Η μεγάλη ημέρα για δεκάδες χιλιάδες αναπληρωτές έφτασε. Σήμερα το μεσημέρι, 1η Σεπτεμβρίου, αναμένεται να γίνει γνωστή η πρώτη μεγάλη «παρτίδα» προσλήψεων για το σχολικό έτος 2026-2027, με περίπου 30.000 εκπαιδευτικούς και μέλη ΕΕΠ-ΕΒΠ να περνούν τις επόμενες ημέρες από την αγωνία των πινάκων στην ακόμη μεγαλύτερη αγωνία της τοποθέτησης, της μετακίνησης και της αναζήτησης στέγης.
Ο αριθμός είναι μεγάλος. Δεν είναι όμως αρκετός.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο πίσω από τη σημερινή ανακοίνωση.
Οι ανάγκες που έχουν καταγραφεί σε Πρωτοβάθμια, Δευτεροβάθμια και Ειδική Αγωγή προσεγγίζουν συνολικά τις 50.000 θέσεις, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και μετά την Α΄ Φάση θα εξακολουθούν να υπάρχουν χιλιάδες κενά στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Με απλά λόγια, οι 30.000 προσλήψεις αποτελούν ένα τεράστιο κύμα στελέχωσης, αλλά δεν αρκούν για να μπει τελεία στο πρόβλημα.
Το πρώτο κουδούνι δεν σημαίνει και μηδενικά κενά
Αυτό είναι και το μεγάλο παράδοξο κάθε Σεπτεμβρίου.
Χιλιάδες εκπαιδευτικοί προσλαμβάνονται, ταξιδεύουν μέσα σε ελάχιστες ημέρες στην άλλη άκρη της Ελλάδας, βρίσκουν σπίτι, παρουσιάζονται στις Διευθύνσεις και αναλαμβάνουν υπηρεσία, κι όμως την ίδια στιγμή χιλιάδες άλλες θέσεις εξακολουθούν να παραμένουν ακάλυπτες.
Εφόσον οι συνολικές ανάγκες κινούνται κοντά στις 50.000 και η Α΄ Φάση περιοριστεί περίπου στις 30.000 προσλήψεις, η διαφορά μπορεί να φτάσει κοντά στις 20.000 θέσεις.
Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι όλα αυτά τα κενά θα παραμείνουν ακάλυπτα για ολόκληρη τη χρονιά. Θα ακολουθήσουν νέες προσλήψεις.
Σημαίνει όμως ότι το σχολικό έτος κινδυνεύει και φέτος να ξεκινήσει χωρίς να βρίσκεται από την πρώτη ημέρα κάθε εκπαιδευτικός στη θέση του.
Και για έναν μαθητή που δεν έχει καθηγητή ή εκπαιδευτικό Παράλληλης Στήριξης, η διαφορά ανάμεσα στην Α΄ και τη Β΄ Φάση δεν είναι διοικητική λεπτομέρεια.
Είναι χαμένες ημέρες μαθημάτων.
Η «μαύρη τρύπα» της Παράλληλης Στήριξης
Η δυσκολότερη εικόνα καταγράφεται για ακόμη μία χρονιά στην Ειδική Αγωγή και κυρίως στην Παράλληλη Στήριξη.
Στην Πρωτοβάθμια Ειδική Αγωγή οι ανάγκες υπολογίζονται σε περίπου 19.247 θέσεις, από τις οποίες οι 16.445 αφορούν μόνο την Παράλληλη Στήριξη.
Ο αριθμός από μόνος του αποκαλύπτει το μέγεθος του προβλήματος.
Πρόκειται για παιδιά για τα οποία έχει διαπιστωθεί η ανάγκη εκπαιδευτικής υποστήριξης μέσα στη σχολική τάξη. Όταν λοιπόν η θέση δεν καλύπτεται από την αρχή της χρονιάς, το κενό δεν αφορά απλώς ένα ωρολόγιο πρόγραμμα.
Αφορά την καθημερινότητα ενός συγκεκριμένου μαθητή και μιας ολόκληρης τάξης.
Στη Δευτεροβάθμια Ειδική Αγωγή οι ανάγκες ξεπερνούν επίσης τις 5.000 θέσεις, με ιδιαίτερα υψηλά κενά σε Φιλολόγους και Μαθηματικούς Ειδικής Αγωγής.
Χιλιάδες κενά και στη Γενική Εκπαίδευση
Η εικόνα δεν περιορίζεται όμως στην Ειδική Αγωγή.
Στη Γενική Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση έχουν καταγραφεί περίπου 6.946 κενά, με μεγάλες ανάγκες σε Νηπιαγωγούς και Δασκάλους, αλλά και σε ειδικότητες.
Ενδεικτικά, οι ανάγκες φτάνουν περίπου τις 2.088 θέσεις Νηπιαγωγών ΠΕ60 και τις 1.586 θέσεις Δασκάλων ΠΕ70, ενώ ακολουθούν εκπαιδευτικοί Φυσικής Αγωγής, Αγγλικών, Καλλιτεχνικών και Μουσικής.
Στη Γενική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση τα κενά προσεγγίζουν τις 6.832 θέσεις, με τους Φιλολόγους να βρίσκονται στην κορυφή των αναγκών.
Περίπου 1.483 κενά αφορούν Φιλολόγους ΠΕ02, ενώ ακολουθούν οι εκπαιδευτικοί Πληροφορικής ΠΕ86 και οι Μαθηματικοί ΠΕ03.
Σημαντικές ανάγκες υπάρχουν ακόμη σε Φυσική Αγωγή, Αγγλικά, Θεολογία, Φυσική και Οικονομία.
Και πάλι οι ειδικότητες κινδυνεύουν να περιμένουν
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ένα ακόμη στοιχείο: η κάλυψη των κενών δεν γίνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους κλάδους.
Σε Δασκάλους και Νηπιαγωγούς αναμένεται σημαντικό ποσοστό κάλυψης ήδη από την πρώτη φάση.
Σε άλλες ειδικότητες όμως, ιδιαίτερα στην Αισθητική Αγωγή, στη Μουσική, στα Καλλιτεχνικά, στη Φυσική Αγωγή και σε ξένες γλώσσες, η εικόνα είναι δυσκολότερη.
Και εδώ επανέρχεται ένα παλιό ερώτημα του δημόσιου σχολείου: ποια μαθήματα θεωρούνται στην πράξη περισσότερο «αναγκαία» όταν οι πιστώσεις δεν επαρκούν για όλους;
Γιατί για το σχολείο μπορεί να υπάρχει αριθμητική προτεραιοποίηση των κενών.
Για τον μαθητή όμως δεν υπάρχουν «δευτερεύοντες» εκπαιδευτικοί.
Μετά τα ονόματα αρχίζει ένας αγώνας δρόμου
Για τους περίπου 30.000 που θα βρίσκονται στους σημερινούς πίνακες, η χαρά της πρόσληψης θα διαδεχθεί σχεδόν αμέσως ένας πραγματικός αγώνας δρόμου.
Θα ακολουθήσουν οι διοικητικές πράξεις πρόσληψης, οι δηλώσεις σχολικών μονάδων, οι τοποθετήσεις και στη συνέχεια η ανάληψη υπηρεσίας, με στόχο οι εκπαιδευτικοί να βρίσκονται στα σχολεία πριν από τον αγιασμό της 11ης Σεπτεμβρίου.
Για πολλούς αυτό σημαίνει ότι μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα θα πρέπει να μετακινηθούν εκατοντάδες χιλιόμετρα, να βρουν κατοικία – συχνά σε περιοχές με εξαιρετικά υψηλά ενοίκια – και να οργανώσουν από την αρχή την προσωπική και οικογενειακή τους ζωή.
Πίσω από έναν αριθμό σε έναν πίνακα προσλήψεων βρίσκεται, δηλαδή, μια ολόκληρη μετακόμιση.
Έρχονται άλλες περίπου 6.000 προσλήψεις
Το Υπουργείο Παιδείας έχει ήδη προαναγγείλει ότι η διαδικασία δεν τελειώνει με την Α΄ Φάση.
Μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου προβλέπεται να ακολουθήσει δεύτερο κύμα περίπου 6.000 αναπληρωτών, ανάλογα με τις ανάγκες που θα έχουν διαμορφωθεί μετά τις πρώτες αναλήψεις υπηρεσίας.
Συνολικά, στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, ο αριθμός των αναπληρωτών εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει περίπου τις 45.000.
Και αυτό από μόνο του περιγράφει μια βαθύτερη πραγματικότητα του ελληνικού σχολείου.
Όταν ένα εκπαιδευτικό σύστημα χρειάζεται κάθε χρόνο δεκάδες χιλιάδες αναπληρωτές για να λειτουργήσει, τα «κενά» παύουν να αποτελούν ένα έκτακτο πρόβλημα του Σεπτεμβρίου.
Γίνονται μόνιμο χαρακτηριστικό του.
Το πραγματικό ερώτημα της 11ης Σεπτεμβρίου
Σήμερα, λοιπόν, η προσοχή δικαιολογημένα στρέφεται στα περίπου 30.000 ονόματα.
Για τους ανθρώπους που περιμένουν μπροστά σε έναν υπολογιστή, η ανακοίνωση μπορεί να αλλάξει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα ολόκληρη τη ζωή τους: από την ανεργία στην εργασία και πιθανότατα από τη μια άκρη της χώρας στην άλλη.
Για το δημόσιο σχολείο, όμως, η επόμενη ερώτηση είναι ακόμη σημαντικότερη:
πόσες άδειες καρέκλες εκπαιδευτικών θα υπάρχουν όταν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι;
Γιατί η επιτυχία μιας διαδικασίας προσλήψεων δεν κρίνεται τελικά μόνο από το πόσες χιλιάδες προσλήψεις ανακοινώθηκαν.
Κρίνεται από το αν, όταν οι μαθητές μπουν στις τάξεις στις 11 Σεπτεμβρίου, θα βρίσκεται απέναντί τους ο εκπαιδευτικός που χρειάζονται.
