Το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο αλλάζει ριζικά για πρώτη φορά μετά από σχεδόν 80 χρόνια, με το σχέδιο νόμου με τίτλο με «Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξεις», που τέθηκε από το υπουργείο Δικαιοσύνης σε δημόσια διαβούλευση από το Σάββατο 21 Μαρτίου 2026, με προγραμματισμό εντός της άνοιξης να ψηφιστεί στη Βουλή και να γίνει νόμος του κράτους.
Στους στόχους των αλλαγών, που φέρνει το νέο νομοσχέδιο στο κληρονομικό δίκαιο, είναι να εκσυγχρονιστεί ο τρόπος, με τον οποίο μεταβιβάζονται περιουσίες, σπίτια και επιχειρήσεις.
Όχι πια εξ αδιαιρέτου ιδιοκτησία
Παλιότερα, όταν κάποιος κληρονομούσε ένα σπίτι ή μια επιχείρηση, όλοι οι νόμιμοι κληρονόμοι (π.χ. τα παιδιά) γίνονταν απαραίτητα συγκύριοι με ποσοστά — τα λεγόμενα αδελφομοίρια.
Αυτό πολλές φορές προκαλούσε αδιέξοδα:
- Αδυναμία να πουληθεί ή να αξιοποιηθεί το ακίνητο λόγω αντιπαραθέσεων μεταξύ συγγενών.
- Ακίνητα και επιχειρήσεις να μένουν αδρανή για χρόνια.
- Οικογενειακές διαμάχες που οδηγούσαν σε δικαστικές προσφυγές.
Με το νέο πλαίσιο, αυτή η αυτόματη συγκυριότητα καταργείται: πλέον ένας κληρονόμος μπορεί να πάρει ολόκληρο το ακίνητο ή άλλο περιουσιακό στοιχείο, και οι λοιποί να λαμβάνουν χρηματική αποζημίωση ή ισότιμη περιουσία, εφόσον το επιθυμούν.
Η «νόμιμη μοίρα» γίνεται χρηματικό δικαίωμα
Η νόμιμη μοίρα των κληρονόμων πλέον μετατρέπεται από εμπράγματο σε ενοχικό δικαίωμα. Αυτό σημαίνει ότι οι δικαιούχοι δεν εισέρχονται πλέον απευθείας στην ιδιοκτησία των ακινήτων ή της επιχείρησης· αντιθέτως, μπορούν να ζητήσουν χρηματική αποζημίωση.
Παράδειγμα υπολογισμού νόμιμης μοίρας
Ας υποθέσουμε ότι ένας γονέας αφήνει ακίνητο αξίας 300.000€ σε τρία παιδιά.
| Κατάσταση | Παλαιό καθεστώς | Νέο καθεστώς |
| Ιδιοκτησία | Κάθε παιδί αποκτά 1/3 του ακινήτου (100.000€ έκαστο) – συγκυριότητα | Ένα παιδί μπορεί να πάρει ολόκληρο το ακίνητο |
| Υπόλοιποι κληρονόμοι | Δικαιούνται 1/3 ιδιοκτησία, χωρίς δυνατότητα άμεσης εκμετάλλευσης | Λαμβάνουν χρηματική αποζημίωση 100.000€ έκαστος |
| Διαχείριση | Απαιτείται συμφωνία όλων για πώληση ή μίσθωση | Ο κληρονόμος που παίρνει το ακίνητο μπορεί να το διαχειριστεί άμεσα |
Πλεονέκτημα: Το ακίνητο ή η επιχείρηση αξιοποιείται αμέσως από έναν κληρονόμο, ενώ οι υπόλοιποι λαμβάνουν δίκαιη αποζημίωση σε μετρητά.
Τι ισχύει για μεταβιβάσεις σε συγγενείς
- Κατάργηση «αδελφομοιρίων» – τέλος η υποχρεωτική συγκυριότητα.
- Δικαίωμα αποζημίωσης – οι κληρονόμοι που δεν αποκτούν το ακίνητο λαμβάνουν χρηματικό ισοδύναμο ή άλλο περιουσιακό στοιχείο ίσης αξίας.
- Δυνατότητα κληρονομικών συμβάσεων – συμφωνίες μεταξύ διαθέτη και μελλοντικών κληρονόμων για ευέλικτη διαχείριση περιουσίας.
- Νέα δικαιώματα σε ζευγάρια και συντρόφους – αναγνώριση συντρόφων με μακροχρόνια συμβίωση υπό προϋποθέσεις.
Τι πρέπει να κάνει κάποιος τώρα
1. Ενημέρωση και προγραμματισμός: Μιλήστε με δικηγόρο ή συμβολαιογράφο για να κατανοήσετε πώς επηρεάζουν οι νέες ρυθμίσεις την υπόθεσή σας.
2. Επανεξέταση διαθηκών και σχεδίων διαδοχής: Παλαιές διαθήκες ή οικογενειακά σχέδια μπορεί να χρειάζονται αναθεώρηση.
3. Αξιοποίηση νέων εργαλείων: Με τις κληρονομικές συμβάσεις, μπορείτε να ρυθμίσετε τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων με πιο ευέλικτο τρόπο.
Αυτές οι αλλαγές σηματοδοτούν μια νέα εποχή στο ελληνικό κληρονομικό δίκαιο, με στόχο τη μείωση συγκρούσεων μεταξύ συγγενών και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της περιουσίας μετά τον θάνατο.
Σε διαβούλευση το νέο νομοσχέδιο για το κληρονομικό δίκαιο
Το νέο νομοσχέδιο με τίτλο με «Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξεις», που καταρτίστηκε από επιστημονική επιτροπή υπό την προεδρία του καθηγητή Απόστολου Γεωργιάδη, τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη, από το Σάββατο 21 Μαρτίου 2026. Η διαβούλευση θα ολοκληρωθεί τη Δευτέρα 20 Απριλίου 2026 και ώρα 9.00.
«Στο πλαίσιο αυτό καλείται να συμμετάσχει στη δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση κάθε κοινωνικός εταίρος και κάθε ενδιαφερόμενος, καταθέτοντας τις προτάσεις του για την όποια βελτίωση των διατάξεων του ανωτέρω νομοθετήματος» σημειώνει ο υπουργός.
Οι ρυθμίσεις αναφέρονται στα περιεχόμενα του νομοσχεδίου ως εξής:
ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξεις»
| ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ | ||
| ΜΕΡΟΣ Α’
ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ | ||
| ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ ΣΚΟΠΟΣ – ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ | ||
| Άρθρο 1 | Σκοπός | |
| Άρθρο 2 | Αντικείμενο | |
| ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ – ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΜΠΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ | ||
| Άρθρο 3 | Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου – Αντικατάσταση Πέμπτου Βιβλίου Αστικού Κώδικα | |
| ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΤΕΛΙΚΕΣ – ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ – ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ | ||
| Άρθρο 4 | Χρόνος εφαρμογής των διατάξεων για εκτελεστή διαθήκης | |
| Άρθρο 5 | Διατήρηση εφαρμογής προϊσχύοντος δικαίου σε διαθήκες και νέμηση ανιόντος | |
| Άρθρο 6 | Εξουσιοδοτική διάταξη για τον καθορισμό όρων εγγραφής και αποζημίωσης δικηγόρων | |
| Άρθρο 7 | Καταργούμενες διατάξεις | |
| ΜΕΡΟΣ Β’
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΛΟΙΠΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ – ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ – ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΩΝ | ||
| ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ | ||
| Άρθρο 8 | Διεύρυνση της προστασίας της προσωπικότητας μετά θάνατον μέσω αναγνώρισης δικαιώματος σε κληρονόμους από κάθε διάταξη τελευταίας βούλησης – Τροποποίηση άρθρου 57 Αστικού Κώδικα | |
| Άρθρο 9 | Ακυρότητα σύμβασης για την κληρονομία ζώντος τρίτου – Αντικατάσταση άρθρου 368 Αστικού Κώδικα | |
| Άρθρο 10 | Διεύρυνση της προστασίας της οικογενειακής στέγης σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή – Τροποποίηση άρθρου 612 Αστικού Κώδικα | |
| Άρθρο 11 | Επέκταση της προστασίας της οικογενειακής στέγης στον σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης – Τροποποίηση άρθρου 612A Αστικού Κώδικα | |
| Άρθρο 12 | Επέκταση του τίτλου από τον νόμο υπέρ των νόμιμων μεριδούχων – Τροποποίηση άρθρου 1262 Αστικού Κώδικα | |
| Άρθρο 13 | Αποσαφήνιση της βούλησης του κληρονομούμενου ως προς τη διοίκηση περιουσίας ανηλίκου – Τροποποίηση άρθρου 1521 Αστικού Κώδικα | |
| Άρθρο 14 | Διοίκηση περιουσίας ανηλίκου από διάταξη τελευταίας βούλησης ή δωρεά – Τροποποίηση άρθρου 1522 Αστικού Κώδικα | |
| Άρθρο 15 | Ευθύνη γονέων και προστασία ανηλίκου σε περίπτωση επαγωγής κληρονομίας – Αντικατάσταση άρθρου 1527 Αστικού Κώδικα | |
| Άρθρο 16 | Διοίκηση περιουσίας ανηλίκου από διάταξη τελευταίας βούλησης ή δωρεά – Τροποποίηση άρθρου 1616 Αστικού Κώδικα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ | |
| Άρθρο 17 | Περιορισμός της ευθύνης του Δημοσίου για υποχρεώσεις κληρονομίας – Αντικατάσταση άρθρου 118 Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ | |
| Άρθρο 18 | Διεύρυνση της επιδίκασης επιχείρησης και θέσπιση ρύθμισης αναβολής καταβολής – Τροποποίηση άρθρου 483 Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας | |
| Άρθρο 19 | Αρμοδιότητα για την κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας – Αντικατάσταση άρθρου 808Α Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας | |
| Άρθρο 20 | Διαδικασία δημοσίευσης κληρονομικής σύμβασης αιτία θανάτου – Προσθήκη άρθρου 808Β στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας | |
| Άρθρο 21 | Διαδικασία βεβαίωσης κληρονομικού δικαιώματος συντρόφου σε ελεύθερη ένωση – Προσθήκη άρθρου 812A στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας | |
| Άρθρο 22 | Αρμοδιότητα και διαδικασία δικαστικής εκκαθάρισης κληρονομίας – Τροποποίηση άρθρου 814 Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας | |
| Άρθρο 23 | Αναμόρφωση της διαδικασίας ανακοπής κατά την εκκαθάριση κληρονομίας – Αντικατάσταση άρθρου 817 Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας | |
| Άρθρο 24 | Αναδιάρθρωση γενικών προνομίων και καθιέρωση προνομίου υπέρ της νόμιμης μοίρας – Τροποποίηση άρθρου 975 Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΕ ΕΙΔΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΑ | |
| Άρθρο 25 | Ευθύνη του Δημοσίου για υποχρεώσεις κληρονομίας – Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 3 Κώδικα κοινωφελών περιουσιών και σχολαζουσών κληρονομιών |
Δείτε το νέο νομοσχέδιο στη διαβούλευση: ΕΔΩ
* Παναγιώτης Ράγγος
Λογιστής
Φοροτεχνικός Α΄ Τάξης
Οικονομολόγος
Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής
Όλες οι ειδήσεις για νέες θέσεις εργασίας, Προκηρύξεις, Διορισμούς, ΑΣΕΠ στην Ελλάδα
ΑΣΕΠ: Νέα Πιστοποίηση Υπολογιστών - Εξ αποστάσεως - Παίρνετε το ECDL από το σπίτι σας σε 2 μέρες
Ανακοινώθηκε επίσημα ο 3ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός ΑΣΕΠ με νέα ύλη
