Ο Βύρων Κοτζαμάνης, Καθηγητής Δημογραφίας και Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), περιγράφει την Ελλάδα του αύριο: μια χώρα με συνεχώς μειούμενες γεννήσεις και αυξανόμενο αριθμό ηλικιωμένων. Όπως εξηγεί, οι γεννήσεις φέτος δεν ξεπέρασαν τις 67.000, όταν στις δεκαετίες ’50-’60 ξεπερνούσαν τις 150.000. Η μείωση των νέων σε ηλικία τεκνοποίησης και οι καθορισμένες δημογραφικές τάσεις καθιστούν σχεδόν αδύνατη την αύξηση των γεννήσεων έως το 2060.
Στη χώρα μας, η δημογραφία παραμένει «άγνωστη επιστήμη», και για δεκαετίες οι προτάσεις των ειδικών αγνοούνταν από πολιτικούς και πολίτες. Η μετανάστευση κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες κάλυψε μερικώς το κενό, καθώς οι αλλοδαπές μητέρες συνέβαλαν σε περίπου μία στις επτά γεννήσεις. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα η μετανάστευση από μόνη της δεν λύνει το πρόβλημα.
Ο καθηγητής τονίζει ότι η χώρα χρειάζεται ολοκληρωμένες πολιτικές: στήριξη νέων ζευγαριών, μείωση του κόστους παιδιών, βελτίωση παιδείας, υγείας και στέγασης, αλλά και αύξηση της συμμετοχής των γυναικών και των ηλικιωμένων στην εργασία. «Αν δεν προσαρμοστούμε στις δημογραφικές εξελίξεις, θα χάσουμε 2–2,5 εκατομμύρια πολίτες μέχρι το 2060 και οι εργαζόμενοι θα μειωθούν δραματικά», προειδοποιεί.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η αλλαγή αξιών: τα ζευγάρια στην Ελλάδα κάνουν μόλις 1,4 παιδιά, ενώ η κοινωνία δεν προσφέρει επαρκές περιβάλλον για οικογένεια. Η αντιμετώπιση του στεγαστικού, η υποδομή παιδικών και σχολικών μονάδων και η κοινωνική ασφάλεια είναι κρίσιμες.
Τέλος, ο Κοτζαμάνης υπενθυμίζει ότι το δημογραφικό πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Ο παγκόσμιος πληθυσμός γερνά, η αύξηση των γεννήσεων επιβραδύνεται και η βιωσιμότητα του πλανήτη εξαρτάται από τον τρόπο που παράγουμε, καταναλώνουμε και μειώνουμε τις ανισότητες. «Δεν μπορούμε να ελπίζουμε ότι ο υπερπληθυσμός θα λυθεί από μόνος του», καταλήγει.
