Η κυβέρνηση, με διάταξη σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών -που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τι 8 Ιανουαρίου 2026-, δρομολογεί την πλήρη κατάργηση των σχολικών επιτροπών και στους μεγάλους δήμους της χώρας (Αθήνα, Πειραιά, Περιστέρι, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα κ.ά.), με προθεσμία εφαρμογής την 1η Αυγούστου 2026. Πρόκειται για την ολοκλήρωση μιας πολιτικής επιλογής που ήδη εφαρμόστηκε σε μικρότερους δήμους (άρθρο 28 του Ν. 5056/2023 του Υπουργείου Εσωτερικών) και της οποίας τα αποτελέσματα κρίνονται, από την ίδια την εκπαιδευτική κοινότητα, τραγικά γιατί οδήγησε τα σχολεία σε οικονομικό στραγγαλισμό για την κάλυψη των καθημερινών λειτουργικών τους αναγκών.
Οι σχολικές επιτροπές δεν ήταν ένας τυπικός διοικητικός μηχανισμός. Υπήρξαν για δεκαετίες θεσμικός πυλώνας δημοκρατικής, διαφανούς και αποκεντρωμένης διαχείρισης των πόρων των σχολείων, με δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης λειτουργικών και έκτακτων αναγκών. Με τη συμμετοχή αιρετών της τοπικής αυτοδιοίκησης, διευθυντών/-ντριών σχολείων, εκπροσώπων συλλόγων γονέων και εκπροσώπων της εκπαιδευτικής κοινότητας, εξασφάλιζαν ότι οι πόροι κατευθύνονταν εκεί όπου υπήρχε πραγματική ανάγκη και με ταχύτητα που ανταποκρινόταν στην καθημερινότητα του σχολείου.
Η κατάργησή τους ( άρθρο 28 του Ν. 5056/2023 του Υπουργείου Εσωτερικών) δεν συνοδεύτηκε ούτε από οικονομική ενίσχυση των δήμων, ούτε από αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης, ούτε από ουσιαστική απλοποίηση των διαδικασιών. Απεναντίας αποτέλεσε έναν ακόμα κρίκο στην αλυσίδα της υπονόμευσης του δημόσιου σχολείου και της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε συνέχεια των νόμων Κεραμέως (ν.4692/2020 & 4823/2021) που έβαλαν τις βάσεις για τη δημιουργία του «αυτόνομου» από την κρατική χρηματοδότηση, κατηγοριοποιημένου σχολείου που θα καλύπτει τα λειτουργικά του έξοδα είτε από τους γονείς, είτε από την αναζήτηση χορηγών.
Η ήδη υπάρχουσα εμπειρία από δήμους με κάτω από 100 σχολεία, όπου οι σχολικές επιτροπές καταργήθηκαν, αποδεικνύει ότι:
- οι υποστελεχωμένες δημοτικές υπηρεσίες αδυνατούν να ανταποκριθούν,
- δημιουργούνται σοβαρές καθυστερήσεις σε επείγουσες παρεμβάσεις (βλάβες, θέρμανση, υγειονομικά ζητήματα κ.α),
- η ευθύνη μεταφέρεται χωρίς τους αντίστοιχους πόρους και μηχανισμούς.
Το νέο σύστημα της πάγιας προκαταβολής αποδείχθηκε γραφειοκρατικό, άκαμπτο και ανεπαρκές, μετατρέποντας τους/τις διευθυντές/-ντριες σχολείων σε διαχειριστές/-τριες μιας ασφυκτικής λογιστικής διαδικασίας, χωρίς πραγματική δυνατότητα κάλυψης των αναγκών των σχολικών μονάδων.
Σχολεία σε οικονομική ασφυξία – χορηγοί στη θέση του κράτους
Η συνέπεια αυτής της πολιτικής είναι τα σχολεία να βρίσκονται σήμερα σε οικονομική ασφυξία. Βασικές λειτουργικές ανάγκες δεν καλύπτονται, ενώ ολοένα και περισσότερες σχολικές μονάδες ωθούνται να αναζητούν:
- χορηγίες,
- οικονομική συνδρομή γονέων,
- «έκτακτες λύσεις» εκτός θεσμικού πλαισίου.
Έτσι, το δημόσιο σχολείο μετατρέπεται σταδιακά σε «αυτόνομο σχολείο – επιχείρηση», αποσυνδεδεμένο από την ευθύνη του κράτους και εξαρτώμενο από τις οικονομικές δυνατότητες της τοπικής κοινωνίας. Αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση· είναι υποχώρηση του κοινωνικού κράτους.
Παράλληλα, το ενιαίο και οριζόντιο μοντέλο χρηματοδότησης αγνοεί πλήρως τις αυξημένες ανάγκες των ειδικών σχολείων, των ΕΠΑΛ με εργαστήρια και αναλώσιμα υψηλού κόστους, σχολείων σε κοινωνικά ή γεωγραφικά επιβαρυμένες περιοχές.
Η λογική «ίδιο ποσό για όλους» οδηγεί σε άνιση μεταχείριση και βαθύτερες εκπαιδευτικές ανισότητες.
Η κατάργηση των σχολικών επιτροπών εντάσσεται σε μια διαχρονική πολιτική επιλογή, στο όνομα του λεγόμενου «αυτόνομου σχολείου», όπου:
· το κράτος απομακρύνεται από τη χρηματοδότηση και τη συντήρηση,
· η αξιολόγηση οδηγεί σε κατηγοριοποίηση σχολείων,
· οι ανάγκες των μαθητών/-τριών λογίζονται ως «κόστος».
Ένα σχολείο που λειτουργεί με ελλείψεις σε προσωπικό, με υπερφορτωμένα τμήματα, με υποδομές που καταρρέουν, δεν είναι αυτόνομο. Είναι εγκαταλελειμμένο.
Απέναντι σε αυτή την τραγική πραγματικότητα διεκδικούμε:
- Επανίδρυση και θεσμική ενίσχυση των σχολικών επιτροπών σε όλους τους δήμους.
- Απόσυρση της διάταξης του νομοσχεδίου του Υπουργείου Εσωτερικών που προβλέπει την πλήρη κατάργηση των σχολικών επιτροπών στους δήμους που τις έχουν διατηρήσει.
- Δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση χωρίς χορηγούς και ιδιώτες.
- Άμεση και ουσιαστική αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης, με βάση τις πραγματικές ανάγκες των σχολείων.
- Αναγνώριση των ειδικών και αυξημένων αναγκών συγκεκριμένων τύπων σχολικών μονάδων (Ειδικά, ΕΠΑΛ κ.α).
- Μέτρα μείωσης του λειτουργικού κόστους των σχολείων (ενέργεια, ύδρευση, ΦΠΑ).
- Στελέχωση των δήμων με μόνιμο προσωπικό για τη συντήρηση και λειτουργία των σχολικών υποδομών.
- Μαζικές προσλήψεις μόνιμου εκπαιδευτικού προσωπικού όλων των ειδικοτήτων, ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών, σχολικών νοσηλευτών/-τριών, ειδικού βοηθητικού προσωπικού.
Η εκπαίδευση δεν αντέχει άλλες πρόχειρες «μεταρρυθμίσεις». Το δημόσιο σχολείο χρειάζεται πραγματική πολιτική βούληση για ουσιαστική στήριξη του και θεσμούς που λειτουργούν, όχι λογιστικές αλχημείες και μετακύλιση ευθυνών. Η επανίδρυση των σχολικών επιτροπών είναι προϋπόθεση για ισότιμη, δημοκρατική και αξιοπρεπή εκπαίδευση.
*Εκπαιδευτικός, Πρόεδρος της ΕΛΜΕ Νότιας Αθήνας
Εκλεγμένη με το ψηφοδέλτιο των Συνεργαζόμενων Εκπαιδευτικών Κινήσεων (ΣΥΝΕΚ)
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Αλλάζουν όλα στους μισθούς λόγω ΑΜΚΑ: Ποιες ηλικίες θα δουν αυξήσεις
«Έβλεπα τον γιο μου να καταρρέει και δεν ήξερα το γιατί»: Η μάχη μιας εκπαιδευτικού με τη δυσλεξία
Πώς τα χρήματά σας «φεύγουν» αθόρυβα από τον τραπεζικό σας λογαριασμό
Σπίτι με 50 ευρώ το μήνα για δημόσιους υπαλλήλους: Το νέο πρόγραμμα που αλλάζει τα δεδομένα
