Σε βασικό εργαλείο για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση εξελίσσονται τα πλασματικά έτη ασφάλισης, καθώς μπορούν να καλύψουν τα κενά που χωρίζουν έναν ασφαλισμένο από τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου ένας στους δύο ασφαλισμένους που προχωρούν προς τη σύνταξη κάνει χρήση της δυνατότητας αναγνώρισης πλασματικού χρόνου, είτε για να συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης είτε για να αξιοποιήσει ευνοϊκότερες προϋποθέσεις εξόδου.
Στους χρόνους που μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να αναγνωριστούν περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η στρατιωτική θητεία, οι σπουδές, η ανεργία, η ασθένεια, η ανατροφή τέκνων, αλλά και ορισμένα κενά στην ασφαλιστική διαδρομή.
Γιατί τα πλασματικά έτη γίνονται τόσο σημαντικά
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως στους ασφαλισμένους που φτάνουν στο 62ο έτος της ηλικίας τους, αλλά δεν διαθέτουν ακόμη τα απαιτούμενα 40 έτη ασφάλισης ή 12.000 ημέρες ασφάλισης.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αναγνώριση πλασματικού χρόνου μπορεί να λειτουργήσει ως η «γέφυρα» για τη συμπλήρωση της 40ετίας.
Διαφορετικά, εφόσον δεν συντρέχουν άλλες ειδικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, ο ασφαλισμένος ενδέχεται να χρειαστεί να περιμένει έως τα 67 έτη, όπου το γενικό όριο για πλήρη σύνταξη συνδέεται με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για ασφαλισμένους που ξεκίνησαν αργότερα τον επαγγελματικό τους βίο ή εμφανίζουν κενά κατά τη διάρκεια της ασφαλιστικής τους πορείας.
Ποιοι χρόνοι μπαίνουν περισσότερο στο «μικροσκόπιο»
Μεταξύ των περιπτώσεων που εξετάζουν συχνότερα οι υποψήφιοι συνταξιούχοι είναι:
- ο χρόνος σπουδών,
- η στρατιωτική θητεία,
- ο χρόνος που συνδέεται με τα τέκνα,
- καθώς και ασφαλιστικά κενά που μπορούν να αναγνωριστούν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον εμφανίζεται στους μη μισθωτούς και σε κατηγορίες επιστημόνων, όπως γιατροί και δικηγόροι, οι οποίοι ενδέχεται να χρειάζονται πρόσθετο ασφαλιστικό χρόνο προκειμένου να «κλειδώσουν» τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.
Πόσο κοστίζει η εξαγορά
Η αναγνώριση πλασματικών ετών δεν είναι δωρεάν στις περιπτώσεις όπου προβλέπεται εξαγορά και το ποσό διαφοροποιείται ανάλογα με την ασφαλιστική ιδιότητα.
Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, το κόστος αντιστοιχεί στο 20% των αποδοχών του τελευταίου μήνα πλήρους απασχόλησης πριν από την υποβολή της σχετικής αίτησης.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, το ποσό υπολογίζεται με βάση την ασφαλιστική κατηγορία και την εισφορά κύριας ασφάλισης που έχει επιλεγεί κατά τον τελευταίο μήνα πριν από την αίτηση.
Στην περίπτωση εφάπαξ καταβολής προβλέπεται έκπτωση 2% για κάθε έτος που αναγνωρίζεται.
Υπάρχει, ωστόσο, και δυνατότητα εξόφλησης μέσω της σύνταξης. Το οφειλόμενο ποσό μπορεί να παρακρατείται μετά την απονομή της, με παρακράτηση που αντιστοιχεί στο ένα τέταρτο της μηνιαίας σύνταξης, μέχρι την εξόφληση.
Τι αλλάζει στο «κάδρο» της επικουρικής σύνταξης
Το ενδιαφέρον γύρω από τα πλασματικά έτη δεν περιορίζεται μόνο στην κύρια σύνταξη.
Στο υπουργείο Εργασίας βρίσκεται υπό επεξεργασία διάταξη που θα μπορούσε να επιτρέψει την αξιοποίησή τους και για τη θεμελίωση δικαιώματος επικουρικής σύνταξης.
Το κρίσιμο όριο στην περίπτωση αυτή είναι η συμπλήρωση 15 ετών ή 4.500 ημερών ασφάλισης.
Με το σημερινό καθεστώς, ένας ασφαλισμένος που δεν συγκεντρώνει τον απαιτούμενο πραγματικό χρόνο κινδυνεύει να μείνει χωρίς επικουρική σύνταξη, ακόμη και εάν του λείπει σχετικά μικρός αριθμός ημερών ασφάλισης.
Μια δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικού χρόνου θα μπορούσε επομένως να αποδειχθεί καθοριστική για εργαζομένους που βρίσκονται λίγο πριν από τη συμπλήρωση της απαιτούμενης 15ετίας.
Οι εκτιμήσεις ανεβάζουν σε πάνω από 200.000 τους σημερινούς εργαζόμενους που βρίσκονται κοντά στο συγκεκριμένο ασφαλιστικό όριο.
Εφόσον η σχετική ρύθμιση προχωρήσει, τα πλασματικά έτη θα μπορούσαν να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στον συνταξιοδοτικό σχεδιασμό, καθώς για ένα μέρος των ασφαλισμένων ενδέχεται να κρίνουν όχι μόνο το πότε θα συνταξιοδοτηθούν, αλλά και το αν θα μπορέσουν να κατοχυρώσουν επικουρική σύνταξη.
