Την ανάγκη συνεργασίας με την Ελληνική Ένωση Ιστορικών, προκειμένου να διασφαλιστεί η διδασκαλία της Ιστορίας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, ζητά με επιστολή του ο Σύλλογος Αναπληρωτών Φιλολόγων (ΣΑΦ).
Αφορμή για την παρέμβαση αποτελεί η πρόσφατη διεύρυνση των αναθέσεων του μαθήματος της Ιστορίας σε εκπαιδευτικούς άλλων κλάδων. Ειδικότερα, ο ΣΑΦ αναφέρεται στην απόδοση δικαιώματος Α΄ Ανάθεσης για το μάθημα της Ιστορίας Γενικής Παιδείας της Γ΄ Τάξης ΓΕΛ στον κλάδο ΠΕ33 (Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης), δυνάμει σχετικής Υπουργικής Απόφασης (112867/Δ2/31-08-2026), κατόπιν Πράξης του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
Παράλληλα, με την υπ' αριθμ. 117015/Δ3 Απόφαση (ΦΕΚ Β΄ 5610/17-09-2026), η δυνατότητα Α΄ Ανάθεσης επεκτάθηκε στον ίδιο κλάδο και για το μάθημα της Ιστορίας Γενικής Παιδείας της Γ΄ Λυκείου Ε.Α.Ε., καθώς και των Γυμνασίων Ε.Α.Ε.
Σύμφωνα με τον ΣΑΦ, οι ρυθμίσεις αυτές «δημιουργούν εύλογα ερωτήματα ως προς την επιστημονική και διδακτική συνάφεια των σπουδών με το γνωστικό αντικείμενο της σχολικής Ιστορίας», ενώ όπως αναφέρει, «η επιστημονική επάρκεια για τη διδασκαλία της Ιστορίας δεν μπορεί να τεκμαίρεται αποκλειστικά από μια γενική συνάφεια με τις ανθρωπιστικές επιστήμες».
Παράλληλα, ο ΣΑΦ επισημαίνει ότι «η σταδιακή διεύρυνση των αναθέσεων σε άλλους κλάδους, χωρίς σαφή επιστημονική αιτιολόγηση, προκαλεί εύλογη ανησυχία για την αποδυνάμωση του γνωστικού αντικειμένου της Ιστορίας και τον περιορισμό των επαγγελματικών προοπτικών των αποφοίτων των Φιλοσοφικών Σχολών».
Η επιστολή του ΣΑΦ
«Αίτημα παρέμβασης και συστράτευσης για την προάσπιση του μαθήματος της Ιστορίας και των επαγγελματικών δικαιωμάτων του κλάδου ΠΕ02
Αξιότιμα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Ένωσης Ιστορικών,
Ο Σύλλογος Αναπληρωτών Φιλολόγων (ΣΑΦ) απευθύνεται στην Ελληνική Ένωση Ιστορικών, αναγνωρίζοντας τον επιστημονικό ρόλο και την ευθύνη της στην προάσπιση της ιστορικής επιστήμης, προκειμένου να ζητήσει την παρέμβαση και την ενεργό συμπαράστασή της σε ένα ζήτημα που αφορά άμεσα την επιστημονική εγκυρότητα της διδασκαλίας της Ιστορίας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, τη θέση των ανθρωπιστικών σπουδών στο σχολείο και τα επαγγελματικά δικαιώματα των εκπαιδευτικών του κλάδου ΠΕ02.
Αφορμή για την παρούσα παρέμβαση αποτελεί η πρόσφατη διεύρυνση των αναθέσεων του μαθήματος της Ιστορίας σε εκπαιδευτικούς άλλων κλάδων και, ειδικότερα, η απόδοση δικαιώματος Α΄ Ανάθεσης για το μάθημα της Ιστορίας Γενικής Παιδείας της Γ΄ Τάξης ΓΕΛ στον κλάδο ΠΕ33 (Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης), δυνάμει της Υπουργικής Απόφασης 112867/Δ2/31-08-2026, κατόπιν της υπ' αριθμ. 70/27-08-2026 Πράξης του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής και του σχετικού εγγράφου του Υπουργείου Παιδείας. Παράλληλα, με την υπ' αριθμ. 117015/Δ3 Απόφαση, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 5610/17-09-2026, επεκτάθηκε η δυνατότητα Α΄ Ανάθεσης του μαθήματος της Ιστορίας Γενικής Παιδείας της Γ΄ Λυκείου Ε.Α.Ε. και των Γυμνασίων Ε.Α.Ε. και στον ίδιο κλάδο.
Οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις δημιουργούν εύλογα ερωτήματα ως προς την επιστημονική και διδακτική συνάφεια των σπουδών με το γνωστικό αντικείμενο της σχολικής Ιστορίας και καθιστούν αναγκαία την ουσιαστική εξέταση της επιστημονικής τεκμηρίωσης που τις συνοδεύει.
Η Ιστορία δεν είναι απλώς ένα σύνολο πληροφοριών για το παρελθόν, αλλά αυτοτελές επιστημονικό αντικείμενο, με συγκεκριμένη μεθοδολογία, ερευνητικές αρχές και ερμηνευτικά εργαλεία. Η συστηματική διδασκαλία της προϋποθέτει γνώση των ιστορικών περιόδων, κατανόηση των πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών εξελίξεων, εξοικείωση με την κριτική αξιολόγηση και ερμηνεία των ιστορικών πηγών, καθώς και την ικανότητα καλλιέργειας της ιστορικής σκέψης και συνείδησης των μαθητών.
Η επιστημονική επάρκεια για τη διδασκαλία της Ιστορίας δεν μπορεί να τεκμαίρεται αποκλειστικά από μια γενική συνάφεια με τις ανθρωπιστικές επιστήμες ή από την αξιοποίηση επιμέρους μεθοδολογικών εργαλείων. Οφείλει να συνδέεται με συγκεκριμένο ακαδημαϊκό υπόβαθρο στο γνωστικό αντικείμενο, με συστηματική κατάρτιση στην ιστορική επιστήμη και με την αναγκαία διδακτική προετοιμασία για τη διδασκαλία της σχολικής ύλης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύλλογός μας εκφράζει τον προβληματισμό του για την απόδοση δικαιωμάτων Α΄ Ανάθεσης σε κλάδους των οποίων η επιστημονική και παιδαγωγική συνάφεια με το σύνολο του αντικειμένου της σχολικής Ιστορίας δεν έχει, κατά την εκτίμησή μας, τεκμηριωθεί επαρκώς. Η θέση αυτή δεν αποσκοπεί στην αμφισβήτηση της αξίας επιμέρους επιστημονικών πεδίων ή της συμβολής τους στη διεπιστημονική έρευνα. Αντιθέτως, αποσκοπεί στη διασφάλιση σαφών και επιστημονικά αιτιολογημένων κριτηρίων, τα οποία θα λαμβάνουν υπόψη το πραγματικό περιεχόμενο των πανεπιστημιακών σπουδών και τις απαιτήσεις του συγκεκριμένου σχολικού μαθήματος.
Παράλληλα, η διεύρυνση των αναθέσεων εγείρει ζητήματα θεσμικής συνέπειας και επαγγελματικών δικαιωμάτων. Ο κλάδος ΠΕ02 συγκροτείται από αποφοίτους πανεπιστημιακών Τμημάτων με εξειδίκευση στα φιλολογικά και συναφή ανθρωπιστικά αντικείμενα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η ιστορική επιστήμη, και με προσανατολισμό που συνδέεται άμεσα με τη διδασκαλία των αντίστοιχων μαθημάτων στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Η σταδιακή διεύρυνση των αναθέσεων σε άλλους κλάδους, χωρίς σαφή επιστημονική αιτιολόγηση, προκαλεί εύλογη ανησυχία για την αποδυνάμωση του γνωστικού αντικειμένου της Ιστορίας και τον περιορισμό των επαγγελματικών προοπτικών των αποφοίτων των Φιλοσοφικών Σχολών.
Για τον ΣΑΦ, η υπεράσπιση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των φιλολόγων δεν αποτελεί στενά συντεχνιακό αίτημα. Συνδέεται άρρηκτα με την ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης, την επιστημονική εγκυρότητα της σχολικής γνώσης και την ανάγκη κάθε μάθημα να διδάσκεται με βάση την ουσιαστική συνάφεια της επιστημονικής κατάρτισης του εκπαιδευτικού με το περιεχόμενό του.
Η ιστορική επιστήμη έχει ιδιαίτερη ευθύνη απέναντι στη σχολική εκπαίδευση, καθώς συμβάλλει στην κατανόηση του παρελθόντος, στην κριτική αξιολόγηση των πηγών, στην ανάπτυξη της ιστορικής συνείδησης και στην καλλιέργεια ενεργών και υπεύθυνων πολιτών. Η διασφάλιση της ποιότητας της διδασκαλίας της δεν αφορά αποκλειστικά έναν εκπαιδευτικό κλάδο, αλλά το σύνολο της ιστορικής και ακαδημαϊκής κοινότητας.
Για τους λόγους αυτούς, ζητούμε από την Ελληνική Ένωση Ιστορικών να παρέμβει θεσμικά και να συστρατευθεί με τον Σύλλογο Αναπληρωτών Φιλολόγων, συμβάλλοντας ενεργά στην προάσπιση του μαθήματος της Ιστορίας και των επαγγελματικών δικαιωμάτων του κλάδου ΠΕ02.
Ειδικότερα, καλούμε την Ελληνική Ένωση Ιστορικών:
- Να εκδώσει επίσημη ανακοίνωση ή ψήφισμα με το οποίο θα τοποθετείται επί του ζητήματος των αναθέσεων του μαθήματος της Ιστορίας, αναδεικνύοντας τη σημασία της επιστημονικής και διδακτικής συνάφειας των σπουδών με το αντικείμενο της σχολικής διδασκαλίας.
- Να συμβάλει με επιστημονική τεκμηρίωση στην αποσαφήνιση των γνώσεων, των μεθοδολογικών δεξιοτήτων και της εξειδικευμένης κατάρτισης που απαιτούνται για την υπεύθυνη διδασκαλία της Ιστορίας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
- Να παρέμβει προς το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, ζητώντας την παροχή σαφούς επιστημονικής και παιδαγωγικής τεκμηρίωσης για τις πρόσφατες ρυθμίσεις και την επανεξέτασή τους με βάση τα πραγματικά δεδομένα των προγραμμάτων σπουδών και τις απαιτήσεις του μαθήματος.
- Να υποστηρίξει την ανάγκη θεσμικής κατοχύρωσης σαφών κριτηρίων αναθέσεων, ώστε να διασφαλίζεται η επιστημονική εγκυρότητα της διδασκαλίας της Ιστορίας και να αποφεύγονται ρυθμίσεις που δεν συνοδεύονται από επαρκή αιτιολόγηση ως προς την ακαδημαϊκή και παιδαγωγική επάρκεια των αντίστοιχων κλάδων.
- Να συνεργαστεί με τον ΣΑΦ για τον συντονισμό κοινών πρωτοβουλιών, με στόχο την ενημέρωση της ακαδημαϊκής και εκπαιδευτικής κοινότητας, την ανάδειξη του ζητήματος στον δημόσιο διάλογο και την προάσπιση του επιστημονικού αντικειμένου της Ιστορίας και των επαγγελματικών δικαιωμάτων των φιλολόγων.
Είμαστε πεπεισμένοι ότι η συμβολή της Ελληνικής Ένωσης Ιστορικών μπορεί να προσδώσει ιδιαίτερη επιστημονική βαρύτητα στην προσπάθεια αυτή. Η ενεργός συμμετοχή της ιστορικής κοινότητας είναι ουσιαστική, καθώς η προστασία της ιστορικής γνώσης και της ποιότητας της διδασκαλίας της αποτελεί κοινή ευθύνη των επιστημόνων, των εκπαιδευτικών και των θεσμών που υπηρετούν την ιστορική επιστήμη.
Επιθυμούμε να καταστήσουμε σαφές ότι επιδιώκουμε έναν γόνιμο και τεκμηριωμένο διάλογο, με επίκεντρο την επιστημονική επάρκεια, την εκπαιδευτική ποιότητα και τη θεσμική συνέπεια. Στόχος μας είναι η διαμόρφωση μιας κοινής θέσης που θα υπερασπίζεται την Ιστορία ως αυτοτελές επιστημονικό αντικείμενο, θα ενισχύει τη θέση των ανθρωπιστικών σπουδών στη δημόσια εκπαίδευση και θα διασφαλίζει τον σεβασμό στα επαγγελματικά δικαιώματα του κλάδου ΠΕ02.
Η προάσπιση της Ιστορίας δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των εκπαιδευτικών που τη διδάσκουν. Απαιτεί τη συνεργασία και την παρέμβαση της επιστημονικής κοινότητας, ιδίως όταν ανακύπτουν ζητήματα που αφορούν τη συνάφεια των σπουδών, την επιστημονική τεκμηρίωση των εκπαιδευτικών αποφάσεων και τη θέση της ιστορικής γνώσης στο σχολείο.
Σας καλούμε, επομένως, να σταθείτε αρωγοί στην προσπάθειά μας και να συμβάλετε με το επιστημονικό κύρος και τη θεσμική σας παρουσία στην προάσπιση του μαθήματος της Ιστορίας, της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης και των επαγγελματικών δικαιωμάτων των φιλολόγων.
Σας ευχαριστούμε εκ των προτέρων για την προσοχή σας και προσβλέπουμε στην ανταπόκρισή σας, καθώς και στη δυνατότητα συνεργασίας και συντονισμού κοινών δράσεων.
Με εκτίμηση,
Το Διοικητικό Συμβούλιο
του Συλλόγου Αναπληρωτών Φιλολόγων (ΣΑΦ)
Η Πρόεδρος Η Γενική Γραμματέας
Πολυτάκη Χαρίκλεια Αλεξίου Φωτεινή – Αγάπη»
