Πριν ξεκινήσω να εργάζομαι σε αγγλικό σχολείο στη Βρετανία στα μέσα της δεκαετίας του ’90, διαπίστωσα με έκπληξη ότι εκατοντάδες δάσκαλοι έφευγαν από την εργασία τους και τα σχολεία εναγωνίως έψαχναν για εκπαιδευτικούς (γι’ αυτό και πολλοί μη Βρετανοί, όπως εγώ, έβρισκαν εύκολα δουλειά τότε – και τώρα). Οι λόγοι; Τους διαπίστωσα από πρώτο χέρι, από την πρώτη κιόλας ημέρα. Οι σκληρότατες συνθήκες εργασίας. Ατελείωτα ωράρια (συχνά φεύγαμε από το σχολείο κυριολεκτικά νύχτα…), φρικτή γραφειοκρατία, διαρκής και πιεστική αξιολόγηση του διδακτικού έργου σε ημερήσια, εβδομαδιαία, μηνιαία κ.λπ. βάση, γονεϊκές πιέσεις και μαθητικό bullying και, φυσικά, χαμηλές αμοιβές. Σήμερα το φαινόμενο έχει πάρει επιδημικές διαστάσεις, με πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στην Guardian να αναφέρει ότι περίπου 40.000 εκπαιδευτικοί (το 10% περίπου του συνόλου) αποχωρούν από την εκπαίδευση για λόγους εκτός συνταξιοδότησης.
Η ελληνική εκπαίδευση, δυστυχώς, αντί να αντιγράφει συστήματα ποιότητας (όπως το φινλανδικό) που αποδίδουν επιστημονική αξία και κοινωνικό κύρος στον λειτουργό της εκπαίδευσης, βαδίζει τα τελευταία χρόνια, στα χνάρια του βρετανικού εκπαιδευτικού συστήματος. Η ανόητη, γραφειοκρατική αξιολόγηση της σχολικής μονάδας (την οποία εύλογα κανείς δεν τηρεί), η ακόμη πιο αστεία αξιολόγηση των εκπαιδευτικών που θεσμοθετήθηκε για επικοινωνιακούς λόγους, η τρομακτική εντατικοποίηση της δουλειάς μέσω της επιβολής τόνων άχρηστης γραφειοκρατίας και οι γλίσχρες αμοιβές, έχουν μετατρέψει το κάποτε περιζήτητο επάγγελμα του εκπαιδευτικού σε λύση ανάγκης. Αν προστεθεί το πρόβλημα της ογκούμενης βίας μέσα στα σχολεία, κυρίως της ψυχολογικής – αλλά ακόμη και σωματικής – βίας γονέων σε εκπαιδευτικούς, τότε αντιλαμβάνεται κάποιος για ποιο λόγο το λειτούργημά μας έχει καταστεί αποκρουστικό, κυρίως για τους νέους ανθρώπους.
Πλήρως απαξιωμένο, επομένως, το εκπαιδευτικό επάγγελμα. Μια απαξίωση οικονομική, κοινωνική και εργασιακή.
- Οικονομική απαξίωση: Τα 800 ευρώ για τον νεοδιόριστο δημόσιο ή ιδιωτικό εκπαιδευτικό είναι ένα αστείο ποσό. Ιδίως αν είναι κάποιος αναπληρωτής και κληθεί να υπηρετήσει μακριά από τον τόπο καταγωγής του καταβάλλοντας (ιδίως σε τουριστικές περιοχές) θηριώδη ποσά για ενοίκιο, ή ιδιωτικός εκπαιδευτικός που συχνά καλείται να κάνει πολύ περισσότερα πράγματα από όσα προβλέπει το καθηκοντολόγιό του (χωρίς φυσικά πρόσθετη αμοιβή στην πλειονότητα των περιπτώσεων).
- Κοινωνική απαξίωση: Τα τελευταία χρόνια ο κλάδος των εκπαιδευτικών έχει μπει στο στόχαστρο. Στο δημόσιο διάλογο ανακυκλώνονται προσβλητικά στερεότυπα. Επίσης, το φαινόμενο του bullying, κυρίως από γονείς (αλλά και από διοικήσεις δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων) έχει γιγαντωθεί.
- Εργασιακή απαξίωση: Σχεδόν όλες οι νομοθετικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών περιέχουν δυσμενείς μεταβολές των εργασιακών σχέσεων των εκπαιδευτικών. Το σχολείο της γραφειοκρατίας, της πίεσης, του διευθυντικού δικαιώματος, της κατάργησης της σχολικής δημοκρατίας, του γονεϊκού bullying δεν είναι πια ελκυστικός τόπος εργασίας. Και φοβούμαι ότι οι τραγικές αλλαγές για τα εργασιακά των ιδιωτικών εκπαιδευτικών με το νόμο Κεραμέως του 2020 δεν θα μείνουν στην ιδιωτική εκπαίδευση…
Ποιος είναι αυτός ο νόμος; Τον Ιούλιο του 2020 η τότε Υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως ψήφισε ένα απολύτως καταστροφικό και πλήρως μονομερές υπέρ των ιδιοκτητών των ιδιωτικών σχολείων νομοθέτημα. Ο νόμος αυτός περιείχε διατάξεις αδιανόητες για ευρωπαϊκή χώρα, όπως η απολύτως αναιτιολόγητη απόλυση, η μονομερής μείωση του ωραρίου (γεγονός που δεν ισχύει ούτε καν στην κοινή εργατική νομοθεσία), η υποχρεωτική συμμετοχή του ιδιοκτήτη στο σύλλογο διδασκόντων, η περίπου δια της βίας παραίτηση του εκπαιδευτικού από μέρος του ωραρίου του και πολλές ακόμη. Το ήδη δύσκολο εργασιακό πλαίσιο έγινε αβάσταχτο.
Το 2022 η ΟΙΕΛΕ, με αφορμή το κύμα φυγής που ξεκίνησε από την ψήφιση του νόμου και μετά, προχώρησε σε μια μεγάλη έρευνα για το Big Quit (τη Μεγάλη Παραίτηση) στην ιδιωτική εκπαίδευση. Στην έρευνα αυτή ένα 70% περίπου των ερωτώμενων δήλωσε ότι ήθελε να φύγει από το χώρο εργασίας του, ποσοστό ασυνήθιστα υψηλό ακόμη και για το σύνολο του ιδιωτικού τομέα (με βάση έρευνες του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, το ποσοστό αυτό φθάνει στο 40%). Από την ημέρα εφαρμογής ενός νόμου που εξαφάνισε κάθε εργασιακό μας δικαίωμα, οι εκπαιδευτικοί που έχουν παραιτηθεί από τη θέση τους είναι πάνω από 2.000, ενώ όσοι έχουν απολυθεί είναι περίπου άλλοι τόσοι. Σχεδόν το 40% του ενεργού κλάδου, ποσοστό χωρίς ιστορικό προηγούμενο για τομέα της ιδιωτικής οικονομίας! Επίσης, ήδη σε κάποιες ειδικότητες (δάσκαλοι, πληροφορικής, βιολόγοι, χημικοί, τεχνολόγοι) τα ιδιωτικά σχολεία έχουν ήδη πρόβλημα κάλυψης των κενών τους.
Από τα προεκτεθέντα, είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς για ποιο λόγο τόσο στη δημόσια όσο – κυρίως – στην ιδιωτική εκπαίδευση θα είναι δύσκολη υπόθεση η εξεύρεση εκπαιδευτικών. Θα είναι, δε, ακόμη πιο δύσκολη η εύρεση εκπαιδευτικών που να ενδιαφέρονται για το αντικείμενο. Από τις επιλογές στα μηχανογραφικά δελτία και, κυρίως, από τις βάσεις των σχολών, αντιλαμβάνεται κανείς το μέγεθος του προβλήματος. Ενδεικτικά αναφέρουμε:
- 12000 μόρια περίπου η χαμηλότερη βάση για Παιδαγωγικό Τμήμα Δασκάλων!
- 11000 μόρια περίπου η χαμηλότερη βάση για Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών!
- 9500 μόρια περίπου η χαμηλότερη βάση για σχολές Φυσικής και Μαθηματικών!
- 9000 μόρια περίπου η χαμηλότερη βάση για σχολές Φιλολογίας, Θεολογίας και Κοινωνιολογίας!
- 8500 μόρια περίπου η χαμηλότερη βάση για σχολές Γεωγραφίας, Φιλοσοφικής και Ιστορίας-Αρχαιολογίας!
Αντίθετα, σε λεγόμενες καθηγητικές σχολές που δίνουν όμως προοπτική για άλλα, πολύ πιο προσοδοφόρα, επαγγέλματα (τμήματα Βιολογίας, Χημείας, Πληροφορικής), οι βάσεις είναι πολύ υψηλότερες.
Τα νέα παιδιά, ιδίως τα πιο φιλόδοξα και ταλαντούχα, φεύγουν …τρέχοντας από το χώρο της εκπαίδευσης…
Ποιοι θα διδάξουν, λοιπόν, τις νέες γενιές, αν δεν βρίσκονται εκπαιδευτικοί; Τα ψηφιακά πακέτα της Google μέσω του επικίνδυνου homeschooling ή τα ρομπότ του Elon Musk; Και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στην κοινωνία;
Μήπως ήρθε η ώρα της ειρηνικής επανάστασης για μια προοδευτική πολιτική με ριζική αναδιάρθωση του εκπαιδευτικού συστήματος και γενναία βελτίωση των αμοιβών και των εργασιακών συνθηκών των εκπαιδευτικών;
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
