Ο πρότυπος οικισμός στο Πόρτο Ράφτη, με την υπογραφή του αρχιτέκτονα Κ. Δοξιάδη
Το συγκρότημα «Απολλώνιο» στο Πόρτο Ράφτη, ένας πρότυπος οικισμός με την υπογραφή του σημαντικού αρχιτέκτονα Κωνσταντίνου Δοξιάδη, χαρακτηρίστηκε ιστορικός τόπος από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, ο αρχιτέκτονας και πολεοδόμος Κωνσταντίνος Δοξιάδης οραματίστηκε και κατασκεύασε έναν πρότυπο οικισμό στο Πόρτο Ράφτη στον οποίο έδωσε το όνομα του θεού Απόλλωνα. Κάτι αντίστοιχο είχε κάνει είκοσι χρόνια πριν με την «Αιξωνή» ο Δημήτρης Πικιώνης, όπου οι κοινόχρηστοι χώροι είχαν μια ιδιαίτερη οντότητα και αποτελούσαν πνευματική εστία όλου του οικισμού. Αντίστοιχα, ο «Απολλώνιος» οικισμός περιελάμβανε κατοικίες, κοινόχρηστους χώρους, κέντρο συμποσίων, όπου γίνονταν οι συναντήσεις της Παγκόσμιας Εταιρείας Οικιστικής, υπαίθριο θέατρο, εκκλησία, κήπους αλλά και την κατοικία του ίδιου του αρχιτέκτονα.
Ένας οικισμός πλούσιος σε νοήματα και μηνύματα, που αριστοποιούσε τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση αλλά επένδυε και στον ρόλο της κοινωνίας και τη σχέση της με το γενικότερο περιβάλλον.
Το 2011, η Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Monumenta» ενημέρωσε το υπουργείο Πολιτισμού ότι γίνονταν εργασίες κατεδάφισης στο συνεδριακό κέντρο και το σπίτι του Κωνσταντίνου Δοξιάδη στο «Απολλώνιο». Οι εργασίες έγιναν βάσει πράξης της Επιτροπής Πολεοδομικού και Αρχιτεκτονικού Ελέγχου της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ανατολικής Αττικής και άδειας της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Μαρκόπουλου.
Η Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων Αττικής προέβη σε προσωρινή διακοπή της κατεδάφισης, ωστόσο το συνεδριακό κέντρο και η κατοικία Δοξιάδη είχαν ήδη κατεδαφιστεί. Εξάλλου, έπειτα από προσφυγή της κόρης του αρχιτέκτονα, Ευφροσύνης Δοξιάδη, το Συμβούλιο της Επικρατείας έλαβε απόφαση ακύρωσης της άδειας κατεδάφισης της Διεύθυνσης Πολεοδομίας Μαρκόπουλου.
Η Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων πρότεινε να χαρακτηριστεί ως μνημείο το εναπομείναν υπαίθριο θέατρο και ο περιβάλλων χώρος του. Ωστόσο, η σπουδαιότητα του συγκροτήματος οδήγησε τη Διεύθυνση Νεώτερης και Σύγχρονης Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς του υπουργείου να εισηγηθεί την κήρυξη όλου του συγκροτήματος ως ιστορικού τόπου, προκειμένου με τον τρόπο αυτό το υπουργείο Πολιτισμού να προστατεύσει το συγκρότημα ως σύνολο και όχι με βάση του τι απέμεινε. Την εισήγηση δέχτηκαν κατά πλειοψηφία τα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων σε πρόσφατη συνεδρίασή τους, αποφασίζοντας το χαρακτηρισμό του συγκροτήματος ως ιστορικού τόπου.
