Τα ποσοστά εθισμού στο διαδίκτυο έχουν σχεδόν διπλασιαστεί μετά την πανδημία, επηρεάζοντας ακόμη και παιδιά του δημοτικού, και επανέρχεται η συζήτηση για περιορισμό ή απαγόρευση πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα κάτω των 15 ετών. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η νομοθεσία από μόνη της δεν επαρκεί.
Η Άρτεμις Τσίτσικα, Καθηγήτρια ΕΚΠΑ και Εθνική Εκπρόσωπος UNESCO για την Παγκόσμια Υγεία και Εκπαίδευση, εξηγεί ότι ο εθισμός στο διαδίκτυο λειτουργεί όπως κάθε μορφή εξάρτησης.
Μηχανισμοί εγκεφάλου: Παράγονται ουσίες όπως ντοπαμίνη, σεροτονίνη, κορτιζόλη και νορ-αδρεναλίνη, δημιουργώντας ευχαρίστηση και εγρήγορση.
Σύστημα ανταμοιβής: Παράγει εξάρτηση, παρά τη μη χρήση ουσίας.
Συμπτώματα και επιπτώσεις
Τα παιδιά και οι έφηβοι παρουσιάζουν αλλαγές στη ζωή και την καθημερινότητά τους:
Διαταραχή ύπνου, ξενύχτι και εξάντληση.
Αλλαγές στη διατροφή και περιορισμένη φυσική δραστηριότητα.
Επηρεασμένες σχέσεις, κοινωνικές επαφές και δραστηριότητες.
Μειωμένες μαθησιακές επιδόσεις και σε ακραίες περιπτώσεις ακόμη και αποχώρηση από το σχολείο.
Μετά την πανδημία, το ποσοστό σοβαρής εξάρτησης από το διαδίκτυο σχεδόν διπλασιάστηκε, ενώ καταγράφηκε και αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας.
Η ευαλωτότητα της εφηβείας και της Πρωτοβάθμιας
Η εφηβεία, ιδιαίτερα μετά τα 14 έτη, παραμένει η πιο ευάλωτη περίοδος λόγω πειραματισμού και παρορμητικότητας.
Το φαινόμενο πλέον εμφανίζεται και στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση.
Παράγοντες που ενισχύουν τον εθισμό: ΔΕΠΥ, αυτισμός, μειωμένες κοινωνικές δεξιότητες, δυσλειτουργικές οικογενειακές σχέσεις, σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον.
Ρόλος της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης
Η χρήση ψηφιακών εργαλείων και τεχνητής νοημοσύνης αυξάνει την απομόνωση:
Τα παιδιά στρέφονται σε ψηφιακά μέσα για άμεσες απαντήσεις και προβληματισμούς.
Η κ. Τσίτσικα χαρακτηρίζει το φαινόμενο ως «ψηφιακή ανηλικότητα», παρομοιάζοντάς το με την αδυναμία διαχείρισης αλκοόλ ή καπνίσματος.
Νομοθεσία και κοινωνική στήριξη
Ένα ηλικιακό όριο 15 ετών στα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά, αλλά απαιτεί πλαισίωση με οικογένεια, σχολείο και κοινωνία.
Οι γονείς πρέπει να είναι πρότυπα συμπεριφοράς, να ενημερώνονται συνεχώς και να παρακολουθούν την καθημερινότητα των παιδιών.
Το σχολείο οφείλει να διαμορφώνει δεξιότητες ζωής και ψηφιακής κριτικής, πέρα από την εξεταστέα ύλη.
Τα ΜΜΕ μπορούν να υποστηρίξουν με υπεύθυνη ενημέρωση και δημόσιο διάλογο.
Η κ. Τσίτσικα τονίζει ότι χρειάζεται ένα χωριό για να μεγαλώσει ένα παιδί και αναδεικνύει τη σημασία:
Κέντρα ευεξίας εφήβων
Προγράμματα πρόληψης στα σχολεία
Ακαδημίες γονέων
Κοινωνική και συναισθηματική ενδυνάμωση
Στόχος: λειτουργική, υγιής και ευτυχισμένη γενιά με σωστή ψηφιακή παιδεία.
Στις επόμενες ημέρες:
16η Εκδήλωση Ψηφιακής Παιδείας – Ορθής χρήσης της Τεχνολογίας «Το ταξίδι του Αριάδνη συνεχίζεται…»
9ος Πανελλήνιος Σχολικός Διαγωνισμός “Hackathon SELMA”
Οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στο ΕΚΠΑ, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας και της UNESCO, και θα περιλαμβάνουν υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας για ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας και ψυχοκοινωνικής στήριξης των παιδιών και των εφήβων.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
Alfavita Newsroom