Με αφορμή το φαινόμενο των φοιτητών που, παρότι επιτυγχάνουν στις Πανελλαδικές εξετάσεις, δεν προχωρούν τελικά στην εγγραφή τους, η πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, καθηγήτρια Άννα Κ. Μπατιστάτου, αναδεικνύει στο alfavita.gr τις βαθύτερες αιτίες αυτής της τάσης, επισημαίνοντας ότι τα στοιχεία του Ιδρύματος (όπου το ποσοστό μη εγγραφής κυμαίνεται γύρω στο 5,5%) αντικατοπτρίζουν ευρύτερα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα.
Πίσω από την απόφαση ενός νέου ανθρώπου να μην εγγραφεί κρύβονται το δυσβάσταχτο κόστος διαβίωσης και στέγασης, οι επαναλαμβανόμενες εξετάσεις ή η ελλιπής επίγνωση του αντικειμένου σπουδών κατά τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού.
Η πρύτανης τονίζει ότι η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση δεν εξαντλείται στην επιτυχία των εξετάσεων, αλλά απαιτεί ουσιαστική κρατική και ιδρυματική στήριξη, μέσω ενισχυμένης φοιτητικής μέριμνας, στέγασης, σίτισης και υποτροφιών, ώστε κάθε φοιτητής να μπορεί πράγματι να σπουδάσει και να ολοκληρώσει τη διαδρομή του.
Αναλυτικά η δήλωση της Άννας Κ. Μπατιστάτου:
Κάθε Σεπτέμβριο τα Πανεπιστήμια υποδέχονται τους νέους φοιτητές και τις νέες φοιτήτριες. Για χιλιάδες νέους ανθρώπους, είναι η αρχή μιας καινούριας ζωής. Για κάποιους/ες, όμως, αυτή η αρχή δεν γίνεται ποτέ: ενώ έχουν πετύχει σε ένα Τμήμα, τελικά δεν εγγράφονται. Το φαινόμενο απασχόλησε και φέτος τη δημόσια συζήτηση, ακόμη και για Τμήματα υψηλής ζήτησης.
Στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, από τους/τις 3.432 επιτυχόντες/ούσες για τo ακαδημαϊκό έτος 2026-2027, οι 3.242 υπέβαλαν αίτηση εγγραφής στην πλατφόρμα του Υπουργείου, ενώ το 5,5% δεν ενεγράφη. Επιπλέον, 83 από όσους/ες ενεγράφησαν φέτος στο Υπουργείο δεν είχαν, κατά την εξαγωγή των στοιχείων, υποβάλει αίτηση στην πλατφόρμα του Πανεπιστημίου μας. Πέρυσι το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 5,3%. Υπάρχει, επομένως, το φαινόμενο, αλλά τα στοιχεία του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων δεν δείχνουν σημαντική αύξησή του. Ούτε παρατηρούνται ουσιαστικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των Τμημάτων.
Οι αριθμοί, όμως, λένε μόνο τη μισή ιστορία. Το ενδιαφέρον βρίσκεται πίσω από αυτούς. Γιατί ένας νέος άνθρωπος που πέτυχε στο Πανεπιστήμιο δεν προχωρεί τελικά στην εγγραφή του;
Δεν υπάρχει μία απάντηση, ούτε εύκολες εξηγήσεις. Το κόστος διαβίωσης σε μια άλλη πόλη πέραν του τόπου διαμονής, μπορεί να αποδεικνύεται δυσβάσταχτο για μια οικογένεια. Κάποιοι υποψήφιοι συμμετέχουν ξανά στις Πανελλαδικές ενώ ήδη φοιτούν και, όταν πετύχουν σε άλλο Τμήμα, επιλέγουν τελικά να συνεχίσουν εκεί όπου βρίσκονται. Άλλοι μπορεί να αμφιβάλλουν για τις επαγγελματικές προοπτικές ενός πτυχίου. Σε λιγότερες περιπτώσεις, τέλος, μπορεί να υπάρχει ακόμη και ελλιπής ενημέρωση για τις προθεσμίες ή τη διαδικασία της εγγραφής.
Όλα αυτά είναι πιθανές εξηγήσεις, όχι βεβαιότητες. Και ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται να δούμε το ζήτημα βαθύτερα. Ίσως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο γιατί κάποιοι δεν εγγράφονται. Είναι αν, όταν συμπληρώνουν το μηχανογραφικό, γνωρίζουν πραγματικά τι επιλέγουν.
Ο/Η υποψήφιος/α καλείται να δηλώσει πολλά Τμήματα, σε διαφορετικά Πανεπιστήμια και διαφορετικές πόλεις. Συχνά η διαδικασία καθοδηγείται από τα μόρια, τις βάσεις και την πιθανότητα εισαγωγής. Όμως ένα Τμήμα δεν είναι μόνο ένας αριθμός βάσης. Είναι ένα αντικείμενο σπουδών. Είναι μια πόλη. Είναι ένας τρόπος ζωής για τέσσερα ή περισσότερα χρόνια. Είναι οι οικονομικές δυνατότητες μιας οικογένειας. Είναι, τέλος, οι επαγγελματικές διαδρομές που μπορεί να ανοίξει ένα πτυχίο.
Πόσο καλά γνωρίζει ένας δεκαοκτάχρονος ή μια δεκαοκτάχρονη όλα αυτά όταν καλείται να πάρει μια απόφαση με τόσο μεγάλη σημασία;
Εδώ υπάρχει ένα πεδίο στο οποίο μπορούμε και πρέπει να κάνουμε περισσότερα: στον ουσιαστικό επαγγελματικό προσανατολισμό πριν από το μηχανογραφικό και στην έγκαιρη, σαφή και αξιόπιστη ενημέρωση από τα ίδια τα Πανεπιστήμια.
Υπάρχει και μια ακόμη πλευρά της συζήτησης. Δεν αρκεί να πούμε σε έναν νέο άνθρωπο «πήρες την ευκαιρία να σπουδάσεις». Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι μπορεί πράγματι να την αξιοποιήσει. Αν το Τμήμα που επιθυμεί βρίσκεται σε άλλη πόλη, μπορεί η οικογένειά του να καλύψει το κόστος; Υπάρχει στέγη; Υπάρχει πρόσβαση στη σίτιση; Είναι οι μετακινήσεις οικονομικά διαχειρίσιμες; Υπάρχουν υποτροφίες και γνωρίζει ο/η φοιτήτρια πώς και πότε μπορεί να τις διεκδικήσει;
Για το δημόσιο Πανεπιστήμιο, αυτά δεν είναι περιφερειακά ζητήματα. Είναι μέρος της ίδιας της δυνατότητας πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση. Γι’ αυτό στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ενισχύουμε τη στέγαση, τη σίτιση, τις μετακινήσεις με τα μέσα μαζικής μεταφοράς και τις υποτροφίες. Θέλουμε οι δυνατότητες αυτές να είναι όχι μόνο διαθέσιμες, αλλά και γνωστές εγκαίρως: πριν από την επιλογή του Τμήματος και όχι αφού ο νέος άνθρωπος βρεθεί αντιμέτωπος με το κόστος της καθημερινότητας.
Γιατί η εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο είναι μια σημαντική επιτυχία. Δεν είναι, όμως, το τέλος της διαδρομής. Η πραγματική πρόκληση είναι να μπορεί κάθε νέος και κάθε νέα που κέρδισε μια θέση στην ανώτατη εκπαίδευση να την κάνει πράξη: να εγγραφεί, να εγκατασταθεί, να σπουδάσει και να ολοκληρώσει τις σπουδές του/της. Τότε η «επιτυχία» στις Πανελλαδικές εξετάσεις αποκτά το πραγματικό της νόημα.
