Μισό περίπου αιώνα μετά την κυκλοφορία του, το τραγούδι διαμαρτυρίας του Marvin Gaye εύστοχα πιάνει και το ρυθμό της δικής μας εποχής. Τότε αποτύπωνε μια κοινωνία σε αναβρασμό με τους φοιτητές να διαδηλώνουν για καλύτερες συνθήκες φοίτησης και να διαμαρτύρονται ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, τον ρατσισμό, τον σεξισμό και το γενικότερο κομφορμισμό. Σήμερα θα μπορούσε να απηχεί τη κοινωνική κατακραυγή γύρω από ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή, η μετανάστευση, η φυλετική δικαιοσύνη, τα αναπαραγωγικά δικαιώματα, η σεξουαλική επίθεση, αλλά και η διαχείρισή της από τις εκάστοτε αρχές. Η άνευ προηγούμενου κινητοποίηση των Γάλλων μαθητών από τα μέσα του προηγούμενου μήνα, που κλιμακώνεται αυτή τη στιγμή σε έξι ακόμα χώρες, φέρνει στο νου εικόνες από τον ταραγμένο «Μάη του ’68 ». Μπορεί να έχει εκλάβει εξίσου διαστάσεις κινήματος, με κοινωνικές, πολιτικές αιτίες και σαφή αιτήματα, οι τωρινές συνθήκες όμως είναι διαφορετικές από τότε.
Η δυναμική των διαδηλώσεων μάλιστα ήταν τόσο απρόσμενη για τη γαλλική κυβέρνηση, η οποία ετοιμάζεται να περάσει από το κοινοβούλιο περικοπές ύψους 54 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό της, προκειμένου να μειώσει το υπέρογκο δημοσιονομικό έλλειμά της, που τις αντιμετώπισε με υπερβολική αστυνόμευση και καταγεγραμμένη χρήση βίας. Ο ίδιος ο Γάλλος Πρωθυπουργός και ο Υπουργός Εσωτερικών αρχικά υποτίμησαν τις μαθητικές διαδηλώσεις ως ανεύθυνες και έκρηξη «αστικής βίας», για να διαψευστούν όμως από τους αριθμούς: γύρω στις 7,000 συλλήψεις, ανάμεσα στις οποίες τουλάχιστον 5,000 κρατήσεις ανηλίκων, όπως και σοβαροί τραυματισμοί τριών μαθητών από βομβίδα δακρυγόνων και χειροβομβίδα κρότου λάμψης. Διαδηλωτές έχουν επίσης καταφύγει σε βία, τραυματίζοντας αστυνομικούς και καίγοντας ή καταστρέφοντας, σύμφωνα με την ανταποκρίτρια του The New Yorker, τουλάχιστον 24 σχολεία. «Η πραγματική βία όμως προέρχεται από τη μεριά της κυβέρνησης», όπως υποστηρίζει η διεθνής εκπρόσωπος τύπου της Φοιτητικής/Μαθητικής Ένωσης της Γαλλίας, Alice Cohen Morzadec.
Η χρόνια κατάρρευση του γαλλικού εκπαιδευτικού συστήματος που πάσχει από κτιριακά προβλήματα, ελλείψεις καθηγητών – βιβλίων, υπερπληθώρα μαθητών τις τάξεις, μεγάλη χρονική διάρκεια της σχολικής μέρας και ένα τουλάχιστον αναποτελεσματικό σύστημα εισαγωγής στα Πανεπιστήμια, δικαιώνει τα εύλογα αιτήματα των μαθητών και τους αγώνες τους για ικανοποίησή τους που είναι «αυθόρμητοι και ακηδεμόνευτοι». Ταυτόχρονα όμως αναδεικνύει την αδυναμία επικοινωνίας της γαλλικής κυβέρνησης με τη μαθητική κοινότητα, η οποία φαίνεται να εκφράζει τη γενικότερη δυσφορία της γενιάς της απέναντι στα προβλήματα με τα οποία είναι αντιμέτωπη. Οι πραγματικές αιτίες που η γενιά Z (‘zoomers’) βγήκε στους δρόμους μαζί με τους γονείς τους, τους καθηγητές τους και έχει στο πλευρό της την ευρύτερη κοινωνία, είναι γιατί δοκιμάζονται από πολλαπλές κρίσεις και κόντρα σ’ αυτές, διεκδικούν ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση που φαίνεται να ευνοεί ολοένα και περισσότερο τους προνομιούχους, τους οικονομικά εύρωστους. Εάν όμως δεν έχουν όλα τα παιδιά τις ίδιες ευκαιρίες για αξιοπρεπή φοίτηση στα σχολεία, θέση σε ένα πανεπιστήμιο, εξασφάλιση έπειτα μιας θέσης εργασίας και το όνειρο για ένα ασφαλές, αν όχι ευτυχισμένο, μέλλον, ποιος φέρει την ευθύνη;
Καθόλου δεν είναι τυχαίο που ο μαθητικός ξεσηκωμός ξεκίνησε από ένα Λύκειο στο υποβαθμισμένο προάστιο στο Créteil για να εξαπλωθεί πλέον σε 640 Λύκεια και 30 Πανεπιστήμια, σε 40 πόλεις της Γαλλίας. Το μπλοκάρισμα της εισόδου των σχολείων μπορεί να είχε ως αφορμή τις ασφυκτικά ζεστές, στριμωγμένες με 30 και πλέον μαθητές αίθουσες διδασκαλίες, την υποστελέχωση από καθηγητές ή την απαγόρευση του κινητού εντός των σχολικών κτιρίων, οι αιτίες όμως έχουν τη ρίζα τους στη βία που συνιστά το προδιαγεγραμμένο μέλλον – ‘nofuture’, όπως έλεγαν και οι SexPistols, κάπου στα τέλη της δεκαετίας του ’70. Η βία της καταστολής ή το ρίσκο της σύλληψης που τα παιδιά των προαστίων (‘branlieus’) διακινδυνεύουν ωχριά για αυτά μπροστά στη βία που συνιστούν η φτώχεια, η ανισότητα, η απελπισία. Ίσως για αυτό έχουν πάρει πιο βίαια μορφή οι διαδηλώσεις αυτές. Η γενιά Z δεν φοβάται να συγκρουστεί, ενώ οι μικρές υποχωρήσεις της Γαλλικής κυβέρνησης δεν κάμπτουν το αγωνιστικό της πνεύμα.
Είναι διαφορετική αυτή η γενιά, εφόσον έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, ερεθίσματα και αναφορές. Μπορεί να χρησιμοποιεί συνθήματα που μας θυμίζουν το παρελθόν – Generation 6-7 remakes May ’68 ( = η γενιά του 6-7 συνθέτει ξανά τον Μάη του ’68) , Sous les cahiers, la rage(= κάτω από τα βιβλία, η οργή) – όμως ζει στο παρόν και απαιτεί το μέλλον που θεωρεί ότι της ανήκει. Από το Πανεπιστήμιο του Cornell στην Αμερική, όπου οι φοιτητές και ο κόσμος γενικότερα έχει ξεσηκωθεί για την ασυλία που χαίρουν επτά προνομιούχοι φοιτητές, ενώ έχουν κατηγορηθεί για τον ομαδικό βιασμό συμφοιτήτριας τους, δύο χρόνια πριν, έως το δικό μας πολυπληθές σχολικό συγκρότημα της Γκράβας, όπου μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί διεκδικούν, εδώ και ένα μήνα τώρα, το δικαίωμα σε ασφαλείς, αξιοπρεπείς συνθήκες φοίτησης, ένα πράγμα παραμένει κοινό. Η μη ανάληψη της ευθύνης, η παροχή κάλυψης σε αυτούς που έχουν τη δυνατότητα να εξαγοράζουν ο,τιδήποτε κακό και εάν παρουσιαστεί, η πλημμελής άσκηση καθηκόντων συνιστούν πολιτική θέση, έστω και με την έλλειψη ενσυναίσθησης που συνιστούν. Εάν η γενιά αυτή έχει μεγαλώσει με παραδείγματα ακτιβισμού, όσο και καιροσκοπισμού, ελπίζουμε τουλάχιστον να είναι αρκετά ειλικρινείς, ώστε να αναρωτηθούν μαζί μας: τι είδους παιδεία αναζητούμε; Είναι αρκετό να δείχνουμε το δάχτυλο και να είμαστε από την άλλη παγερά αδιάφοροι σε ότι δεν μας αφορά άμεσα; Τι απέγινε το «εμείς»;
