Πόσα νοικοκυριά στην ΕΕ έχουν παιδιά
Το 2024, το 23,5% των νοικοκυριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση περιλάμβανε παιδιά. Πρόκειται για ποσοστό που έχει παρουσιάσει σταδιακή υποχώρηση τα τελευταία χρόνια. Το 2010 ανερχόταν στο 26,9%, το 2014 είχε μειωθεί στο 26,4%, ενώ το 2024 έφτασε στο 23,5%.
Αντίστροφη πορεία ακολούθησαν τα νοικοκυριά με έναν ενήλικα, το συνολικό ποσοστό των οποίων αυξήθηκε κατά 6,4 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ 2010 και 2024.
Μέσα στην ίδια περίοδο, σχεδόν όλες οι κατηγορίες νοικοκυριών με παιδιά μειώθηκαν ως ποσοστό του συνόλου. Τα ζευγάρια με παιδιά περιορίστηκαν από 17,1% το 2010 σε 15,0% το 2024, ενώ τα νοικοκυριά άλλου τύπου με παιδιά μειώθηκαν από 6,9% σε 5,6%. Μικρή αύξηση καταγράφηκε μόνο στα μονογονεϊκά νοικοκυριά.
Πώς διαφέρει η οικογενειακή δομή από χώρα σε χώρα
Οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών είναι ιδιαίτερα έντονες. Το 2024, στη Λιθουανία και την Εσθονία περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά αποτελούνταν από έναν ενήλικα χωρίς παιδιά. Σε ακόμη 12 χώρες της ΕΕ, το ποσοστό των συγκεκριμένων νοικοκυριών ξεπερνούσε το ένα τρίτο.
Στον αντίποδα, στη Σλοβακία μόλις περίπου ένα στα δέκα νοικοκυριά αποτελούνταν από έναν ενήλικα χωρίς παιδιά.
Τα ζευγάρια χωρίς παιδιά αποτελούσαν επίσης σημαντικό τμήμα των νοικοκυριών στην ΕΕ. Το ποσοστό τους έφτανε το 28,6% στη Σουηδία και τη Φινλανδία, το 27,7% στη Γερμανία και το 26,6% στις Κάτω Χώρες.
Αντίθετα, χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στη Λιθουανία, με 13,4%, στη Λετονία με 14,7% και στην Εσθονία με 16,4%.
Συνολικά, τα υψηλότερα ποσοστά νοικοκυριών χωρίς παιδιά εντοπίστηκαν στη Φινλανδία, με 82,0%, στη Λιθουανία με 80,4% και στη Γερμανία με 80,0%. Τα χαμηλότερα καταγράφηκαν στη Σλοβακία, με 64,4%, στην Ιρλανδία με 69% και στην Κύπρο με 71,4%.
Η εικόνα της Ελλάδας
Η Ελλάδα παρουσιάζει διαφορετική εικόνα σε σχέση με αρκετές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, διατηρώντας μεγαλύτερη παρουσία των νοικοκυριών που βασίζονται στη συμβίωση ζευγαριών και οικογενειών.
Ειδικότερα, ανάμεσα στα νοικοκυριά που έχουν παιδιά, τα ζευγάρια με παιδιά αντιστοιχούν στο 73,1%. Το ποσοστό αυτό κατατάσσει την Ελλάδα στη δεύτερη θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ, πίσω μόνο από τη Σουηδία, όπου φτάνει το 74,5%. Ακολουθούν οι Κάτω Χώρες με 71,6%.
Ιδιαίτερα χαμηλό είναι, παράλληλα, το ποσοστό των μονογονεϊκών νοικοκυριών στην Ελλάδα. Το 2024 ανερχόταν μόλις στο 3,4%, ποσοστό που συγκαταλέγεται στα χαμηλότερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε αντίθεση με χώρες όπως η Φινλανδία και η Λιθουανία, όπου πάνω από τα μισά νοικοκυριά αποτελούνται από έναν ενήλικα χωρίς παιδιά, η συγκεκριμένη κατηγορία έχει αισθητά μικρότερη παρουσία στην Ελλάδα.
Η εικόνα αυτή συνδυάζεται με μεγαλύτερα ποσοστά στα νοικοκυριά που αποτελούνται από ζευγάρια με παιδιά αλλά και σε άλλες μορφές οικογενειακής συγκατοίκησης.
Τι συμβαίνει στα νοικοκυριά που έχουν παιδιά
Από το σύνολο των νοικοκυριών με εξαρτώμενα παιδιά στην ΕΕ, το μεγαλύτερο μέρος αποτελείται από ζευγάρια με παιδιά. Το 2024, η συγκεκριμένη κατηγορία αντιπροσώπευε το 63,5% των νοικοκυριών με παιδιά.
Άλλες μορφές νοικοκυριών, μεταξύ των οποίων και πολυγενεακές οικογένειες, αντιστοιχούσαν στο 23,7%, ενώ τα μονογονεϊκά νοικοκυριά αποτελούσαν το 12,7%.
Η Σουηδία, η Ελλάδα και οι Κάτω Χώρες είχαν τα υψηλότερα ποσοστά ζευγαριών με παιδιά μεταξύ των νοικοκυριών με παιδιά, με 74,5%, 73,1% και 71,6% αντίστοιχα.
Σε άλλες χώρες, ωστόσο, το ποσοστό ήταν σημαντικά χαμηλότερο. Στην Εσθονία έφτανε το 50,5%, στη Λετονία το 46,4% και στη Δανία το 45,9%.
Όσον αφορά τα μονογονεϊκά νοικοκυριά, το υψηλότερο ποσοστό καταγράφηκε στην Εσθονία, με 36,7%, ενώ ακολούθησαν η Λιθουανία με 29,5% και η Λετονία με 24,9%.
Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά εμφανίστηκαν στη Σλοβακία, με 2,7%, στην Ελλάδα με 3,4%, στη Σλοβενία με 4,2% και στην Κροατία με 5,2%.
Οι πολυγενεακές οικογένειες
Σε ορισμένες χώρες, σημαντικό κομμάτι των νοικοκυριών με παιδιά ανήκει στην κατηγορία «άλλου τύπου». Πρόκειται για νοικοκυριά που δεν κατατάσσονται ούτε στα ζευγάρια με παιδιά ούτε στα μονογονεϊκά και στα οποία μπορεί, μεταξύ άλλων, να συγκατοικούν περισσότερες γενιές.
Το υψηλότερο ποσοστό αυτής της κατηγορίας καταγράφηκε στη Σλοβακία, με 41,1%, και στην Κροατία, με 36,9%. Ακολούθησαν η Ρουμανία με 36,5%, η Βουλγαρία με 35,7% και η Ισπανία με 34,5%.
Αντίθετα, η συγκεκριμένη μορφή νοικοκυριού είχε πολύ μικρότερη παρουσία στην Εσθονία, με 12,8%, στη Λιθουανία με 15,2% και στη Φινλανδία με 13,3%.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για την ευτυχία
Η Eurostat εξέτασε επίσης τη σχέση μεταξύ της σύνθεσης του νοικοκυριού και της υποκειμενικής ευτυχίας.
Το 2022, το 70,8% των ανθρώπων που ζούσαν με εξαρτώμενα παιδιά δήλωσαν ότι αισθάνονταν ευτυχισμένοι συνεχώς ή τις περισσότερες φορές κατά τις τέσσερις εβδομάδες πριν από την έρευνα.
Για όσους ζούσαν σε νοικοκυριά χωρίς εξαρτώμενα παιδιά, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 59,8%.
Ακόμη και μέσα στα νοικοκυριά χωρίς παιδιά υπήρχαν διαφοροποιήσεις. Μεταξύ των νοικοκυριών με δύο ενήλικες, το 65,4% δήλωσε ότι ένιωθε ευτυχισμένο πάντα ή τις περισσότερες φορές. Στα νοικοκυριά με τρεις ή περισσότερους ενήλικες, το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 63,1%.
Η χαμηλότερη επίδοση καταγράφηκε στα νοικοκυριά με έναν ενήλικα. Εκεί, το 50,3% ανέφερε ότι αισθανόταν ευτυχισμένο συνεχώς ή τις περισσότερες φορές. Ένα ακόμη 30,8% δήλωσε ότι ένιωθε έτσι μερικές φορές, ενώ το 15,2% ανέφερε ότι αισθανόταν ευτυχισμένο σπάνια ή καθόλου.
Η διαφορά στην ευτυχία ανάμεσα στα νοικοκυριά
Στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, το ποσοστό των ανθρώπων που ζουν σε νοικοκυριά με εξαρτώμενα παιδιά και δηλώνουν ότι είναι ευτυχισμένοι πάντα ή τις περισσότερες φορές είναι υψηλό.
Ωστόσο, το μέγεθος της διαφοράς σε σχέση με τα νοικοκυριά χωρίς παιδιά δεν είναι ίδιο σε όλες τις χώρες.
Η μεγαλύτερη απόσταση καταγράφηκε στην Κροατία, όπου έφτασε τις 23 ποσοστιαίες μονάδες. Ακολούθησαν η Βουλγαρία με διαφορά 19,9 μονάδων και η Λιθουανία με 18,7 μονάδες.
Στην άλλη πλευρά, στο Λουξεμβούργο η διαφορά ήταν σχεδόν μηδενική, στις -0,1 ποσοστιαίες μονάδες. Μικρότερες αποκλίσεις καταγράφηκαν επίσης στη Μάλτα, με 2,7 μονάδες, και στην Ιρλανδία, με 3,2 μονάδες.
Τα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν έτσι σημαντικές διαφορές τόσο στη δομή των νοικοκυριών όσο και στη συχνότητα με την οποία οι άνθρωποι δηλώνουν ότι αισθάνονται ευτυχισμένοι. Η Ελλάδα ξεχωρίζει για την υψηλή παρουσία ζευγαριών με παιδιά και το χαμηλό ποσοστό μονογονεϊκών νοικοκυριών, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο τα δεδομένα δείχνουν ότι η σύνθεση του νοικοκυριού συνδέεται με διαφορετικά επίπεδα δηλωμένης ευτυχίας.
