Υπηρέτησα σαράντα χρόνια το δημόσιο σχολείο: είκοσι μέσα στην τάξη ως δάσκαλος και είκοσι στη διοίκηση ως διευθυντής σχολικής μονάδας. Πρόλαβα εποχές δύσκολες αλλά και δημιουργικές, τότε που το σχολείο είχε ακόμη κύρος, οι εκπαιδευτικοί είχαν χώρο να παιδαγωγήσουν και η κοινωνία πίστευε ότι η μόρφωση μπορεί να αλλάξει ζωές.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, βλέπω την εκπαίδευση να φθείρεται καθημερινά.
Το σχολείο φορτώθηκε ατελείωτη γραφειοκρατία, οι εκπαιδευτικοί εξαντλήθηκαν μέσα σε υποχρεώσεις άσχετες με την ουσία της παιδαγωγικής και οι διευθυντές μετατράπηκαν σε διοικητικούς υπαλλήλους χωρίς πραγματική στήριξη και χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες. Η Πολιτεία συχνά θυμάται το δημόσιο σχολείο μόνο στα λόγια, ενώ στην πράξη το αφήνει μόνο απέναντι σε τεράστια κοινωνικά προβλήματα.
Ταυτόχρονα, το κλίμα μέσα στην εκπαιδευτική κοινότητα άλλαξε.
Η συνεχής καχυποψία, οι καταγγελίες για το παραμικρό, η απαξίωση του ρόλου του εκπαιδευτικού και η ολοένα μεγαλύτερη παρέμβαση των γονέων στη λειτουργία του σχολείου δημιούργησαν ένα ασφυκτικό περιβάλλον. Πολλές φορές ένιωσα ότι αντί να υπηρετούμε όλοι μαζί το παιδί, αναλωνόμαστε σε συγκρούσεις, εντυπώσεις και μικροπολιτικές.
Απογοητεύομαι γιατί το δημόσιο σχολείο έχασε σταδιακά τον ανθρωποκεντρικό του χαρακτήρα.
Μιλάμε συνεχώς για αλλαγές, μεταρρυθμίσεις και καινοτομίες, αλλά συχνά ξεχνάμε τα βασικά: τη σχέση δασκάλου και μαθητή, τη χαρά της μάθησης, την καλλιέργεια αξιών, τον σεβασμό στον εκπαιδευτικό και την ουσιαστική στήριξη των παιδιών.
Κι όμως, παρά την απογοήτευση, δεν μετανιώνω για τη διαδρομή μου.
Γιατί μέσα σε αυτά τα σαράντα χρόνια γνώρισα χιλιάδες παιδιά, συνεργάστηκα με αξιόλογους συναδέλφους και έζησα στιγμές που έδιναν νόημα σε όλες τις δυσκολίες. Αυτές οι στιγμές είναι η πραγματική ψυχή της εκπαίδευσης και ο λόγος που, παρά όλα όσα με πικραίνουν, εξακολουθώ να πιστεύω ότι το δημόσιο σχολείο μπορεί να ξαναβρεί τον δρόμο του.
Αποχωρώ, λοιπόν, κουρασμένος και απογοητευμένος από το σύστημα, όχι όμως και από την ουσία της Παιδείας.
Τηλέμαχος Κουντούρης,
Πρόεδρος της Πανελλήνιας Επιστημονικής Ένωσης Διευθυντών/ντριών Σχολικών Μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης
