Αν έχεις ακούσει ποτέ κάποιον να λέει «Οψόμεθα εις Φιλίππους», πιθανότατα κατάλαβες ότι δεν πρόκειται απλώς για μια αναφορά σε έναν τόπο. Η φράση κρύβει πίσω της μια ιστορία γεμάτη εμφύλιες συγκρούσεις, πολιτικές αναμετρήσεις, προδοσίες και ένα όνειρο που έμεινε στην ιστορία.
Σήμερα χρησιμοποιείται με την έννοια του «θα τα πούμε αργότερα», «θα έρθει η ώρα να λογαριαστούμε» ή «η υπόθεση δεν τελείωσε εδώ». Για να καταλάβουμε όμως πώς μια αρχαία φράση έφτασε μέχρι τη σύγχρονη ελληνική γλώσσα, πρέπει να ταξιδέψουμε πίσω στον 1ο αιώνα π.Χ.
Η μάχη που έδωσε το όνομά της στη φράση
Όλα ξεκινούν από τους Φιλίππους της Μακεδονίας, κοντά στη σημερινή Καβάλα.
Μετά τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα, το 44 π.Χ., η Ρωμαϊκή Δημοκρατία βυθίστηκε σε μια περίοδο έντονων πολιτικών και στρατιωτικών συγκρούσεων. Δύο χρόνια αργότερα, το 42 π.Χ., οι δυνάμεις των δολοφόνων του Καίσαρα, Βρούτου και Κάσσιου, βρέθηκαν απέναντι στον Οκταβιανό και τον Μάρκο Αντώνιο.
Η σύγκρουση στους Φιλίππους εξελίχθηκε σε δύο μεγάλες μάχες και αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα επεισόδια των ρωμαϊκών εμφυλίων πολέμων.
Ο Κάσσιος, μετά την πρώτη μάχη, πίστεψε λανθασμένα ότι όλα είχαν χαθεί και έβαλε τέλος στη ζωή του. Λίγο αργότερα, στη δεύτερη μάχη, ηττήθηκε και ο Βρούτος και ακολούθησε τον ίδιο δρόμο.
Οι Φίλιπποι έγιναν έτσι το σημείο όπου κρίθηκε η τύχη των ανθρώπων που είχαν συμμετάσχει στη δολοφονία του Καίσαρα.
Το όνειρο του Βρούτου και η φράση που έμεινε
Και εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας.
Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, πριν από τη μάχη ο Βρούτος είδε στον ύπνο του το φάντασμα του Ιουλίου Καίσαρα. Ο Καίσαρας φέρεται να του είπε:
«Όψει δε με περί Φιλίππους», δηλαδή «θα με δεις στους Φιλίππους».
Ο Βρούτος απάντησε:
«Όψομαι», δηλαδή «θα σε δω».
Η συνάντηση αυτή, σύμφωνα με την αφήγηση του Πλουτάρχου, θα γινόταν τελικά στη μάχη. Μετά την ήττα του, ο Βρούτος αυτοκτόνησε.
Έτσι, οι Φίλιπποι συνδέθηκαν με την ιδέα της τελικής αναμέτρησης, της στιγμής κατά την οποία οι αντίπαλοι θα βρεθούν ξανά αντιμέτωποι και θα κριθεί η έκβαση μιας σύγκρουσης.
Τι σημαίνει σήμερα το «Οψόμεθα εις Φιλίππους»;
Με το πέρασμα των αιώνων, η φράση απομακρύνθηκε από την κυριολεκτική ιστορία της και απέκτησε μια πιο συμβολική σημασία.
Όταν κάποιος λέει «Οψόμεθα εις Φιλίππους», ουσιαστικά εννοεί:
«Η υπόθεση δεν τελείωσε εδώ. Θα έρθει η στιγμή που θα τα ξαναπούμε και τότε θα φανεί ποιος έχει δίκιο».
Γι’ αυτό και η φράση χρησιμοποιείται συχνά όταν υπάρχει μια αντιπαράθεση που δεν έχει ακόμη κλείσει. Μπορεί να αφορά μια πολιτική διαφωνία, μια προσωπική σύγκρουση ή οποιαδήποτε κατάσταση στην οποία η τελική απάντηση φαίνεται να μετατίθεται για αργότερα.
Από την αρχαία Ρώμη στη σύγχρονη γλώσσα
Το ενδιαφέρον είναι πως μια φράση που συνδέθηκε με μια μάχη πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια εξακολουθεί να χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα.
Οι «Φίλιπποι» δεν αναφέρονται πλέον μόνο σε έναν τόπο της αρχαιότητας. Έχουν γίνει ένας συμβολικός προορισμός: το σημείο όπου κάποια στιγμή θα γίνει η τελική αναμέτρηση και θα κριθεί μια υπόθεση.
Και ίσως γι’ αυτό η φράση άντεξε στον χρόνο. Γιατί πίσω από τις δύο αρχαίες λέξεις κρύβεται μια πολύ απλή ιδέα που παραμένει διαχρονική:
κάποιες υποθέσεις μπορεί να αναβάλλονται, αλλά κάποτε έρχεται η ώρα να κριθούν.
