Η Ανταρκτική θεωρούνταν μέχρι σήμερα μία από τις πιο ήρεμες σεισμολογικά περιοχές του πλανήτη. Νέα επιστημονικά δεδομένα όμως έρχονται να ανατρέψουν αυτή την εικόνα, καθώς ερευνητές εντόπισαν εκατοντάδες μυστηριώδεις σεισμούς βαθιά κάτω από τους πάγους της ηπείρου.
Περισσότερα από 500 σεισμικά γεγονότα καταγράφηκαν στην Ανατολική Ανταρκτική, σε βάθη όπου οι επιστήμονες δεν περίμεναν να εντοπίσουν τόσο έντονη δραστηριότητα.
Σεισμοί σε σημείο όπου «δεν θα έπρεπε» να υπάρχουν
Η ανακάλυψη έγινε κάτω από τον παγετώνα David, σε βάθος περίπου 100 έως 150 χιλιομέτρων κάτω από την επιφάνεια της Γης.
Οι σεισμοί ήταν σχετικά μικρού μεγέθους, από 1,6 έως 3,5 βαθμούς, ωστόσο το ιδιαίτερο στοιχείο δεν ήταν η έντασή τους αλλά η τοποθεσία τους.
Οι δονήσεις καταγράφηκαν στο εσωτερικό μιας τεκτονικής πλάκας και όχι στα όριά της, όπου συνήθως προκαλούνται οι περισσότεροι σεισμοί λόγω της σύγκρουσης και της τριβής μεταξύ των πλακών.
Αυτού του τύπου οι σεισμοί, γνωστοί ως ενδοπλακικοί, αποτελούν ένα από τα μεγάλα ερωτήματα της σύγχρονης σεισμολογίας, καθώς δείχνουν ότι το εσωτερικό των ηπείρων μπορεί να είναι πιο ενεργό από όσο πιστεύαμε.
Για να εντοπίσουν τα σεισμικά σήματα, οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από 49 σεισμολογικούς σταθμούς στην Ανατολική Ανταρκτική.
Χρησιμοποιώντας τεχνικές βαθιάς μάθησης (deep learning), δηλαδή εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, κατάφεραν να ξεχωρίσουν τις πραγματικές σεισμικές δονήσεις από τον φυσικό θόρυβο που καταγράφεται σε μια τόσο απομονωμένη περιοχή.
Η ανάλυση των σεισμικών κυμάτων επέτρεψε στους ερευνητές να εντοπίσουν μικρές θραύσεις πετρωμάτων βαθιά κάτω από τον παγωμένο φλοιό της Ανταρκτικής.
Τι μπορεί να προκαλεί τους σεισμούς
Παρότι η περιοχή δεν βρίσκεται πάνω σε κλασικό όριο τεκτονικών πλακών, βρίσκεται κοντά σε μια ιδιαίτερη γεωλογική ζώνη.
Εκεί συναντώνται δύο διαφορετικά τμήματα της λιθόσφαιρας:
- η παχιά και ψυχρή Ανατολική Ανταρκτική,
- η λεπτότερη και θερμότερη Δυτική Ανταρκτική.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτή η μετάβαση μπορεί να δημιουργεί συσσωρευμένες τάσεις στο υπέδαφος.
Παράλληλα, δύο αντίθετες δυνάμεις πιθανόν να συμβάλλουν στο φαινόμενο: ο θερμός μανδύας που ωθεί προς τα πάνω και το τεράστιο βάρος των πάγων που πιέζει προς τα κάτω.
Ο συνδυασμός αυτών των πιέσεων ίσως δημιουργεί τις συνθήκες για σεισμούς σε βάθη που μέχρι σήμερα θεωρούνταν απίθανα.
Νέα ερωτήματα για την «κρυφή» δραστηριότητα της Ανταρκτικής
Η ανακάλυψη δεν έχει ακόμη δώσει όλες τις απαντήσεις. Οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν γιατί οι σεισμοί εμφανίζονται συγκεντρωμένοι ειδικά κάτω από τον παγετώνα David και όχι σε άλλες παρόμοιες περιοχές.
Το εύρημα, ωστόσο, δείχνει ότι η Ανταρκτική δεν είναι τόσο γεωλογικά αδρανής όσο πίστευαν μέχρι σήμερα.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι νέες τεχνολογίες ανάλυσης δεδομένων και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να αποκαλύψουν αντίστοιχες «κρυφές» σεισμικές δραστηριότητες και σε άλλα σημεία του πλανήτη.
