Μια ιδιαίτερα κρίσιμη απόφαση που αφορά το καθεστώς των εκπαιδευτικών αδειών έρχεται στο φως, καθώς έγινε αποδεκτή από την Υπουργό Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, η νέα Γνωμοδότηση (34/2026) του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ).
Η υπόθεση αγγίζει το «ευαίσθητο» ζήτημα της υποχρέωσης επιστροφής των χρηματικών ποσών (αποδοχών και αποζημιώσεων) που έλαβαν εκπαιδευτικοί κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής τους άδειας για μεταπτυχιακές σπουδές ή διδακτορικά, αλλά στη συνέχεια δεν κατέθεσαν ποτέ τον αντίστοιχο τίτλο σπουδών στην υπηρεσία τους.
Το νομικό πλαίσιο και ο διαχωρισμός των «υπαιτίων»
Το ΝΣΚ ξεκαθαρίζει το τοπίο αναφορικά με το ποιοι υπάλληλοι υπείχαν ή όχι υποχρέωση επιστροφής των χρημάτων, ανάλογα με το χρονικό διάστημα που έληξε η άδειά τους.
Υποχρέωση επιστροφής έχουν οι εκπαιδευτικοί που με δική τους υπαιτιότητα δεν κατέθεσαν το πτυχίο τους, εφόσον η εκπαιδευτική τους άδεια έληξε κατά το διάστημα ισχύος της περ. ε΄ της παρ. 1 του άρθρου 9 του ν. 2986/2002 (πριν δηλαδή αυτή αντικατασταθεί από τον ν. 3687/2008).
Αντίθετα, δεν έχουν καμία υποχρέωση επιστροφής εκπαιδευτικοί των οποίων η άδεια έληξε μετά την εφαρμογή των διατάξεων του ν. 3687/2008.
Το «σωσίβιο» της 10ετούς παραγραφής
Παρά την αρχική νομική υποχρέωση επιστροφής των αποδοχών για την πρώτη κατηγορία, το ΝΣΚ εξέδωσε ομόφωνη κρίση ανακούφισης για τους συγκεκριμένους υπαλλήλους. Όπως αποφάνθηκε, η σχετική απαίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για τον καταλογισμό των ποσών έχει υποπέσει στη δεκαετή παραγραφή (βάσει του άρθρου 39 του ν. 4509/2017).
Παράλληλα, ορίστηκε ομόφωνα ότι το καθ’ ύλην αρμόδιο όργανο για να γνωμοδοτεί σχετικά με την επιστροφή ή μη των ποσών αυτών για την πρωτοβάθμια εκπαίδευση είναι το ΑΠΥΣΠΕ, ακόμη και αν έχει μεσολαβήσει η λύση της υπαλληλικής σχέσης του εκπαιδευτικού.
Τα ερωτήματα του Υπουργείου και η επίσημη Γνωμοδότηση
Η υπόθεση έφτασε στο ΝΣΚ μετά από συγκεκριμένα ερωτήματα του Υπουργείου Παιδείας σχετικά με πέντε συγκεκριμένες περιπτώσεις εκπαιδευτικών (εκ των οποίων οι τρεις έχουν πλέον αποχωρήσει από την υπηρεσία).
Τα ερωτήματα του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού:
α) Εάν υφίσταται υποχρέωση των πέντε εκπαιδευτικών που αναφέρονται στο έγγραφο του ερωτήματος, τριών εκ των οποίων έχει λυθεί η υπηρεσιακή σχέση, οι οποίοι στη διάρκεια του υπηρεσιακού βίου τους έλαβαν άδεια υπηρεσιακής εκπαίδευσης, οι τέσσερεις για την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής και ο πέμπτος για την απόκτηση μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών, αλλά ουδέποτε κατέθεσαν στην αρμόδια υπηρεσία τους σχετικούς τίτλους, να επιστρέψουν, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9 παρ. 1 περ. ε’ του ν.2986/2002, ή της παραγράφου 3 της ΔΙΔΑΔ/Φ.53/1379/οικ.4727 (ΦΕΚ Β 315 27.2.2008) απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών, ή τις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού διατάξεις, το σύνολο ή μέρος των ποσών των τακτικών αποδοχών και τυχόν αποζημίωσης που τους καταβλήθηκαν στη διάρκεια της εκπαιδευτικής άδειας,
β) σε καταφατική περίπτωση, εάν έχει παραγραφεί η υποχρέωσή τους και γ) εάν τα Ανώτερα Περιφερειακά Υπηρεσιακά Συμβούλια Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΑΠΥΣΠΕ), τα οποία κλήθηκαν να γνωμοδοτήσουν για την επιστροφή ή μη των παραπάνω ποσών, είχαν τη σχετική αρμοδιότητα και, σε αρνητική περίπτωση, ποιο είναι το αρμόδιο όργανο.
Η Γνωμοδότηση του ΝΣΚ (34/2026):
Α) κατά πλειοψηφία, ότι υποχρέωση επιστροφής, εν όλω ή εν μέρει, των χρηματικών ποσών που τους καταβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής τους άδειας υπείχαν μόνο οι Κ.Υ., Α.Α. και Ι.Π., υπό την προϋπόθεση ότι η αθέτηση της υποχρέωσης κατάθεσης του οικείου μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών οφείλεται σε υπαιτιότητά τους, ενώ δεν γεννήθηκε τέτοια υποχρέωση στο πρόσωπο των Μ.Τ. και Ε.Σ.
Β) Ομόφωνα, ότι τυχόν αξίωση του Ελληνικού Δημοσίου για καταλογισμό των Κ.Υ., Α.Α. και Ι.Π. έχει παραγραφεί. Γ) Ομόφωνα, ότι καθ’ ύλη αρμόδιο όργανο για την έκδοση της προβλεπόμενης στην περίπτωση ε’ της παραγράφου 1 του άρθρου 9 του ν. 2986/2002 γνωμοδότησης, αναφορικά με εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, είναι, και μετά τη λύση της υπηρεσιακής σχέσης τους, το Ανώτερο Περιφερειακό Υπηρεσιακό Συμβούλιο Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης.
Δείτε εδώ τη γνωμοδότηση από το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (ΝΣΚ)
