Μπορούσε ένα παιδί να καταλάβει τη Μάχη του Μαραθώνα κοιτάζοντας ένα κιβώτιο με άμμο;
Προφορικές μαρτυρίες παλιών μαθητών που έχουν συγκεντρωθεί στο Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης δείχνουν πόσο έντονα μπορούσε να αποτυπωθεί μια τέτοια διδασκαλία στη μνήμη. Παλιοί μαθητές θυμούνται ακόμη ιστορικές μάχες όπως τις είχε αναπαραστήσει ο δάσκαλος στην αμμοδόχο. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά μία μαρτυρία, «μαθαίναμε την Ιστορία και τη Γεωγραφία βλέποντας την αμμοδόχο».
Με άμμο, ξυλάκια, χρωματιστές κιμωλίες, πρασινάδες και απλά αντικείμενα μπορούσαν να αναπαρασταθούν το έδαφος, οι παρατάξεις και οι κινήσεις μιας μάχης. Πολύ συχνά, μάλιστα, την κατασκευή δεν την έκανε μόνο ο δάσκαλος. Αναλάμβαναν ομάδες παιδιών.
Η Ιστορία συνδεόταν έτσι με τον χώρο. Το παιδί δεν άκουγε απλώς ότι ένας στρατός κινήθηκε από ένα σημείο σε ένα άλλο. Έβλεπε τις αποστάσεις, τα φυσικά εμπόδια και τη θέση των αντιπάλων και μπορούσε να αντιληφθεί γιατί ο χώρος επηρέασε την εξέλιξη ενός γεγονότος.
Η παλιά αμμοδόχος μάς θυμίζει επομένως κάτι εξαιρετικά σύγχρονο: βιωματική μάθηση δεν σημαίνει απλώς να δείχνουμε περισσότερες εικόνες στους μαθητές. Σημαίνει να τους δίνουμε τη δυνατότητα να κατασκευάζουν, να μετασχηματίζουν, να πειραματίζονται και να ανακαλύπτουν.
Σε μια τάξη γεμάτη σήμερα οθόνες, ίσως αξίζει να ξαναθέσουμε ένα παλιό ερώτημα με νέο τρόπο: πόσο συχνά επιτρέπουμε στα παιδιά να μαθαίνουν και με τα χέρια τους;
Ευαγγελία Κανταρτζή
Διευθύντρια Μουσείου Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης
