείρισης παρακολουθείται από τη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με βάση τα στοιχεία που καταχωρίζονται στο Μητρώο Συμβάσεων Κοινωνικής Αντιπαροχής. Έτσι, διαμορφώνεται ένα σαφές πλαίσιο παρακολούθησης και ελέγχου, από την ανάθεση και την κατασκευή έως τη διαχείριση και τη λειτουργία των κατοικιών.
Η νέα ΚΥΑ λειτουργεί συμπληρωματικά προς την πρόσφατη απόφαση για τα πρώτα 8 ακίνητα της ΔΥΠΑ, τα οποία προορίζονται για αξιοποίηση μέσω κοινωνικής αντιπαροχής.
Συχνές ερωτήσεις και απαντήσεις για τη λειτουργία της Κοινωνικής Αντιπαροχής
Στόχος της κυβέρνησης είναι η αύξηση του αποθέματος ακινήτων που θα διατίθενται με μηδενικό ή συμβολικό ενοίκιο, διασφαλίζοντας ποιοτική στέγαση σε πολίτες έως 39 ετών και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Ακολουθεί ο αναλυτικός οδηγός για τη λειτουργία του νέου συστήματος:
1. Τι ορίζεται ως «Κοινωνική Αντιπαροχή»;
Πρόκειται για ένα νέο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής όπου το Δημόσιο ή οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) παραχωρούν ακίνητα και οικόπεδα σε ιδιώτες αναδόχους. Οι τελευταίοι αναλαμβάνουν το κόστος ανέγερσης ή ανακαίνισης των κτιρίων και, ως αντάλλαγμα, αποκτούν δικαιώματα εκμετάλλευσης ή μέρος της κυριότητας, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό των κατοικιών διατίθεται για κοινωνική στέγαση.
2. Ποια είναι τα δύο βασικά μοντέλα των συμβάσεων;
Σύμβαση κατασκευής: Ο ιδιώτης αναλαμβάνει το έργο και αποζημιώνεται με ποσοστό ιδιοκτησίας επί των ακινήτων.
Σύμβαση κατασκευής και διαχείρισης: Ο ανάδοχος, πέρα από το κατασκευαστικό σκέλος, αναλαμβάνει και τη μακροχρόνια διαχείριση (μισθώσεις, συντήρηση) για διάστημα έως και 50 ετών.
3. Ποιοι φορείς έχουν το δικαίωμα υλοποίησης των έργων;
Αναθέτουσες αρχές μπορεί να είναι το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, η ΔΥΠΑ, καθώς και οι Δήμοι και οι Περιφέρειες της χώρας, δίνοντας τη δυνατότητα τοπικής παρέμβασης σε περιοχές με υψηλά ενοίκια.
4. Ποιες τεχνικές προδιαγραφές πρέπει να πληρούν οι κατοικίες;
Τα ακίνητα θα κατασκευάζονται με βάση τα σύγχρονα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης (σχεδόν μηδενική κατανάλωση). Η ΚΥΑ επιβάλλει αυστηρούς κανόνες για τον φυσικό φωτισμό, την πυρασφάλεια, την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και την πλήρη προσβασιμότητα για Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ).
5. Ποιοι θα είναι οι τελικοί δικαιούχοι της κοινωνικής στέγης;
Το πρόγραμμα εστιάζει κατά προτεραιότητα σε νέους έως 39 ετών, νοικοκυριά με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα και κοινωνικά ευάλωτες ομάδες. Τα εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια θα εξειδικεύονται περαιτέρω με νέες υπουργικές αποφάσεις, διατηρώντας τα ενοίκια σε ελεγχόμενα, προσιτά επίπεδα.
6. Πώς διασφαλίζεται η διαφάνεια και η εποπτεία του προγράμματος;
Θεσπίζεται ειδικό «Μητρώο Συμβάσεων Κοινωνικής Αντιπαροχής» για την παρακολούθηση των μισθώσεων και των οικονομικών στοιχείων. Η επίβλεψη των έργων θα γίνεται από τις αναθέτουσες αρχές με τη συνδρομή πιστοποιημένων ελεγκτών μηχανικών.
7. Τι σημαίνει αυτό το μοντέλο για την αγορά ακινήτων;
Η Κοινωνική Αντιπαροχή αναμένεται να κινητοποιήσει σημαντικά ιδιωτικά κεφάλαια στον κατασκευαστικό κλάδο, αξιοποιώντας τη δημόσια περιουσία που παρέμενε ανεκμετάλλευτη. Παράλληλα, εισάγει επαγγελματικά πρότυπα διαχείρισης κοινωνικής κατοικίας, ακολουθώντας επιτυχημένα ευρωπαϊκά παραδείγματα.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Πίνακες εκπαιδευτικών: Οι καλύτερες ώρες για την αίτηση στο ΑΣΕΠ
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
