Οι εξετάσεις αίματος αποτελούν βασικό εργαλείο για την πρόληψη, τη διάγνωση και την παρακολούθηση πολλών παθήσεων. Ωστόσο, όταν παραλαμβάνουμε τα αποτελέσματα, συναντάμε συντομογραφίες και ιατρικούς όρους που δύσκολα κατανοούμε χωρίς τη βοήθεια ενός ειδικού.
Αν και η ερμηνεία των εξετάσεων πρέπει πάντα να γίνεται από τον γιατρό, είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε τι δείχνει κάθε βασική μέτρηση και γιατί περιλαμβάνεται σε έναν προληπτικό έλεγχο.
Η γενική αίματος
Η γενική αίματος είναι από τις πιο συχνές εξετάσεις που ζητούνται στο πλαίσιο ενός check-up. Προσφέρει μια συνολική εικόνα για την κατάσταση του οργανισμού, εξετάζοντας τα κύρια συστατικά του αίματος.
Μεταξύ άλλων, μετρά:
- Ερυθρά αιμοσφαίρια, που μεταφέρουν το οξυγόνο στους ιστούς.
- Λευκά αιμοσφαίρια, τα οποία σχετίζονται με την άμυνα του οργανισμού απέναντι σε λοιμώξεις.
- Αιμοπετάλια, που συμμετέχουν στην πήξη του αίματος.
- Αιματοκρίτη και αιμοσφαιρίνη, δείκτες που βοηθούν στην αξιολόγηση πιθανής αναιμίας ή άλλων αιματολογικών διαταραχών.
- ΤΚΕ (Ταχύτητα Καθίζησης Ερυθρών), η οποία μπορεί να αυξηθεί όταν υπάρχει φλεγμονή ή λοίμωξη.
Έλεγχος χοληστερίνης και λιπιδίων
Το λιπιδαιμικό προφίλ αξιολογεί τα λιπαρά του αίματος και περιλαμβάνει συνήθως:
- Ολική χοληστερίνη
- HDL («καλή» χοληστερίνη)
- LDL («κακή» χοληστερίνη)
- Τριγλυκερίδια
Οι δείκτες αυτοί χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων και αποτελούν βασικό μέρος του προληπτικού ελέγχου.
Σάκχαρο και γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
Για τον έλεγχο του διαβήτη και των διαταραχών του σακχάρου χρησιμοποιούνται κυρίως τρεις εξετάσεις:
- Σάκχαρο αίματος
- Σάκχαρο νηστείας, που πραγματοποιείται μετά από πολύωρη αποχή από το φαγητό και προσφέρει πιο αξιόπιστη εικόνα.
- HbA1c (γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη), η οποία αποτυπώνει τον μέσο όρο του σακχάρου στο αίμα κατά τους τελευταίους δύο έως τρεις μήνες.
Ηπατικοί δείκτες
Οι εξετάσεις αυτές αξιολογούν τη λειτουργία του ήπατος και μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό ηπατικών παθήσεων ή άλλων προβλημάτων.
Οι συνηθέστεροι δείκτες είναι:
- SGOT (AST)-(τρανσαμινάσες)
- SGPT (ALT)-(αμινοτανσφεράσες)
- γ-GT-(Γ-γλουταμυλική τρανσφεράση)
- ALP (αλκαλική φωσφατάση)
- Χολερυθρίνη
Έλεγχος νεφρικής λειτουργίας
Η κατάσταση των νεφρών εκτιμάται κυρίως μέσω τριών εξετάσεων:
- Ουρία
- Κρεατινίνη
- Ουρικό οξύ
Οι δείκτες αυτοί δείχνουν πόσο αποτελεσματικά λειτουργούν οι νεφροί και αποβάλλουν τις άχρηστες ουσίες από τον οργανισμό.
Έλεγχος θυρεοειδούς
Για την αξιολόγηση της λειτουργίας του θυρεοειδούς συνήθως μετρώνται:
- TSH
- T4
- T3
Οι τιμές αυτές βοηθούν στη διάγνωση διαταραχών όπως ο υποθυρεοειδισμός ή ο υπερθυρεοειδισμός.
CPK
Η CPK (κινάση της κρεατίνης) είναι ένα ένζυμο που σχετίζεται κυρίως με τους μυς. Αυξημένες τιμές μπορεί να παρατηρηθούν μετά από έντονη άσκηση ή μυϊκό τραυματισμό, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις χρησιμοποιείται και για τη διερεύνηση καρδιακών προβλημάτων.
Βιταμίνες και μέταλλα
Ανάλογα με το ιστορικό και τα συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει και μέτρηση βασικών βιταμινών και μετάλλων, όπως:
- Βιταμίνη D
- Βιταμίνη Β12
- Φυλλικό οξύ
- Ασβέστιο
- Νάτριο
- Κάλιο
- Μαγνήσιο
- Φώσφορο
Οι εξετάσεις αυτές συμβάλλουν στην αξιολόγηση της διατροφικής κατάστασης και της σωστής λειτουργίας πολλών συστημάτων του οργανισμού.
Γιατί δεν πρέπει να ερμηνεύουμε μόνοι μας τα αποτελέσματα
Οι φυσιολογικές τιμές διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, το ιατρικό ιστορικό και άλλους παράγοντες. Για τον λόγο αυτό, ένα αποτέλεσμα που φαίνεται εκτός φυσιολογικών ορίων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα υγείας.
Η σωστή αξιολόγηση γίνεται μόνο από τον θεράποντα ιατρό, ο οποίος εξετάζει συνολικά τις εξετάσεις, τα συμπτώματα και το ιστορικό του ασθενούς πριν καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα
