Έντονη ανησυχία και αντιδράσεις προκαλεί ο νέος κανονισμός για τις σχολικές εκδρομές, με την ΟΙΕΛΕ να καταγγέλλει ένα ασφυκτικό γραφειοκρατικό και εργασιακό πλαίσιο που φορτώνει τους εκπαιδευτικούς με ξένες προς τα καθήκοντά τους αρμοδιότητες.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, η μετατροπή των εκπαιδευτικών σε «τεχνικούς οχημάτων» ή «ελεγκτές κτιρίων» ενέχει σοβαρούς πειθαρχικούς και ποινικούς κινδύνους, ενώ η μείωση της απαιτούμενης συμμετοχής των μαθητών έως και στο 50% απειλεί να διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες και να περιθωριοποιήσει μαθητές από μη προνομιούχα περιβάλλοντα.
Η κατάσταση στην ιδιωτική εκπαίδευση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα επισφαλής, καθώς οι εκπαιδευτικοί υφίστανται αφόρητες πιέσεις από διοικήσεις και γονείς για την επιτήρηση εκτός ωραρίου –ακόμη και σε ξενύχτια tipo sleepovers– κάτω από την απειλή της απόλυσης.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η ΟΙΕΛΕ ζητά άμεσο διάλογο και προτείνει, μεταξύ άλλων, την προαιρετική συμμετοχή στις πολυήμερες εκδρομές, την απαλλαγή των εκπαιδευτικών από ποινικές και εξωσχολικές ευθύνες, καθώς και την καθιέρωση αξιοπρεπών αμοιβών για τις δράσεις εκτός διδακτικού ωραρίου.
Αναλυτικά το Δελτίο Τύπου της ΟΙΕΛΕ:
Οι σχολικές εκδρομές, ειδικά όσες έχουν παιδαγωγικό αντικείμενο, είναι μια εκπαιδευτική δραστηριότητα που προσθέτει πολιτισμικό/μορφωτικό κεφάλαιο συχνά υψηλότερης αξίας από αυτό που παρέχει η τυπική ύλη του αναλυτικού προγράμματος. Με τις νέες ρυθμίσεις όμως, μια παιδαγωγικά χρήσιμη δράση μετατρέπεται σε μια ασφυκτική γραφειοκρατία που κρύβει σημαντικούς πειθαρχικούς, ακόμη και ποινικούς, κινδύνους για τους εκπαιδευτικούς οι οποίοι υποχρεώνονται να αναλάβουν ευθύνες και αρμοδιότητες που είτε είναι εντελώς έξω από τα καθήκοντα και τις γνώσεις τους είτε τους είναι πρακτικά αδύνατον να ανταποκριθούν. Ταυτόχρονα, και κυρίως στη δημόσια εκπαίδευση, η ποσόστωση για την πραγματοποίηση μιας εκδρομής προκαλεί μεγάλη ανησυχία για την περιθωριοποίηση παιδιών από μη προνομιούχα περιβάλλοντα και για την διόγκωση των ανισοτήτων.
Συνοπτικά αναφέρουμε:
- Η ανάθεση στους εκπαιδευτικούς καθηκόντων έξω από τις γνώσεις και τα καθήκοντά τους (έλεγχος καταλληλόλητας εγκαταστάσεων επίσκεψης, έλεγχος ταχύτητας οχήματος κ.λπ.) κρύβει τεράστιους κινδύνους, πειθαρχικούς και ποινικούς.
- Η διαδικασία επιλογής του τόπου πραγματοποίησης της εκδρομής και του γραφείου που αναλαμβάνει τη μετακίνηση είναι μια ασφυκτική γραφειοκρατική διαδικασία που προστίθεται στο ήδη βεβαρυμένο πρόγραμμα των εκπαιδευτικών.
- Η επιλογή τουλάχιστον 6 εκπαιδευτικών εκδρομών για την πρωτοβάθμια προσθέτει ένα βάρος σε οικογένειες που δυσκολεύονται οικονομικά.
- Επίσης, η δυνατότητα πραγματοποίησης των εκδρομών με μειωμένο ποσοστό μαθητών (έως και 50%!), προκαλεί την αύξηση των ανισοτήτων και περιθωριοποιεί παιδιά από μη προνομιούχα περιβάλλοντα.
- Ο έλεγχος τήρησης της προστασίας προσωπικών δεδομένων λόγω της χρήσης ηλεκτρονικών συσκευών, ειδικά σε πολυήμερες εκδρομές, είναι πρακτικά αδύνατος. Πώς θα επιτηρούν τις νυχτερινές ώρες οι εκπαιδευτικοί τους δεκάδες μαθητές;
Η κατάσταση στην ιδιωτική εκπαίδευση
Στο χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης, με το απολύτως επισφαλές εργασιακό μας καθεστώς και με την πίεση διοικήσεων και γονέων να είναι κυριολεκτικά αφόρητη, η υποχρέωση των συναδέλφων να επιτηρούν μαθητές (στην ιδιωτική εκπαίδευση υπάρχει και η απειλή της ελεύθερης απόλυσης) εκτός εργασιακού ωραρίου, σε περιβάλλον μη εκπαιδευτικό, ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας, ισοδυναμεί με επαγγελματικό χαρακίρι. Ήδη είχαμε την περασμένη σχολική χρονιά εμπλοκή εκπαιδευτικών σε αστυνομικές έρευνες λόγω παραβατικής συμπεριφοράς μαθητών σε πολυήμερες εκδρομές, ή λόγω παραβάσεων του ΚΟΚ από οδηγούς τουριστικών λεωφορείων!
Ταυτόχρονα, όπως είχαμε επισημάνει, δεκάδες συνάδελφοί μας, ιδίως σε ιδιωτικά νηπιαγωγεία, υποχρεώνονται, συχνά με την απειλή της απόλυσης, να επιτηρούν τα περίφημα sleepovers (εκπαιδευτικά «ξενύχτια» στο χώρο του σχολείου που διαφημίζουν κάποια ιδιωτικά εκπαιδευτήρια για να «μιμηθούν» ξενόφερτες πρακτικές, χωρίς όμως να τηρούνται οι στοιχειώδεις όροι safeguarding που προβλέπονται διεθνώς).
Τι συμβαίνει διεθνώς
Κάνοντας μια σύντομη μελέτη στο νομικό πλαίσιο πραγματοποίησης των εκδρομών διεθνώς, διαπιστώνουμε πως είναι κοινός τόπος οι εκπαιδευτικοί που συνοδεύουν σε εκδρομές να λειτουργούν μόνο ακαδημαϊκά (οργανώνοντας την εκπαιδευτική δράση) και να ασκούν την τυπική εποπτεία που θα ασκούσε ένας γονέας σε μια επίσκεψη. Επομένως, δρουν inlocoparentis (όπως αναφέρεται ρητά σε σχετικές διατάξεις) και όχι ως τεχνικοί οχημάτων ή managers ή πολιτικοί μηχανικοί. Οι εκπαιδευτικοί δεν έχουν καμία εμπλοκή στο οικονομικό σκέλος της διοργάνωσης της εκδρομής ή στον έλεγχο οχημάτων και κτηρίων. Την επιλογή του τουριστικού γραφείου, τα οικονομικά της εκδρομής και το safeguarding αναλαμβάνουν η τοπική εκπαιδευτική αρχή (στη χώρα μας, η Διεύθυνση Εκπαίδευσης), η διοίκηση του σχολείου και οι αρμόδιες αρχές (αστυνομία, τροχαία κ.λπ.).
Τι προτείνουμε
Διαχρονικά η ΟΙΕΛΕ προτείνει την αυστηρή εποπτεία στις σχολικές εκδρομές. Ωστόσο, το 2020 νομοθετήθηκε η «απελευθέρωση» των εκδρομών από την διοικητική εποπτεία. Με τις νέες διατάξεις, αντί να υπάρξει εξορθολογισμός και ορθή ανάθεση αρμοδιοτήτων ώστε να διεξάγονται οι εκδρομές ομαλά, μετακυλίεται ένα τεράστιο νομικό και γραφειοκρατικό βάρος στους ήδη εξοντωμένους εργασιακά και οικονομικά εξαθλιωμένους εκπαιδευτικούς.
Η ΟΙΕΛΕ προτείνει τη διεξαγωγή ειδικού διαλόγου με τις Ομοσπονδίες και τα κλαδικά τους ινστιτούτα για να συζητηθούν προτάσεις με τις οποίες μπορεί να βελτιωθεί το παρόν πλαίσιο. Οι γενικές μας προτάσεις είναι οι ακόλουθες:
Τι προτείνουμε:
- Η συμμετοχή των εκπαιδευτικών στις πολυήμερες εκδρομές να είναι αυστηρά προαιρετική
- Να καταβάλλεται αξιοπρεπής αμοιβή για τους συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς σε εκδρομές που διεξάγονται εκτός του διδακτικού τους ωραρίου. Άλλωστε και η ίδια η πολιτική ηγεσία χαρακτηρίζει τις εκδρομές ως «εκπαιδευτική δραστηριότητα». Οι δραστηριότητες αυτές, τουλάχιστον στην ιδιωτική εκπαίδευση, αμείβονται χωριστά από το νόμιμο μισθό.
- Να απαλλαγούν οι εκπαιδευτικοί από κάθε νομική ευθύνη για περιπτώσεις κατοχής παράνομων ουσιών ή αντικειμένων, έκνομης συμπεριφοράς και ασθένειας ή ατυχήματος
- Να απαλλαγούν οι εκπαιδευτικοί από κάθε ευθύνη πέρα από την εκπαιδευτική οργάνωση της εκδρομής και την τυπική εποπτεία που ασκούν σε εξωτερικό χώρο in loco parentis.
- Να είναι υποχρεωτική η συμμετοχή εκπροσώπων του Συλλόγου Γονέων/Κηδεμόνων, χωρίς την οποία να μην επιτρέπεται η διοργάνωση της πολυήμερης εκδρομής
- Οι εκπαιδευτικοί στα ιδιωτικά σχολεία να μπορούν να δηλώνουν στις αρμόδιες αρχές αν πιέστηκαν να συμμετέχουν, με ταυτόχρονη προστασία από αναιτιολόγητη απόλυση.
