Τα αλλεπάλληλα περιστατικά έντασης, εργασιακής εξουθενωτικής πίεσης και κοινωνικού διασυρμού που κλυδωνίζουν το δημόσιο σχολείο φέρνουν στην επιφάνεια μια πραγματικότητα , η οποία δεν μπορεί καί δεν πρέπει να προσπεραστεί:
ο μάχιμος εκπαιδευτικός της τάξης είναι σήμερα ο πιο εκτεθειμένος και θεσμικά απροστάτευτος λειτουργός της ελληνικής πολιτείας.
Από τη μία πλευρά, η γραφειοκρατική ακαμψία της διοικητικής ιεραρχίας, η υποστελέχωση και τα αλλεπάλληλα παράλληλα καθήκοντα δημιουργούν συνθήκες επαγγελματικού burnout και εργασιακού εκφοβισμού (mobbing).
Από την άλλη, η «δικαιοσύνη των social media», οι αποσπασματικές βιντεοσκοπήσεις λίγων δευτερολέπτων, οι προπηλακισμοί και η βία μέσα στον σχολικό χώρο μετατρέπουν τον εκπαιδευτικό σε εύκολο στόχο λαϊκών δικαστηρίων.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αμείλικτο: Ποιος προστατεύει αυτόν που εκπαιδεύει τα παιδιά μας;
Το Θεσμικό Κενό: Ένα Σύστημα Χωρίς Ισορροπία
Στο σύγχρονο εκπαιδευτικό οικοσύστημα υπάρχει μια επικίνδυνη ασυμμετρία. Τα παιδιά ορθώς προστατεύονται από αυστηρά παιδαγωγικά πρωτόκολλα, το πλαίσιο προστασίας ανηλίκων και τον Συνήγορο του Παιδιού.
Οι γονείς διαθέτουν πληθώρα θεσμικών και διοικητικών εργαλείων για καταγγελίες και αναφορές.
Αντίθετα, ο εκπαιδευτικός καλείται να διαχειριστεί τα πάντα —παιδαγωγικά προβλήματα, διοικητικά βάρη, κοινωνικές εντάσεις— ευρισκόμενος σε καθεστώς απόλυτης θεσμικής μοναξιάς.
Δεν υπάρχει κανένας ανεξάρτητος μηχανισμός που να παρέχει στον εκπαιδευτικό αυτεπάγγελτη νομική κάλυψη, ψυχολογική υποστήριξη και θεσμική προστασία της προσωπικότητάς του κατά την άσκηση του λειτουργήματός του.
Όταν ξεσπά μια κρίση, η διοικητική αλυσίδα συχνά λειτουργεί αποποιητικά, διατάσσοντας αστραπιαίες ΕΔΕ για την κατευναστική διαχείριση της κοινής γνώμης, αντί να διασφαλίζει την αντικειμενική διερεύνηση των γεγονότων.
Η Δημόσια Πρότασή μου για την Α.Π.Ε.Λ.
Για τους λόγους αυτούς, ήδη από την περασμένη σχολική χρονιά έχω τοποθετηθεί δημόσια, καταθέτοντας και δημοσιεύοντας συγκεκριμένο σχέδιο-πρόταση για τη δημιουργία της Αρχής Προστασίας Εκπαιδευτικού Λειτουργού (Α.Π.Ε.Λ.) — του «Συνηγόρου του Εκπαιδευτικού».
Η ίδρυση της Α.Π.Ε.Λ. δεν αποτελεί μια απλή συνδικαλιστική διεκδίκηση, αλλά μια ηθική, δομική και παιδαγωγική αναγκαιότητα. Ο θεσμός αυτός σχεδιάστηκε για να λειτουργεί ως ανεξάρτητη αρχή πάνω σε τρεις βασικούς άξονες:
1️⃣Προστασία από το Mobbing, τη Βία και τις Αυθαιρεσίες:
Διερεύνηση καταγγελιών για κατάχρηση εξουσίας, ψυχολογική πίεση και εξουθενωτικές συνθήκες εργασίας, καθώς και θεσμική προστασία απέναντι σε φαινόμενα προπηλακισμών ή βίας εντός του σχολικού χώρου.
Παράλληλα, η Α.Π.Ε.Λ. παρέχει ουσιαστική θεσμική κάλυψη στα στελέχη της εκπαίδευσης και τους Διευθυντές των σχολικών μονάδων απέναντι σε φαινόμενα υπονόμευσης, αυθαιρεσίας ή άσκησης αθέμιτων πιέσεων από «ανέγγιχτους» παράγοντες του συστήματος, διασφαλίζοντας την ισονομία, την ευρυθμία και την αξιοκρατία στη διοίκηση του σχολείου.
2️⃣Νομική, Ψυχολογική και Επικοινωνιακή Υποστήριξη:
Άμεση παροχή δωρεάν νομικής κάλυψης και προστασίας στον εκπαιδευτικό που στοχοποιείται, ώστε η διοικητική ιεραρχία να μη λειτουργεί ταυτόχρονα ως κατήγορος, δικαστής και κριτής.
3️⃣Διαφάνεια και Αντικειμενική Διερεύνηση: Διασφάλιση ότι κάθε διοικητική ή πειθαρχική διαδικασία περνά από το φίλτρο μιας ανεξάρτητης αρχής που εγγυάται την τήρηση της θεμελιώδους αρχής «μηδενί δίκην δικάσεις, πριν αμφί μύθον ακούσεις», βάζοντας τέλος στις επικοινωνιακές σκοπιμότητες και τα λαϊκά δικαστήρια.
Προστατεύοντας τον Εκπαιδευτικό, Θωρακίζουμε το Παιδί
Πρέπει να γίνει σαφές: η αναγκαιότητα της Α.Π.Ε.Λ. δεν σημαίνει εκ των προτέρων κάλυψη αυθαιρεσιών ή παιδαγωγικών ατοπημάτων. Ο μεμονωμένος εκπαιδευτικός δεν είναι άμοιρος ευθυνών όταν υποπίπτει σε σοβαρά σφάλματα.
Όμως, η αντικειμενική απόδοση ευθυνών απαιτεί θεσμούς, κανόνες και δικαιοσύνη — όχι ανθρωποφαγία, κανιβαλισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και εργασιακή απομόνωση.
Όπως επιβάλλει το ηθικό καθήκον των σκεπτόμενων πολιτών, η οργή και η θλίψη από τα δραματικά περιστατικά που όλο και συχνότερα βλέπουμε πρέπει να μετατραπούν σε συγκροτημένη θεσμική δράση.
Η πρόταση για την Α.Π.Ε.Λ. αποτελεί μια αρχική βάση διαλόγου που περιμένει τη συνδιαμόρφωση και τη θεσμική στήριξη όλων μας.
Όταν η Πολιτεία αφήνει τον εκπαιδευτικό μόνο, απροστάτευτο και εξουθενωμένο, δεν εκθέτει μόνο τον ίδιο — αφήνει μόνα και τα ίδια τα παιδιά.
Η θεσμοθέτηση της Αρχής Προστασίας Εκπαιδευτικού Λειτουργού είναι το ελάχιστο χρέος της Πολιτείας για να ξανααποκτήσει το δημόσιο σχολείο την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την παιδαγωγική του ισορροπία.
Τσάμης Βασίλειος
Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής
