Θεσμικός λόγος και αγώνας ενάντια στις διακρίσεις
Γράφει ο Θεοδόσης Γκελτής, υποψ. διδάκτορας κοινωνικής ανθρωπολογίας

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, με αφορμή τη χθεσινή παγκόσμια ημέρα κατά της ομοφοβίας[1] και της τρανσφοβίας[2] έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Οι διώξεις, οι διακρίσεις, η κοινωνική περιθωριοποίηση κατά των ΛΟΑΤΚΙ συνανθρώπων μας σε πολλές περιοχές του κόσμου είναι μια σκληρή, επίμονη πραγματικότητα. Πραγματικότητα που μας αφορά όλους, αφού πλήττει στον πυρήνα της την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και συρρικνώνει την έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ειδικά στις σημερινές συνθήκες αντιμετώπισης της πανδημίας του κορωνοϊού, τα άτομα αυτά αντιμετωπίζουν συχνά ακόμη μεγαλύτερες διακρίσεις σε βάρος τους και περιορισμούς στην πρόσβαση των υπηρεσιών υγείας.

Σήμερα, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ομοφοβίας, Αμφιφοβίας και Τρανσφοβίας, στέλνουμε και από την Αθήνα το μήνυμά μας. Καταδικάζουμε τις διακρίσεις, τη ρητορική μίσους, τη βία σε βάρος προσώπων λόγω ταυτότητας φύλου, γενετήσιου προσανατολισμού ή οποιασδήποτε άλλης αιτίας και υποστηρίζουμε το δικαίωμα του καθενός στην ελεύθερη έκφραση, την ασφάλεια, τον αυτοκαθορισμό και την ίση μεταχείριση.»

Μολονότι, πολλοί έσπευσαν να υποβαθμίσουν την αποτελεσματικότητα αυτής της κίνησης, η αλήθεια είναι πως έχει σημαντικές «υλικές» συνέπειες, όπως κάθε ρηματική πράξη, κάθε Λόγος.

Ο θεσμικός λόγος έχει ένα ιδιαίτερο συμβολικό βάρος. Το πλαίσιο άρθρωσής, (πομπός, επικοινωνιακή συνθήκη, θεσμικό συγκείμενο) είναι διακριτό από άλλες επικοινωνιακές καταστάσεις. Ο πολιτικός λόγος έχει, με άλλα λόγια, παιδαγωγικές διαστάσεις: διαμορφώνει πολιτικά ήθη, κουλτούρα, συμπεριφορές, καταξιώνει ή απαξιώνει καταστάσεις. Η αναφορά της Προέδρου στην αναγκαιότητα καταπολέμησης των διακρίσεων σε βάρος των ΛΟΑΤΚΙ ανθρώπων (πρώτη φορά ακούγεται το αρτικόλεξο αυτό από τον θεσμό της Προεδρίας της Δημοκρατίας) έχει μια έντονη συμβολική διάσταση: Εκφράζει μια συγκεκριμένη  πολιτική κατεύθυνση , ένα δημοκρατικό ιδεώδες για μια συμπεριληπτική πολιτική. Και αυτή η συμπερίληψη προκρίνεται από το ύπατο αξίωμα της χώρας.

Η Πρόεδρος ρητορικά φαίνεται πως έχει διαφοροποιηθεί από τους προκατόχους της. Στο πλαίσιο των συμβάσεων και των οριοθετήσεων, που πηγάζουν φυσικά από το αξίωμά της, εκφέρει έναν πρωτότυπο και ιδιαίτερο λόγο, έναν λόγο που έχει την προσωπική της σφραγίδα.  

Το μήνυμα της Προέδρου έρχεται να αντισταθμίσει την απουσία ζυμώσεων για ζητήματα δικαιωμάτων από την παρούσα Βουλή. Δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος ότι θα δούμε κάποιο νομοσχέδιο από την κυβέρνηση της Ν.Δ για την πρόασπιση των δικαιωμάτων ευάλωτων και εκτεθιμένων στις διακρίσεις ομάδων (ΛΟΑΤΚΙ, Ρομά, μετανάστες – πρόσφυγες, άστεγοι, άτομα που χρήζουν ψυχιατρικής νοσηλείας, τοξικοεξαρτημένοι, ανάπηροι). Φυσικά η πολιτική σημαίνει μέτρα, νομοθεσία, πράξεις. Εγώ , ωστόσο, δεν υποβαθμίζω και τη σημαντική λειτουργία της διαπαιδαγώγησης μέσω του λόγου και του παραδείγματος των πολιτικών. Οι διακρίσεις σε βάρος των ΛΟΑΤΚΙ ανθρώπων είναι βαθιά ριζωμένες σε πολιτισμικές παραδοχές, αναπαραστάσεις και αντιλήψεις. Κάθε προσπάθεια διασάλευσης αυτών των παραδοχών είναι πράξη εξόχως πολιτική.

 

[1] Η ψυχολογική και κοινωνική προκατάληψη, οι διακρίσεις και ο παράλογος φόβος προς τα άτομα με ομόφυλο σεξουαλικό προσανατολισμό.

[2] Είναι ο παράλογος φόβος και το μίσος για τα τρανς άτομα και όσα άτομα φαίνεται να παραβαίνουν τις παραδοσιακές αντιλήψεις για την ταυτότητα φύλου, το κοινωνικό φύλο ή/και την έκφραση φύλου. Συχνά οι γκέι, οι λεσβίες και οι αμφισεξουαλικοί/ές εμπίπτουν στην δεύτερη κατηγορία με αποτέλεσμα η τρανσφοβία να συνδέεται έντονα με την ομοφοβία

σχετικά άρθρα

Ε.Σ.Α.μεΑ.: Μακριά από κάθε έννοια συμπεριληπτικής εκπαίδευσης το σύστημα που προωθεί το υπουργείο Παιδείας
Ε.Σ.Α.μεΑ.: Μακριά από κάθε έννοια συμπεριληπτικής εκπαίδευσης το σύστημα που προωθεί το υπουργείο Παιδείας
Η ΕΣΑμεΑ εκφράζει την επί της αρχής πλήρη αντίθεσή της επί του σχεδίου νόμου. Παρά ταύτα στην επιστολή της καταθέτει τις παρατηρήσεις και τα σχόλια...
Ε.Σ.Α.μεΑ.: Μακριά από κάθε έννοια συμπεριληπτικής εκπαίδευσης το σύστημα που προωθεί το υπουργείο Παιδείας