Με ποιους τρόπους νοθεύεται το μέλι
Η παραποίηση του μελιού μπορεί να πραγματοποιηθεί με διαφορετικές πρακτικές. Σε ορισμένες περιπτώσεις προστίθενται γλυκόζη ή φρουκτόζη, με στόχο την αύξηση της ποσότητας και τη μείωση του κόστους παραγωγής.
Άλλη πρακτική είναι η ανάμειξη αυθεντικού μελιού με φθηνότερες εισαγόμενες ποσότητες, των οποίων η ποιότητα ή η προέλευση μπορεί να μην είναι σαφής.
Παράλληλα, η έντονη επεξεργασία του προϊόντος μπορεί να απομακρύνει τη γύρη. Αυτό δυσκολεύει την αναγνώριση της βοτανικής και γεωγραφικής προέλευσης του μελιού και, κατά συνέπεια, τον έλεγχο της αυθεντικότητάς του.
Ένα νοθευμένο προϊόν μπορεί επομένως να μοιάζει εξωτερικά με το αυθεντικό μέλι, χωρίς όμως να παρουσιάζει τα ίδια χαρακτηριστικά σε γεύση, άρωμα και διατροφική αξία.
Τι ισχύει για τις δοκιμές που γίνονται στο σπίτι
Υπάρχουν αρκετές γνωστές «δοκιμές» που χρησιμοποιούνται από καταναλωτές για να ελέγξουν την ποιότητα του μελιού στο σπίτι. Ωστόσο, η ασφαλής επιβεβαίωση της νοθείας απαιτεί εργαστηριακό έλεγχο και εξειδικευμένες μεθόδους.
Όπως έχει επισημάνει η καθηγήτρια Μελισσοκομίας Χρυσούλα Τανανάκη, η αξιόπιστη ταυτοποίηση ενός νοθευμένου προϊόντος χωρίς εργαστηριακό εξοπλισμό είναι ιδιαίτερα δύσκολη.
Ορισμένες ενδείξεις μπορούν πάντως να προκαλέσουν προβληματισμό:
Το νερό: Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη δοκιμή, το καθαρό μέλι παραμένει συμπαγές και κατακάθεται, ενώ το νοθευμένο μπορεί να διαλυθεί πιο γρήγορα.
Τα δάχτυλα: Το αυθεντικό μέλι έχει συνήθως πιο παχύρρευστη υφή και δεν απλώνεται εύκολα.
Η φλόγα: Μια γνωστή δοκιμή αφορά την επαφή του μελιού με φλόγα, με τη λογική ότι ένα προϊόν με χαμηλή περιεκτικότητα σε νερό μπορεί να συμπεριφερθεί διαφορετικά.
Το ξύδι: Ο σχηματισμός αφρού έχει κατά καιρούς συνδεθεί με την παρουσία ξένων ουσιών.
Η κρυστάλλωση: Η φυσική κρυστάλλωση, ιδιαίτερα σε ορισμένες ποικιλίες ανθόμελου, αποτελεί φυσιολογικό φαινόμενο.
Ωστόσο, καμία από αυτές τις δοκιμές δεν μπορεί από μόνη της να αποδείξει με βεβαιότητα ότι ένα μέλι είναι γνήσιο ή νοθευμένο. Οι σύγχρονες μέθοδοι νοθείας είναι αρκετά εξελιγμένες ώστε ένα προϊόν να μπορεί να περάσει απλές δοκιμές στο σπίτι.
Η ετικέτα αποτελεί σημαντικό στοιχείο
Ένα από τα βασικότερα πράγματα που μπορεί να ελέγξει ο καταναλωτής είναι η ετικέτα του προϊόντος. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται να δίνεται στις πληροφορίες σχετικά με την προέλευση, τη βοτανική ταυτότητα και τον παραγωγό.
Χρήσιμο είναι επίσης να επιλέγονται προϊόντα με αναγνωρισμένη πιστοποίηση, όπως μέλια ΠΟΠ, όταν αυτά ανταποκρίνονται στα προβλεπόμενα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά.
Αντίθετα, χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή σε προϊόντα που πωλούνται χύμα ή από πλανόδιους πωλητές χωρίς τα απαραίτητα στοιχεία και πιστοποιήσεις.
Η τιμή μπορεί επίσης να αποτελέσει μια ένδειξη που αξίζει να εξεταστεί. Ένα προϊόν που παρουσιάζεται ως «100% ελληνικό» αλλά πωλείται σε υπερβολικά χαμηλή τιμή σε σχέση με την αγορά μπορεί να χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή ως προς την προέλευση και την περιγραφή του.
Πώς εντοπίζει η επιστήμη τη νοθεία
Η οριστική ανίχνευση της νοθείας δεν βασίζεται σε απλές οικιακές δοκιμές αλλά σε εξειδικευμένες εργαστηριακές αναλύσεις.
Μέθοδοι όπως η πυρηνική μαγνητική τομογραφία (NMR) και η ισοτοπική ανάλυση με LC-IRMS μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό ακόμη και πιο σύνθετων μορφών νοθείας.
Οι συγκεκριμένες τεχνικές επιτρέπουν την εξέταση της σύστασης του προϊόντος και μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό προσθήκης άλλων σακχάρων ή σιροπιών που δεν θα ήταν εύκολο να ανιχνευθούν με μια απλή οικιακή δοκιμή.
Τι χρειάζεται να προσέχει ο καταναλωτής
Η επιλογή μελιού απαιτεί κυρίως προσοχή στην ετικέτα, την προέλευση και την αξιοπιστία του σημείου πώλησης. Οι δοκιμές που γίνονται στο σπίτι μπορούν να αποτελέσουν απλώς ενδείξεις, αλλά δεν αντικαθιστούν τον εργαστηριακό έλεγχο.
Η σαφής αναγραφή της προέλευσης, τα στοιχεία του παραγωγού, οι σχετικές πιστοποιήσεις και μια ρεαλιστική τιμή αποτελούν στοιχεία που μπορούν να βοηθήσουν στην επιλογή ενός προϊόντος.
Το αυθεντικό μέλι αποτελεί ένα φυσικό προϊόν με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, γι' αυτό και η ενημέρωση και η προσεκτική επιλογή μπορούν να συμβάλουν στην αποφυγή προϊόντων αμφίβολης προέλευσης ή ποιότητας.
