Στην κατηγορία των λόγιων φράσεων που έχουν επιβιώσει στο νεοελληνικό λόγο συγκαταλέγονται το «εξ οικείων τα βέλη» και το «εξ ιδίων τα αλλότρια». Οι φράσεις αυτές χρησιμοποιούνται αρκετά συχνά, όχι όμως πάντοτε με τον ενδεδειγμένο τρόπο.
Η φράση «εξ οικείων τα βέλη» σημαίνει ότι τα βέλη εκτοξεύονται από οικεία πρόσωπα, δηλαδή ότι οι επιθέσεις (έχθρα, μίσος, συκοφαντίες κ.λπ.) που δέχεται κανείς προέρχονται από ανθρώπους του περιβάλλοντός του.
Τη χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να δηλώσουμε ότι δικοί μας άνθρωποι, μέλη του στενού οικογενειακού ή φιλικού κύκλου, μας πληγώνουν ψυχικά ή συναισθηματικά, βάλλουν εναντίον μας είτε με λόγια που μας πικραίνουν είτε με ενέργειες που προκαλούν δυσκολίες και ανατρέπουν τα σχέδιά μας.
Πχ. «Εξ οικείων τα βέλη στην ηγεσία του κόμματος»
Η φράση «εξ ιδίων τα αλλότρια» σημαίνει ότι κάποιος κρίνει τα ξένα λαμβάνοντας υπόψη τα δικά του, δηλαδή εκφέρει κρίσεις ή απόψεις για τους άλλους έχοντας ως κριτήριο ή μέτρο αξιολογήσεως τον εαυτό του.
Τη χρησιμοποιούμε όταν κάνουμε λόγο για περιπτώσεις στις οποίες αποδίδουμε στους άλλους ιδιότητες και στοιχεία (είτε θετικά είτε αρνητικά) που συγκροτούν τη δική μας προσωπικότητα (π.χ., σοβαρότητα, ευστροφία, αθωότητα, υστεροβουλία, επιπολαιότητα, ζηλοφθονία).
πχ. «Επειδή οι ίδιοι άλλα έλεγαν και άλλα έκαναν, κρίνουν εξ ιδίων τα αλλότρια».
