Πώς εξηγείς σε ένα παιδί τι είναι χερσόνησος, ισθμός, κόλπος ή κοιλάδα όταν ο μόνος χάρτης είναι επίπεδος;
Στο παλιό σχολείο υπήρχε μια εξαιρετικά απλή λύση: η αμμοδόχος.
Μέσα σε ένα κιβώτιο με άμμο ο δάσκαλος και οι μαθητές μπορούσαν να υψώσουν βουνά και λόφους, να ανοίξουν κοίτες ποταμών, να δημιουργήσουν πεδιάδες, λίμνες, ακτές και νησιά. Οι γεωγραφικοί όροι έπαυαν έτσι να είναι λέξεις προς απομνημόνευση και αποκτούσαν μορφή και όγκο.
Η μέθοδος δεν ήταν αποκλειστικά ελληνική. Ήδη το 1888 ο Alex Everett Frye εξέδωσε το The Child and Nature or Geography Teaching with Sand Modelling, αφιερωμένο συστηματικά στη διδασκαλία της Γεωγραφίας με τη διαμόρφωση της άμμου.
Η αμμοδόχος είχε ένα ακόμη πλεονέκτημα: τίποτε δεν ήταν μόνιμο. Ένα βουνό μπορούσε να εξαφανιστεί, ένα ποτάμι να αλλάξει πορεία και μια ακτογραμμή να σχεδιαστεί από την αρχή. Κάθε μάθημα μπορούσε να δημιουργήσει έναν καινούργιο κόσμο.
Ο Μενέλαος Λουντέμης αποτύπωσε λογοτεχνικά αυτή τη γοητεία στο Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα: ο δάσκαλος φτιάχνει πάνω στην άμμο τον κόσμο, σηκώνει βουνά, χαράζει ποτάμια και δημιουργεί λίμνες και θάλασσες.
Πολύ πριν μιλήσουμε για τρισδιάστατα μοντέλα και διαδραστικούς χάρτες, λοιπόν, το σχολείο είχε ανακαλύψει κάτι θεμελιώδες: ο χώρος κατανοείται καλύτερα όταν το παιδί δεν τον κοιτάζει απλώς, αλλά τον κατασκευάζει.
