Την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου 2026, από τις 9:00 έως τις 12:00, πραγματοποιήθηκε με ιδιαίτερη επιτυχία η κεντρική διαδικτυακή Επιμορφωτική Ημερίδα του Σώματος Συμβούλων της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης με θέμα «Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις της Γλώσσας και της Λογοτεχνίας στο Δημοτικό». Η υλοποίηση της Ημερίδας υποστηρίχθηκε από την Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας, ενώ σε αυτή συμμετείχαν οι εκπαιδευτικοί ΠΕ70 των 180 Δημοτικών Σχολείων της Δυτικής Θεσσαλονίκης.
Στο πρώτο μέρος ο κ. Κωνσταντίνος Ντίνας, Ομότιμος Καθηγητής Γλωσσολογίας, Ελληνικής Γλώσσας και Διδακτικής της στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, πραγματοποίησε εισήγηση με τίτλο «Το κόκκινο στυλό έγινε αλγόριθμος; Γλώσσα, ορατότητα και εκπαίδευση στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Από το σωστό/λάθος στο ορατό/αόρατο και από τη διόρθωση στην κριτική λογοδοσία». Στο δεύτερο μέρος, η κ. Βενετία Αποστολίδου, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και Λογοτεχνικής Εκπαίδευσης στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, παρουσίασε την εισήγηση με τίτλο «Η Ανάγνωση ολόκληρων Παιδικών Βιβλίων στο Δημοτικό Σχολείο».
Η πρώτη εισήγηση εξέτασε τους μετασχηματισμούς της κανονιστικότητας στη γλωσσική εκπαίδευση με αφετηρία ένα πείραμα σύγκρισης απαντήσεων διαφορετικών εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για κοινό κοινωνικό ζήτημα. Ακολούθως εστίασε στο παιδαγωγικό «διά ταύτα», προτείνοντας εμπεριστατωμένο και συνεκτικό γλωσσοδιδακτικό πλαίσιο που περιλάμβανε: ένταξη δράσεων αναστοχαστικής χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης μέσω σύγκρισης, επαλήθευσης και τεκμηρίωσης, προστασία της μαθητικής φωνής, ανασχεδιασμό της κειμενικής παραγωγής και εισαγωγή νέων μορφών αξιολόγησης στη γλωσσική διδασκαλία. Το προτεινόμενο πλαίσιο κατέστησε σαφή τη μετατόπιση της έμφασης από την ορθή και κατάλληλη έκφραση των μαθητών/μαθητριών προς την ενίσχυση της ικανότητάς τους για κριτική, τεκμηριωμένη, προσωπική και υπεύθυνη συμμετοχή στη νέα κειμενική πραγματικότητα –μια πραγματικότητα η οποία αναδιαμορφώνεται ταχύτατα από την πλατφορμική και αλγοριθμική κανονιστικότητα και επηρεάζει τόσο τη σχολική όσο και την ευρύτερη (επι)κοινωνι(α)κή εμπειρία τους.
Η δεύτερη εισήγηση εστίασε στην ανάγνωση αυτοτελών παιδικών έργων σε όλο το πρόγραμμα διδασκαλίας του δημοτικού και πρότεινε ένα ολοκληρωμένο διδακτικό μοντέλο αξιοποίησης βιβλίων τόσο για την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας των μαθητών/μαθητριών όσο και για την προώθηση των γνωστικών στόχων όλων των μαθημάτων του σχολείου. Η εισηγήτρια ανέλυσε τους λόγους για τους οποίους η ανάγνωση εκτεταμένων κειμένων έχει ιδιαίτερη εκπαιδευτική σημασία και, στη συνέχεια, παρουσίασε ερευνητικά τεκμηριωμένες μεθόδους προσέγγισης των κειμένων, με έμφαση στη θεματική ανάγνωση, την ανεξάρτητη ανάγνωση και την ανάγνωση με όλη την τάξη. Παράλληλα, εξειδίκευσε για καθεμία από τις παραπάνω προσεγγίσεις δράσεις πριν, κατά και μετά την ανάγνωση, αναδεικνύοντας τη δυνατότητα εφαρμογής τους σύμφωνα με τις αρχές και τις πρακτικές της μεθόδου project.
Κοινό και ιδιαιτέρως σημαντικό στοιχείο των δύο εισηγήσεων ήταν ότι δεν περιορίστηκαν στην ανάδειξη των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η γλωσσική και λογοτεχνική εκπαίδευση στην εποχή, αφενός, της Τεχνητής Νοημοσύνης και, αφετέρου, της θεσμικής εισαγωγής της ανάγνωσης ολόκληρων παιδικών βιβλίων στο σχολείο. Αντιθέτως, προχώρησαν στη διαμόρφωση συγκεκριμένων διδακτικών πλαισίων, μεθόδων και πρακτικών, οι οποίες μπορούν να υποστηρίξουν ουσιαστικά την ανάπτυξη του κριτικού γραμματισμού των μαθητών/μαθητριών κατά τη μάθηση και διδασκαλία της Γλώσσας και της Λογοτεχνίας στην καθημερινή σχολική πράξη.
Η συμμετοχή των σχολικών μονάδων στις εργασίες της Ημερίδας ήταν καθολική και το ενδιαφέρον των εκπαιδευτικών διατηρήθηκε υψηλό καθ’ όλη τη διάρκειά της. Ο αριθμός, το περιεχόμενο και η δυναμική των ερωτήσεων και των τοποθετήσεών τους που συζητήθηκαν στη φάση του αναστοχασμού κατέδειξαν την ανάγκη των εκπαιδευτικών για ουσιαστικό επιστημονικό διάλογο γύρω από θέματα αιχμής, καθώς και για συστηματική επιστημονική υποστήριξη ως προς τους τρόπους κριτικής αξιοποίησης των νέων δεδομένων στο σύγχρονο εκπαιδευτικό συγκείμενο.
Το Σώμα Συμβούλων Εκπαίδευσης της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης ευχαριστεί θερμά τον Καθηγητή Κωνσταντίνο Ντίνα και την Καθηγήτρια Βενετία Αποστολίδου για τις εξαιρετικές εισηγήσεις τους και την πολύτιμη συμβολή τους στην επιστημονική ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών της περιοχής ευθύνης του, όπως και όλους/ες τους/τις εκπαιδευτικούς για την ενεργό συμμετοχή τους.
Οι εργασίες της Επιμορφωτικής Ημερίδας βιντεοσκοπήθηκαν και είναι διαθέσιμες στο YouTube στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://www.youtube.com/live/lplorA6L3i8
