Την 1η Σεπτεμβρίου 2026 το Υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε 23.020 προσλήψεις αναπληρωτών εκπαιδευτικών στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, καθώς και 6.786 προσλήψεις μελών ΕΕΠ και ΕΒΠ. (Υπουργείο Παιδείας)
Ωστόσο, σύμφωνα με συγκεντρωτική επεξεργασία των καταγεγραμμένων λειτουργικών αναγκών που δημοσιεύθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου, τα αρχικά κενά αποτιμώνται σε 51.261 και μετά την Α΄ φάση παραμένουν 21.353 ακάλυπτες ανάγκες. Δηλαδή, λίγες ημέρες πριν από το πρώτο κουδούνι, έχει καλυφθεί περίπου το 58% των αναγκών που περιλαμβάνονται στη συγκεκριμένη καταγραφή. Μόνο στη Γενική Πρωτοβάθμια εμφανίζονται 4.600 εναπομείναντα κενά και στην Ειδική Αγωγή της Πρωτοβάθμιας 7.745. (AlfaVita)
Κι όμως, πίσω από αυτούς τους αριθμούς υπάρχει μια πραγματικότητα που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο.
Χιλιάδες άνθρωποι περιμένουν ένα SMS για να μάθουν σε ποια άκρη της Ελλάδας θα ζήσουν τους επόμενους μήνες. Μέσα σε ελάχιστες ημέρες καλούνται να εγκαταλείψουν σπίτι, σύντροφο, παιδιά και οικογένεια, να βρουν κατοικία σε νησιά και τουριστικές περιοχές με εξοντωτικά ενοίκια, να πληρώσουν μετακινήσεις και εγγυήσεις και να ξαναστήσουν τη ζωή τους από την αρχή.
Και τον Ιούνιο απολύονται.
Τον Σεπτέμβριο αρχίζουν πάλι από το μηδέν.
Δεν πρόκειται για υπερβολή. Η ίδια η Υπουργός Παιδείας αναγνώρισε στις 31 Αυγούστου ότι το στεγαστικό αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα των εκπαιδευτικών που υπηρετούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, ιδιαίτερα σε νησιωτικές και τουριστικές περιοχές με υψηλά ενοίκια. (Υπουργείο Παιδείας)
Και τώρα αυτοί οι εκπαιδευτικοί βλέπουν την πολυετή δημόσια υπηρεσία τους να αποτιμάται σχεδόν το ίδιο με την ιδιωτική προϋπηρεσία.
Με τον ν. 5166/2024 η δημόσια εκπαιδευτική προϋπηρεσία μοριοδοτείται με 1 μονάδα ανά μήνα και η ιδιωτική με 0,9. Η διαφορά είναι μόλις 10%. (Ε-νομοθεσία)
Το ερώτημα είναι απλό:
Με ποια κοινωνική, εργασιακή και πραγματική λογική θεωρείται ότι μία διαφορά μόλις 10% αποτυπώνει όσα σημαίνει η υπηρεσία ως αναπληρωτής στο δημόσιο σχολείο;
Ένας αναπληρωτής μπορεί επί δέκα χρόνια να μετακινείται από νομό σε νομό και από νησί σε νησί, να καλύπτει τα κενά που αφήνει ένα δημόσιο σύστημα το οποίο εξακολουθεί να στηρίζεται σε δεκάδες χιλιάδες συμβασιούχους, να πληρώνει δύο σπίτια, να χωρίζεται από την οικογένειά του και κάθε καλοκαίρι να επιστρέφει στην ανεργία.
Ο ιδιωτικός εκπαιδευτικός είναι επίσης εργαζόμενος και μπορεί να αντιμετωπίζει εργασιακή ανασφάλεια, πίεση και αυθαιρεσία. Δεν είναι ο ιδιωτικός εκπαιδευτικός ο αντίπαλος του αναπληρωτή.
Το ζήτημα είναι η πολιτική επιλογή του κράτους.
Η εργασία σε ένα ιδιωτικό σχολείο δεν προϋποθέτει, ως μηχανισμός πρόσληψης, ότι κάθε χρόνο ο εργαζόμενος θα δηλώσει ολόκληρη την Ελλάδα και θα περιμένει να πληροφορηθεί πού θα μετακινηθεί για να καλύψει ένα δημόσιο κενό. Ούτε ότι θα αλλάζει τόπο ζωής ανάλογα με τις ανάγκες που αφήνει ακάλυπτες το ίδιο το κράτος.
Δεν μπορεί λοιπόν η Πολιτεία από τη μία να στηρίζει τη λειτουργία του δημόσιου σχολείου επί δεκαετίες στην επισφαλή, γεωγραφικά μετακινούμενη εργασία των αναπληρωτών και από την άλλη, όταν έρχεται η ώρα της κατάταξής τους, να συμπεριφέρεται σαν αυτή η πραγματικότητα να αξίζει μόλις 0,1 μόριο περισσότερο τον μήνα.
Αυτό δεν είναι κοινωνική δικαιοσύνη.
Είναι η κανονικοποίηση της επισφάλειας.
Το ίδιο το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν επέβαλε το 0,9.
Η Ολομέλεια του ΣτΕ με την απόφαση 1251/2024 έκρινε ότι η ιδιωτική εκπαιδευτική προϋπηρεσία δεν μπορεί να παραγνωρίζεται. Ταυτόχρονα όμως αναγνώρισε ρητά ότι είναι θεμιτό ο νομοθέτης να ενισχύει όσους έχουν υπηρετήσει ως αναπληρωτές ή ωρομίσθιοι στη δημόσια εκπαίδευση. (Nomotelia)
Ο συντελεστής 0,9, επομένως, δεν είναι εντολή του ΣτΕ.
Είναι πολιτική επιλογή του νομοθέτη.
Και γι’ αυτή την επιλογή πρέπει να δοθούν απαντήσεις.
Γιατί 0,9;
Γιατί όχι μια ουσιαστικότερη διαφοροποίηση που να αναγνωρίζει πραγματικά την υπηρεσία στο δημόσιο σχολείο χωρίς να μηδενίζει την ιδιωτική προϋπηρεσία;
Ποια μελέτη επιπτώσεων πραγματοποιήθηκε;
Ποια δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν;
Εξετάστηκε τι θα συμβεί στους πίνακες;
Εξετάστηκε τι θα συμβεί στους αναπληρωτές που, μετά από χρόνια υπηρεσίας, μπορεί να υποχωρήσουν σε τέτοιο βαθμό ώστε να μη βρίσκουν πλέον θέση ούτε ως αναπληρωτές;
Υπάρχει και ένας ιδιαίτερα επικίνδυνος φαύλος κύκλος: όποιος ανεβαίνει στον πίνακα προσλαμβάνεται ευκολότερα, αποκτά νέα δημόσια προϋπηρεσία και ενισχύει περαιτέρω τη θέση του. Όποιος πέφτει, κινδυνεύει να μη προσληφθεί και συνεπώς να μη μπορεί να αποκτήσει νέα προϋπηρεσία.
Έτσι μια νομοθετική επιλογή σήμερα μπορεί να καθορίσει τις εργασιακές διαδρομές χιλιάδων ανθρώπων για πολλά χρόνια.
Και όλα αυτά συμβαίνουν την ίδια στιγμή που το δημόσιο σχολείο εξακολουθεί να χρειάζεται δεκάδες χιλιάδες αναπληρωτές για να λειτουργήσει.
Αυτό είναι το πολιτικό παράδοξο που πρέπει να συζητήσουμε:
Το κράτος χρειάζεται τον αναπληρωτή για να ανοίξει το σχολείο, αλλά αρνείται να αποτιμήσει ουσιαστικά το γεγονός ότι αυτός ο άνθρωπος έχει αφιερώσει χρόνια της ζωής του υπηρετώντας ακριβώς αυτό το δημόσιο σύστημα.
Δεν ζητούμε να στραφεί ένας εργαζόμενος εναντίον ενός άλλου.
Δεν ζητούμε να ακυρωθεί η ιδιωτική προϋπηρεσία.
Ζητούμε να σταματήσει μια πολιτική που μετατρέπει τους εργαζομένους σε ανταγωνιστές για όλο και λιγότερες θέσεις, αντί να εξασφαλίζει επαρκή στελέχωση με μόνιμο προσωπικό και δίκαιους κανόνες.
Ζητούμε ουσιαστική αναγνώριση της δημόσιας προϋπηρεσίας, μαζικούς μόνιμους διορισμούς βάσει των πραγματικών αναγκών, έγκαιρη κάλυψη όλων των κενών και ένα τέλος στο μοντέλο του εκπαιδευτικού-νομάδα που κάθε Σεπτέμβριο καλείται να αποδείξει ξανά ότι αξίζει να έχει δουλειά.
Για το συγκεκριμένο ζήτημα έχω ήδη απευθυνθεί επίσημα στο Υπουργείο Παιδείας, ζητώντας να γνωστοποιήσει με ποια ακριβώς στοιχεία και ποια μελέτη επιλέχθηκε ο συντελεστής 0,9, ενώ το θέμα τίθεται και ενώπιον του Συνηγόρου του Πολίτη.
Παράλληλα, το ζήτημα δεν αποτελεί μεμονωμένη προσωπική διαμαρτυρία. Ήδη εκπαιδευτικοί σύλλογοι έχουν συγκροτήσει κοινή πρωτοβουλία για τη δικαιότερη μοριοδότηση της προϋπηρεσίας και την ανάδειξη των συνεπειών του νέου πλαισίου. (AlfaVita)
Θεωρώ ότι το θέμα αξίζει να αναδειχθεί δημόσια και είμαι διαθέσιμος για περαιτέρω στοιχεία, διευκρινίσεις ή επικοινωνία στο πλαίσιο ρεπορτάζ ή εκπομπής.
Πίσω από κάθε αριθμό ενός πίνακα υπάρχει ένας εργαζόμενος.
Πίσω από κάθε «κενό» υπάρχει ένα σχολείο και παιδιά που περιμένουν εκπαιδευτικό.
Και πίσω από κάθε αναπληρωτή υπάρχουν χρόνια ζωής που δεν μπορούν να αποτιμώνται ως μια αμελητέα υποσημείωση.
Με εκτίμηση,
Δημήτρης Βαλσαμάρας
Εκπαιδευτικός ΠΕ86
