Τι κάνει τα Χριστούγεννα τόσο ξεχωριστά;
Τα Χριστούγεννα είναι μια αγαπημένη γιορτή και αυτό δεν είναι τυχαίο. Είναι περίοδος συναθροίσεων, νόστιμων εδεσμάτων, εορτασμών, δώρων και για πολλούς μια περίοδος επιστροφής στο σπίτι.

Εντούτοις, κάτω από την επιφάνεια της εορταστικότητας συμβαίνουν πολλά άλλα πράγματα, κοινωνιολογικά μιλώντας. Τι είναι αυτό που καθιστά τα Χριστούγεννα μια τόσο ωραία περίοδο για πολλούς, ενώ απογοητεύει άλλους;

Η κοινωνική αξία των τελετουργικών

Ο κλασσικός κοινωνιολόγος Εμίλ Ντυρκέμ μπορεί να μας βοηθήσει να απαντήσουμε αυτά τα ερωτήματα. Ο Ντυρκέμ, ως λειτουργιστής, ανέπτυξε μια θεωρία που ακόμα χρησιμοποείται ευρέως για να εξηγήσει τι συνέχει τη κοινωνία και τις κοινωνικές ομάδες στη μελέτη του για τη θρησκεία.

Ο Ντυρκέμ προσδιόρισε κεντρικές πλευρές της θρησκευτικής δομής και συμμετοχής τις οποίες οι κοινωνιολόγοι σήμερα εφαρμόζουν στην κοινωνία γενικά, συμπεριλαμβάνοντας τον ρόλο των τελετουργικών στο να φέρνουν τους ανθρώπους κοντά γύρω από κοινές πρακτικές και αξίες, τον τρόπο συμμετοχής στα τελετουργικά που επαναεπιβεβαιώνει τις κοινές αξίες και συνεπώς ενδυναμώνει τους κοινωνικούς δεσμούς ανάμεσα στους ανθρώπους (ονόμασε τη διαδικασία αυτή αλληλεγγύη), την εμπειρία του “συλλογικού ενθουσιασμού” στον οποίο μοιραζόμαστε συναισθήματα ενθουσιασμού και ενωνόμαστε κάτω από την εμπειρία της συμμετοχής στα τελετουργικά. Συνεπώς, αισθανόμαστε συνδεδεμένοι με τους άλλους, μοιραζόμαστε μια αίσθηση του ανήκειν και η κοινωνική τάξη ξαφνικά έχει νόημα για εμάς. Αισθανόμαστε σταθερότητα, άνεση και ασφάλεια.

Κοσμικά χριστουγεννιάτικα τελετουργικά.

Τα χριστούγεννα φυσικά είναι μια χριστιανική εορτή, που εορτάζεται από πολλούς ως μια θρησκευτική τελετή με θρηκευτικά τελετουργικά, αξίες και σχέσεις. Αυτό το σχήμα κατανόησης το οποίο κρατά την κοινωνία μαζί επίσης εφαρμόζεται στα Χριστούγεννα σα κοσμική εορτή. Ας αρχίσουμε με μια αναφορά στα τελετουργικά που εμπλέκονται με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο σε αυτή την εορτή: διακόσμηση – συχνά με αγαπημένους – χρησιμοποιώντας εποχικά και εορταστικά κομμάτια, μαγειρική και ψήσιμο γλυκών, διοργάνωση και συμμετοχή σε εκδηλώσεις, ανταλλαγή δώρων, τύλιγμα και άνοιγμα αυτών των δώρων, επισκέψεις παιδιών στον Άγιο Βασίλη, αναμονή της έλευσής του παραμονή Χριστουγέννων, το άφημα γάλατος και μπισκότων για τον Άγιο, τα κάλαντα, η παρακολούθηση χριστουγεννιάτικων ταινιών και το άκουσμα χριστουγεννιάτικης μουσικής, η συμμετοχή σε θρησκευτικές τελετές.

Γιατί όλα αυτά έχουν σημασία για εμάς; Γιατί τα περιμένουμε όλα αυτά με τόση προσμονή; Ο λόγος δεν είναι άλλος γιατί μας φέρνουν κοντά με τους ανθρώπους που αγαπάμε και μας δίνουν την ευκαιρία να επαναεπιβεβαιώσουμε τις κοινές μας αξίες.  Όταν συμμετέχουμε σε τέτοιες συλλογικές διαδικασίες μαζί αναδύεται και λεκτικοποιείται η συνάρθρωση αξιών που βρισκόταν σε υπόρρητο επίπεπεδο. Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε να αναγνωρίσουμε τις αξίες που λανθάνουν κάτω από αυτές τις διαδικασίες, όπως η σημασία της οικογένειας και της φιλίας, του “μαζί”, της τρυφερότητας, της καλοσύνης και της γενναιοδωρίας. Αυτές είναι αξίες που διαπερνούν τις πιο αγαπημένες χριστουγεννιάτικες ταινίες και τραγούδια. Με το να προσεγγίζουμε ο ένας τον άλλον στη βάση αυτών των αξιών μέσω της συμμετοχής στα τελετουργικά αυτά επιβεβαιώνουμε εκ νέου και ενισχύουμε τους κοινωνικούς δεσμούς που μας συγκρατούν.

Η μαγεία των Χριστουγέννων.

Αυτή ακριβώς είναι η μαγεία των Χριστουγέννων: επιτελεί μια κομβική λειτουργία για εμάς. Μας κάνει να νιώθουμε κομμάτι μια συλλογικότητας, είτε είναι η βιολογική συγγένεια είτε η επίκτητη οικογένεια που διαλέξαμε να έχουμε. Και φυσικά ως κοινωνικά όντα αυτή είναι μια θεμελιώδης ανθρώπινη ανάγκη. Όλα αυτά καθιστούν τα Χριστούγεννα μια ιδιαίτερη χρονική περίοδο και εξηγούν γιατί για κάποιους αν δεν πετύχουν αυτό το χριστουγεννιάτικο κλίμα μπορεί να αισθανθούν τόσο άσχημα. Είναι εύκολο να παρασυρθείς στο κυνήγι καλοτυλιγμένων δώρων, να υποκινηθείς από την επιθυμία για νέα αγαθά, από την υπόσχεση να χαλαρώσεις και να διασκεδάσεις. Από την άλλη, είναι επίσης σημαντικό να θυμάσαι ότι τα Χριστούγεννα είναι πιο γλυκά αν σχεδιαστούν στη βάση της διευκόλυνσης της αίσθησης του μαζί, της μοιρασιάς, της προσυπογραφής όσων θετικών αξιών μας συνέχουν. Το υλικό κομμάτι είναι συγκυριακό, ένα κέλυφος μονάχα αυτού του εξόχως κοινωνικού πυρήνα.

Cole, Nicki Lisa, Ph.D. (2019, November 5). What Makes Christmas So Special. Retrieved from https://www.thoughtco.com/social-value-of-christmas-3026090

 Μετάφραση στα ελληνικά: Γκελτής Θεοδόσης, υποψήφιος διδάκτορας κοινωνικής ανθρωπολογίας και ιστορίας, εκπαιδευτικός.

 

σχετικά άρθρα

Νομοσχέδιο Παιδείας: Οι 16 αλλαγές που παρουσίασε η Νίκη Κεραμέως στον Πρωθυπουργό
Νομοσχέδιο Παιδείας: Οι 16 αλλαγές που παρουσίασε η Νίκη Κεραμέως στον Πρωθυπουργό
Επανέρχεται η Τράπεζα Θεμάτων, θεσπίζεται η αξιολόγηση από το επόμενο έτος, διπλή μοριοδότηση δυσπρόσιτων, κριτήριο μορίων στις μετεγγραφές....
Νομοσχέδιο Παιδείας: Οι 16 αλλαγές που παρουσίασε η Νίκη Κεραμέως στον Πρωθυπουργό