Θα εξετάσουμε εδώ εάν οι «συνεντεύξεις» είναι η ενδεδειγμένη διαδικασία επιλογής στελεχών εκπαίδευσης, εάν συντελούν στην πρόοδο της παιδείας ή εάν περικλείουν κινδύνους, συνεπάγονται προβλήματα και τη ζημιώνουν. Και τούτο διότι έχουμε ακούσει επανειλημμένως παράπονα κατά του αμφιλεγόμενου αυτού συστήματος, και επανειλημμένως έχουν προσφύγει θιγέντες εκπαιδευτικοί στη δικαιοσύνη ώστε να διεκδικήσουν ό,τι το «σύστημα» αυτό τους στέρησε. Δεν θα πιστεύσουμε, βεβαίως, τη φήμη ότι σκοπός των συνεντεύξεων είναι η εξουδετέρωση όσων έχουν αυξημένα, τυπικά όσο και ουσιαστικά, προσόντα και η προώθηση ανικάνων «ημετέρων» - αυτή δεν παύει να είναι αναπόδεικτη.
Ας δούμε ένα πρώτο και σημαντικό πρόβλημα, το οποίο η πρακτική αυτή περικλείει: Η σύνθεση των συμβουλίων επιλογής. Τα συμβούλια αυτά αποτελούνται από ανθρώπους, οι οποίοι δεν έχουν υπηρετήσει στις θέσεις τις οποίες διεκδικούν οι υποψήφιοι, ενώ αντιθέτως πολλοί από τους υποψηφίους έχουν ήδη υπηρετήσει σε αυτές επί σειρά ετών. Κριτήριο επιλογής των μελών των συμβουλίων είναι το γεγονός ότι οι άνθρωποι αυτοί υπηρετούν σε διαφορετική βαθμίδα εκπαίδευσης από τους κρινόμενους. Έτσι οι αδαείς, όσοι δεν έχουν την παραμικρή εμπειρία από τη διεκδικούμενη θέση, καλούνται να κρίνουν όσους έχουν, και η κρίση τους θεωρείται από το Υπουργείο Παιδείας αδιαμφισβήτητη! Όμως η απειρία δεν είναι προσόν βάσει τού οποίου παράγει ο άνθρωπος έγκυρο έργο ανταποκρινόμενος στην οποιαδήποτε, μικρή ή μεγάλη, υποχρέωση - είναι σοβαρότατο ελάττωμα, το οποίο μπορεί να επιφέρει ανυπολόγιστες ζημίες.
Δεύτερο, εξ ίσου σημαντικό, πρόβλημα είναι τα θέματα στα οποία εξετάζονται οι υποψήφιοι. Αυτά, διαφημίζεται ότι, είναι όλα τής αυτής δυσκολίας, ώστε να διασφαλίζεται η δικαιοσύνη στην όλη υπόθεση. Διασφαλίζεται όμως; Τούτο είναι λίαν αμφίβολο, διότι τα θέματα είναι τέτοια, ώστε υπό πραγματικές συνθήκες, εάν δηλαδή κληθεί ο υποψήφιος να αντιμετωπίσει στ΄ αλήθεια τέτοια προβλήματα, να πρέπει να σκεφθεί ώριμα επί ώρες ολόκληρες, και να προετοιμάσει τις ενέργειές του επί ημέρες ολόκληρες συμβουλευόμενος τη νομοθεσία και ζητώντας επίσης τη γνώμη των συναδέλφων του και των προϊσταμένων του. Κι όμως, καλείται να απαντήσει σκεπτόμενος και προετοιμαζόμενος επί μόλις δεκαπέντε (15) λεπτά τής ώρας! Και ποιος εγγυάται, ότι εκείνος ο οποίος θα δώσει απάντηση που θα κριθεί ικανοποιητική, θα είναι σε θέση και να δράσει επαρκώς όταν παραστεί αληθινή ανάγκη; Κανένας δεν εγγυάται κάτι τέτοιο. Απλώς αναζητείται στη συνέντευξη εκείνος που με τα ωραία του λόγια θα γοητεύσει το συμβούλιο. Όμως τα ωραία λόγια δεν συνεπάγονται απαραίτητα και επιτυχημένα έργα. Αντιθέτως, όποιος δε βιάζεται να απαντήσει εντός δεκαπέντε λεπτών για ένα σοβαρό πρόβλημα, ενδέχεται να είναι πιο υπεύθυνος και ικανός να αντιμετωπίσει το ίδιο πρόβλημα όταν πραγματικά το συναντήσει.
Τρίτο και ακόμη σημαντικότερο πρόβλημα είναι το ότι ναι μεν δίνει το Υπουργείο μία σειρά, ένα ὁλόκληρο κιβώτιο μέ θέματα, δίνει όμως και τις σωστές απαντήσεις; Όχι βέβαια! Σωστή απάντηση είναι ό,τι νομίσει το συμβούλιο επιλογής. Όμως με υποκειμενισμούς δεν προοδεύει η παιδεία, κινδυνεύει να ζημιωθεί καίρια όσο και ανεπανόρθωτα.
Ένα ακόμη πρόβλημα, άρρηκτα δεμένο με το προηγούμενο, είναι ότι τα μέλη των συμβουλίων επιλογής δεν αποφασίζουν ως ένα σώμα για το ποιες είναι οι σωστές απαντήσεις, ούτε για το ποια είναι η σωστή βαθμολογία. Καθένα μέλος αποφασίζει μόνο του και για τα δύο αυτά καίρια ζητήματα. Έχουμε, δηλαδή τόσες σωστές απαντήσεις γιά το ίδιο θέμα, και τόσες σωστές βαθμολογίες για το ίδιο πρόσωπο, όσα είναι και τα μέλη τού συμβουλίου. Και έχει παρατηρηθεί το, αληθώς αχαρακτήριστο, φαινόμενο να απέχει η βαθμολογία ενός μέλους τού συμβουλίου για το ίδιο πρόσωπο από τη βαθμολογία των άλλων μελών τού συμβουλίου όχι μία, όχι δύο αλλά δέκα ολόκληρες μονάδες!!! Και το Υπουργείο Παιδείας υιοθετεί και υπερασπίζεται αυτού τού είδους τα αποτελέσματα μέ όλες του τις δυνάμεις και όλα του τα μέσα!!!
Κι ένα τελευταίο πρόβλημα προκύπτει από πιθανή ασυνείδητη συμπεριφορά κάποιου ή κάποιων μελών συμβουλίων επιλογής: Τί θα συμβεί, εάν κάποιο ή κάποια μέλη των συμβουλίων επιλογής, ασυνείδητα όσο και επίορκα, αποφασίσουν να αδικήσουν υποψήφιο ή υποψηφίους ώστε να προωθήσουν άλλους τής αρεσκείας τους, οι οποίοι, όμως στερούνται τα απαραίτητα για το έργο το οποίο θα αναλάβουν προσόντα; Δεν θα ζημιωθεί, ίσως και ανεπανόρθωτα, η παιδεία; Δεν θα ζημιωθούν, ίσως και ανεπανόρθωτα, τα παιδιά τού ελληνικού λαού; Ασφαλώς και θα ζημιωθούν, αφού σε καίριες θέσεις ευθύνης θα έχουν προωθηθεί άνθρωποι ανίκανοι έως και επικίνδυνοι, στερούμενοι ουσιαστικών προσόντων, πλην όμως χαίροντες ευνοίας.
Αποδείξαμε, λοιπόν, ότι οι «συνεντεύξεις» είναι το πλέον ακατάλληλο και ζημιογόνο σύστημα επιλογής στελεχών εκπαίδευσης - μέσω αυτών αφήνεται η επιλογή στελεχών κυριολεκτικά στην τύχη!!! Τί πρέπει, λοιπόν, να γίνει; Ποιο σύστημα πρέπει να εφαρμοσθεί, το οποίο θα είναι αδιάβλητο και αξιόπιστο, θα αντικαταστήσει ένα τελείως αναξιόπιστο σύστημα και θα εξασφαλίζει την επιλογή των καταλλήλων ανθρώπων για θέσεις ευθύνης και θα συνεπάγεται την πρόοδο της παιδείας και των παιδιών τού ελληνικού λαού (1);
Η μόνη λύση στο σοβαρότατο αυτό πρόβλημα είναι, αφού πρώτα πεταχθεί μια για πάντα το ζημιογόνο ζύστημα των «συνεντεύξεων» στον κάλαθο των αχρήστων, η διενέργεια γραπτών εξετάσεων, όπου οι υποψήφιοι για την ίδια θέση θα έχουν την υποχρέωση να απαντήσουν όλοι στα ίδια θέματα, των οποίων οι σωστές απαντήσεις θα δίνονται στους βαθμολογητές από το Υπουργείο Παιδείας. Η εξέταση, πιστεύουμε ότι, θα πρέπει να είναι τρίωρη. Οι υποψήφιοι θα έχουν το δικαίωμα να φέρουν μαζί τους τη σχετική νομοθεσία, την οποία θα συμβουλεύονται και στην οποία θα παραπέμπουν. Τα γραπτά θα φυλάσσονται για μία τετραετία από την έναρξη της διεκδικούμενης θητείας, και ο υποψήφιος θα έχει δικαίωμα να ζητήσει αναβαθμολόγηση, εάν πιστεύει ότι έχει αδικηθεί. Μόνον έτσι θα εξασφαλισθεί το αδιάβλητο της διαδικασίας, η τοποθέτηση καταλλήλων ανθρώπων στις θέσεις ευθύνης, και θα έχει η όλη διαδικασία ως άμεσο αντίκτυπο την άνοδο της ποιότητας της εκπαίδευσης. Μόνον έτσι θα επιλυθούν τα πολλαπλά όσο και σοβαρά προβλήματα, τα οποία μόλις περιγράψαμε και θα αποσοβηθούν οι σοβαρότατοι κίνδυνοι τους οποίους αυτά συνεπάγονται.
Ως γνωστόν, μία και μοναδική φορά το Υπουργείο Παιδείας είχε το θάρρος να διοργανώσει γραπτές εξετάσεις επιλογής στελεχών εκπαίδευσης. Αυτό συνέβη το 2007. Ελπίζουμε να το ξαναβρεί για το καλό όλων - προ παντός για το καλό των παιδιών μας!!!
(1) Κι ένα ακόμη πρόβλημα, το οποίο οφείλεται στην όλως παράδοξη και άδικη μοριοδότηση όσων είχαν υπηρετήσει σχολικοί σύμβουλοι ή συντονιστές εκπαιδευτικού έργου: Όσοι λοιπόν είχαν υπηρετήσει στις θέσεις αυτές, λαμβάνουν, σύμφωνα μέ τον Ν. 4823/2021 - όσα ακριβώς μόρια λαμβάνουν οι καθηγητές προτύπων ή πειραματικών σχολείων οι οποίοι τοποθετήθηκαν στις θέσεις αυτές αφού κρίθηκαν από τους σχολικούς συμβούλους, δηλαδή το πολύ τέσσερα! Δηλαδή οι δύο αυτές κατηγορίες εξισώνονται και έχουμε εδώ μία σαφέστατη άρνηση δικαίου. Εκείνοι που κρίνοντας τους υφισταμένους καθηγητές τούς τοποθέτησαν στις εν λόγῳ θέσεις λαμβάνουν με αυτούς τα αυτά μόρια! Όμως όσοι έχουν υπηρετήσει ως διευθυντές σχολείου για τέσσερα μόλις χρόνια λαμβάνουν έξι μόρια, ενάμισυ για κάθε χρόνο, τα οποία όσοι έχουν υπηρετήσει σχολικοί σύμβουλοι δεν τα δικαιούνται ακόμη κι αν έχουν υπηρετήσει στη θέση αυτή για δεκαέξι χρόνια!!! Επομένως για όσους δημιούργησαν τον εν λόγῳ νόμο η θέση τού διευθυντή σχολείου είναι πολύ πιο σχετική με τη θέση τού συμβούλου εκπαίδευσης από τη θέση τού σχολικού συμβούλου τής οποίας είναι διάδοχος. Αυτό θα περάσει στην ιστορία ως ένα από τα ευτράπελα της ελληνικής εκπαιδευτικής νομοθεσίας.
Ευάγγελος Στ. Πονηρός Δρ Θ., Μ.Φ.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Ανατροπές στις αναθέσεις μαθημάτων: Τι αλλάζει για χιλιάδες εκπαιδευτικούς
Οι 20 βασικοί συνεργάτες του Αλέξη Τσίπρα - Τα ονόματα
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
