Νίκος Μακρής Η εκδίκαση της δίκης για την αιματοβαμμένη εξέγερση του Πολυτεχνείου πραγματοποιήθηκε σε αίθουσα των Γυναικείων Φυλακών Κορυδαλλού, με σκοπό την ασφάλεια των συμμετεχόντων. Ήταν μία από τις σημαντικότερες δίκες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, η οποία ξεκίνησε στις 9 το πρωί της 16ης Οκτωβρίου 1975. Το γεγονός σηματοδοτεί την πρώτη ουσιαστική προσπάθεια της Δικαιοσύνης να αποδώσει ευθύνες για τα γεγονότα του Νοεμβρίου 1973.
Η διαδικασία προετοιμάστηκε με ενδελεχή προανάκριση. Ο εισαγγελέας Πρωτοδικών Δημήτριος Τσεβάς παρέδωσε το πόρισμά του στις 14 Οκτωβρίου 1974 στον προϊστάμενο της Εισαγγελίας Αθηνών, ενώ η δίωξη των υπευθύνων είχε κινηθεί ήδη από την πρωτοβουλία πολιτών στις 5 Σεπτεμβρίου 1974.
Η αίθουσα ήταν ασφυκτικά γεμάτη. Στην έδρα, πρόεδρος ήταν ο εφέτης Ιωάννης Κουσουλός και εισαγγελέας ο Νικόλαος Γανώσης. Κατηγορούμενοι για 24 ανθρωποκτονίες και σωρεία άλλων εγκλημάτων ήταν 33 στρατιωτικοί, αστυνομικοί και πολιτικοί, μεταξύ των οποίων ο Γεώργιος Παπαδόπουλος και ο Δημήτριος Ιωαννίδης για ηθική αυτουργία, που κάθονταν στις πίσω σειρές. Η αίθουσα γέμισε 82 δικηγόρους, τόσο υπεράσπισης όσο και πολιτικής αγωγής, ανάμεσα στους οποίους εξέχουσες προσωπικότητες όπως οι Αλέξανδρος Λυκουρέζος, Νίκος Κωνσταντόπουλος και Φώτης Κουβέλης.
Η δίκη χαρακτηρίστηκε από συγκλονιστικές μαρτυρίες και αντιφατικές ή αστήρικτες δικαιολογίες εκ μέρους των κατηγορουμένων. Ο πρόεδρος της έδρας, Ιωάννης Κουσουλός, χρόνια αργότερα θα παραδεχθεί ότι «πολλές φορές δάκρυσα και καλυπτόμουν μη με πάρουν χαμπάρι». Θεωρούσε ότι ο Ιωαννίδης είχε την πραγματική αρχηγία, παρά το γεγονός ότι ο Παπαδόπουλος εμφανιζόταν ως ηγετική μορφή. Ο Κουσουλός περιέγραφε τον Ιωαννίδη ως «έναν σκοτεινό τύπο που κινούσε τα νήματα από το υπόγειο».
Η ακροαματική διαδικασία διήρκεσε δύο μήνες και μισό, με συνολικά 237 μάρτυρες κατηγορίας και 47 υπεράσπισης. Στις 30 Δεκεμβρίου 1975 εκδόθηκε η απόφαση: 20 κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν, 12 αθωώθηκαν. Ο Δημήτριος Ιωαννίδης και ο Νικόλαος Ντερτιλής καταδικάστηκαν σε ισόβια, ενώ ο Γεώργιος Παπαδόπουλος σε 25 χρόνια κάθειρξη. Η αντίδραση των κατηγορουμένων ήταν χαρακτηριστική: ο Παπαδόπουλος προσέβαλε τους δημοσιογράφους, ενώ ο Ιωαννίδης ζήτησε ειρωνικά να «στηθεί στο απόσπασμα», μιλώντας για «δίκη σκοπιμότητας». Το Φεβρουάριο του 1977, η υπόθεση εκδικάστηκε σε δεύτερο βαθμό, με αποτέλεσμα την αθώωση πολλών δευτερευόντων κατηγορουμένων.
Οι ποινές στους πρωταγωνιστές ήταν αυστηρές:
Δημήτριος Ιωαννίδης: 7 φορές ισόβια για ηθική αυτουργία σε επτά ανθρωποκτονίες, 25 χρόνια κάθειρξη για 38 απόπειρες ανθρωποκτονιών, διαρκής στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων.
Γεώργιος Παπαδόπουλος: 25 χρόνια κάθειρξη για συνέργεια σε ανθρωποκτονίες, 10 χρόνια στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων.
Νικόλαος Ντερτιλής: Ισόβια για ανθρωποκτονία εκ προθέσεως, διαρκής στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων.
Άλλοι, όπως οι αντιστράτηγοι Κωνσταντίνος Μαυροειδής και Δημήτριος Ζαγοριαννάκος, καταδικάστηκαν σε 25 χρόνια με αναγνώριση ελαφρυντικών, ενώ μικρότερες ποινές επιβλήθηκαν σε στελέχη όπως ο Αθανάσιος Σταυράκης και ο Μιχαήλ Ρουφογάλης.
Η δίκη επισήμανε για πρώτη φορά με επίσημο τρόπο τα θύματα της εξέγερσης. Σύμφωνα με τον εισαγγελέα Τσεβά, υπήρχαν 18 επίσημα καταγεγραμμένοι νεκροί και 16 άγνωστοι «βασίμως προκύπτοντες». Μετέπειτα έρευνες ανέφεραν 24 επιβεβαιωμένα θύματα και 16 αγνώστων στοιχείων, ενώ οι πρώτες δημοσιογραφικές καταγραφές μιλούσαν για 59 νεκρούς.
Η δίκη του Πολυτεχνείου έμεινε στην ιστορία ως σημείο αναφοράς για τη Δικαιοσύνη και τη μεταπολιτευτική Ελλάδα, υπενθυμίζοντας το τίμημα της δημοκρατίας και το βάρος των ευθυνών των ηγετών της Χούντας.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Ετήσιο τσεκάπ: Οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αναβάλλουμε
Πορτοκαλί φανάρι: Τι λέει ο νέος ΚΟΚ
Αλλάζουν όλα στους μισθούς λόγω ΑΜΚΑ: Ποιες ηλικίες θα δουν αυξήσεις
