Το νέο κληρονομικό πλαίσιο καθορίζει με ακρίβεια τις προθεσμίες και διαδικασίες για την αποδοχή ή αποποίηση κληρονομιάς, με στόχο τη διαφάνεια, τη νομική ασφάλεια και την προστασία των δικαιωμάτων των κληρονόμων.
Ορισμένες ημερομηνίες είναι καθοριστικές και η άγνοιά τους μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια περιουσίας.
Δημοσίευση της διαθήκης
Η διαδικασία ξεκινά με τη δημοσίευση της διαθήκης από συμβολαιογράφο ή αρμόδιο δικαστήριο.
Από εκείνη τη στιγμή, οι κληρονόμοι μπορούν να λάβουν γνώση του περιεχομένου της και να αποφασίσουν αν θα αποδεχθούν ή θα αποποιηθούν την κληρονομιά.
Προθεσμία για αποποίηση
Οι κληρονόμοι έχουν 4 μήνες για να αποποιηθούν την κληρονομιά ή 12 μήνες αν ο θανών κατοικούσε στο εξωτερικό.
Η σιωπή θεωρείται αποδοχή, ενώ η αποποίηση γίνεται με υπεύθυνη δήλωση στο Ειρηνοδικείο.
Αποδοχή και νομικές συνέπειες
Η αποδοχή γίνεται ενώπιον συμβολαιογράφου.
Αν περιλαμβάνονται ακίνητα, απαιτείται καταχώριση στο Κτηματολόγιο.
Με την αποδοχή, ο κληρονόμος αναλαμβάνει και τα χρέη του αποθανόντος.
Προστασία από χρέη – Ευεργέτημα απογραφής
Η αποδοχή μπορεί να γίνει «με το ευεργέτημα της απογραφής», ώστε ο κληρονόμος να ευθύνεται μόνο μέχρι την αξία της περιουσίας που λαμβάνει.
Η απογραφή πρέπει να ξεκινήσει εντός 3 μηνών από την αποδοχή.
Δήλωση φόρου κληρονομιάς
Η δήλωση φόρου υποβάλλεται εντός 6 μηνών από τον θάνατο, ή 12 μηνών αν ο κληρονομούμενος κατοικούσε στο εξωτερικό.
Η καθυστέρηση επιφέρει πρόστιμα και προσαυξήσεις.
Ο φόρος μπορεί να πληρωθεί σε 12 δόσεις ή εφάπαξ με έκπτωση, μέσω τραπέζης ή myAADE.
Ενημέρωση για χρέη
Οι κληρονόμοι οφείλουν να ενημερωθούν για τυχόν δάνεια ή οφειλές του θανόντος.
Μπορούν να ζητήσουν ρύθμιση ή διαγραφή εντός 3 μηνών από την αποδοχή.
Δήλωση στο Κτηματολόγιο
Κάθε ακίνητο της κληρονομιάς πρέπει να δηλωθεί εντός 6 μηνών στο Εθνικό Κτηματολόγιο, ώστε να ολοκληρωθεί η μεταβίβαση κυριότητας.
Απαιτήσεις τρίτων
Όσοι έχουν οικονομικές απαιτήσεις από τον αποθανόντα οφείλουν να τις αναγγείλουν μέσα σε 1 έτος από τον θάνατο, διαφορετικά χάνουν το σχετικό δικαίωμα.
Εκκαθάριση περιουσίας
Η εκκαθάριση όλων των στοιχείων και υποχρεώσεων της περιουσίας πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 12 μηνών από την αποδοχή της κληρονομιάς.
Ανάκληση ή τροποποίηση διαθήκης
Ο διαθέτης μπορεί να τροποποιήσει ή να ανακαλέσει τη διαθήκη του οποτεδήποτε.
Η ανάκληση ισχύει μόνο μετά τη δημοσίευση της νέας διαθήκης.
Ψηφιακή πλατφόρμα διαθηκών
Από το 2025, ενεργοποιείται η νέα ψηφιακή πλατφόρμα δημοσίευσης διαθηκών.
Μέσω αυτής, συμβολαιογράφοι και δικαστήρια θα μπορούν να δημοσιεύουν και να αναζητούν ηλεκτρονικά κάθε διαθήκη με πρόσβαση μέσω TAXISnet.
Το νέο σύστημα στοχεύει σε διαφάνεια, ταχύτητα και ασφάλεια στις κληρονομικές διαδικασίες.
Οριστική καταχώριση
Η διαδικασία ολοκληρώνεται με την έκδοση πιστοποιητικού πληρωμής φόρου και την καταχώριση στο Κτηματολόγιο, οπότε ο κληρονόμος αποκτά πλήρη δικαιώματα επί της περιουσίας.
