Βουνό και παραδοσιακοί οικισμοί
Στεμνίτσα, Αρκαδία
Στις πλαγιές του Μαινάλου, η Στεμνίτσα ξεχωρίζει για τα πέτρινα σπίτια, τα καμπαναριά και τα γραφικά καλντερίμια της. Στα σοκάκια του χωριού διατηρούνται ακόμη μικρά εργαστήρια αργυροχρυσοχοΐας, θυμίζοντας τη μακρά παράδοση της περιοχής στην τέχνη αυτή.
Η ιστορία της είναι στενά συνδεδεμένη και με την Ελληνική Επανάσταση. Τον Μάιο του 1821 η Μονή Χρυσοπηγής αποτέλεσε έδρα της Α΄ Πελοποννησιακής Γερουσίας, ενώ η Στεμνίτσα λειτούργησε για περίπου έναν μήνα ως άτυπο διοικητικό κέντρο της Επανάστασης.
Το φθινόπωρο προσφέρεται ιδιαίτερα για πεζοπορία στο Μονοπάτι του Μαινάλου, το πρώτο ελληνικό μονοπάτι που απέκτησε την πιστοποίηση Leading Quality Trail της Ευρωπαϊκής Ένωσης Πεζοπορίας. Η διαδρομή προς τη χαράδρα του Λούσιου, με τις μονές Προδρόμου και Φιλοσόφου, μπορεί να χρειαστεί ολόκληρη ημέρα.
Καρπενήσι, Ευρυτανία
Χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 960 μέτρων, στους πρόποδες του Βελουχίου, το Καρπενήσι αποτελεί εξαιρετική βάση για εξερεύνηση της Ευρυτανίας.
Η κοιλάδα του Καρπενησιώτη ανοίγεται προς τα ανατολικά, με το Μεγάλο και το Μικρό Χωριό να βρίσκονται στις πλαγιές και τα πλατάνια να ακολουθούν την πορεία του ποταμού. Λίγο νοτιότερα βρίσκεται η ιστορική Μονή Προυσού.
Σε μικρή απόσταση από την πόλη βρίσκονται και οι Κορυσχάδες, όπου τον Μάιο του 1944 πραγματοποιήθηκε η συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου της «Κυβέρνησης του Βουνού».
Ένα βράδυ δίπλα στο τζάκι μπορεί να συνδυαστεί με την επόμενη ημέρα με μια βόλτα στα δάση της περιοχής.
Μέτσοβο, Ήπειρος
Σε υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.100 μέτρων, το Μέτσοβο είναι ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς ορεινούς προορισμούς της Ηπείρου.
Η σημερινή εικόνα του χωριού συνδέεται με τους μεγάλους ευεργέτες του, μεταξύ των οποίων ο Τοσίτσας και ο Αβέρωφ. Η γαστρονομική παράδοση αποτελεί επίσης σημαντικό μέρος της εμπειρίας, με το μετσοβόνε, το κατσικάκι στη γάστρα και τα κρασιά της περιοχής να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο.
Σε περίπτωση βροχής, η Πινακοθήκη Αβέρωφ αποτελεί ιδανική επιλογή για ένα απόγευμα. Το Μέτσοβο μπορεί να αποτελέσει προορισμό τόσο για μια φθινοπωρινή απόδραση όσο και για τις ημέρες των Χριστουγέννων, γι' αυτό η έγκαιρη κράτηση είναι απαραίτητη για την εορταστική περίοδο.
Συρράκο και Καλαρρύτες, Τζουμέρκα
Δύο από τα πιο εντυπωσιακά πέτρινα χωριά των Τζουμέρκων βρίσκονται αντικριστά, στις δύο πλευρές της χαράδρας του Καλαρρύτικου. Ένα παλιό καλντερίμι τα συνδέει μεταξύ τους.
Η περιοχή έχει σημαντική παράδοση στην ασημουργία και το εμπόριο. Από τους Καλαρρύτες καταγόταν ο Σωτήριος Βούλγαρης, ο οποίος ίδρυσε αργότερα στη Ρώμη τον οίκο Bulgari, ενώ στο Συρράκο γεννήθηκε ο ποιητής Κώστας Κρυστάλλης.
Η διαδρομή από τα Ιωάννινα περνά μέσα από ένα εντυπωσιακό ορεινό τοπίο με γεφύρια και τρεχούμενα νερά. Επειδή τον χειμώνα η περιοχή είναι ιδιαίτερα ήσυχη, το φθινόπωρο αποτελεί καλή περίοδο για επίσκεψη.
Κόνιτσα και χαράδρα του Αώου
Η Κόνιτσα είναι χτισμένη ψηλά πάνω από τον Αώο, κοντά στο σημείο όπου το ποτάμι συναντά τον Βοϊδομάτη. Στην κοίτη του Αώου βρίσκεται το μονότοξο πέτρινο γεφύρι του 1871, από όπου ξεκινά η διαδρομή προς τη Μονή Στομίου.
Η πεζοπορία μέσα στη χαράδρα διαρκεί περίπου μιάμιση ώρα, ενώ γύρω υψώνονται η Τύμφη και ο Σμόλικας. Τον Οκτώβριο, τα πλατάνια αλλάζουν χρώμα και η περιοχή αποκτά έντονα φθινοπωρινή εικόνα.
Ασπροπόταμος, Πίνδος
Στην περιοχή όπου βρίσκονται οι πηγές του Αχελώου, ο Ασπροπόταμος απλώνεται ανάμεσα σε μικρούς ορεινούς οικισμούς, όπως το Χαλίκι, η Αγία Παρασκευή και το Κατάφυτο.
Εδώ το ζητούμενο δεν είναι τα μεγάλα αξιοθέατα αλλά η επαφή με τη φύση. Τα έλατα φτάνουν μέχρι τον δρόμο, ενώ ανάμεσα στα δάση εμφανίζονται παλιά πέτρινα γεφύρια και νερόμυλοι.
Η περιοχή προσφέρεται για περπάτημα μέσα στο δάσος και χαλαρά βράδια σε παραδοσιακές ταβέρνες δίπλα στη ξυλόσομπα.
Παλαιός Παντελεήμονας, Πιερία
Ο παραδοσιακός οικισμός του Παλαιού Παντελεήμονα βρίσκεται στις πλαγιές του Κάτω Ολύμπου και έχει θέα προς τον Θερμαϊκό και το κάστρο του Πλαταμώνα.
Το χωριό είχε εγκαταλειφθεί σε μεγάλο βαθμό μετά τον πόλεμο, καθώς οι κάτοικοι μετακινήθηκαν προς τις χαμηλότερες περιοχές, όμως σήμερα αποτελεί διατηρητέο οικισμό.
Η πλατεία με τα πλατάνια, τα πέτρινα σπίτια και τα καλντερίμια δημιουργούν ιδανικό σκηνικό για φθινοπωρινή εκδρομή. Ειδικά στις αρχές Οκτωβρίου, η κοντινή θάλασσα επιτρέπει ακόμη και έναν συνδυασμό βουνού και μπάνιου.
Καστράκι Μετεώρων, Τρίκαλα
Το Καστράκι είναι χτισμένο κυριολεκτικά στη σκιά των τεράστιων βράχων των Μετεώρων. Οι μονόλιθοι δεσπόζουν πάνω από τα σπίτια και το φθινοπωρινό φως αναδεικνύει ακόμη περισσότερο τους σχηματισμούς των βράχων.
Από την περιοχή μπορεί κανείς να κινηθεί προς τις μονές των Μετεώρων, ενώ υπάρχουν και δυνατότητες αναρρίχησης με τη συνοδεία τοπικού οδηγού.
Πριν από την επίσκεψη στις μονές, καλό είναι να ελεγχθούν τα χειμερινά ωράρια, καθώς οι ημέρες λειτουργίας διαφέρουν.
Ανώγεια και Ψηλορείτης, Κρήτη
Τα Ανώγεια αποτελούν έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς ορεινούς προορισμούς της Κρήτης. Ο οικισμός συνδέεται με σημαντικές μορφές της κρητικής μουσικής, όπως ο Νίκος Ξυλούρης και ο Ψαραντώνης.
Το χωριό καταστράφηκε ολοκληρωτικά από τους Γερμανούς το 1944 και στη συνέχεια ανοικοδομήθηκε. Η μουσική παράδοση παραμένει ζωντανή στα καφενεία και στους δρόμους του.
Πιο ψηλά βρίσκεται το οροπέδιο της Νίδας, με τα παραδοσιακά μιτάτα των βοσκών, ενώ από εκεί μπορεί κανείς να κατευθυνθεί προς το Ιδαίον Άντρον, τον μυθικό τόπο που συνδέεται με την ανατροφή του Δία.
Λίμνες και υγρότοποι
Λίμνη Πλαστήρα, Καρδίτσα
Η λίμνη Πλαστήρα δημιουργήθηκε στο οροπέδιο της Νεβρόπολης, στους πρόποδες των Αγράφων, με την κατασκευή του φράγματος που ολοκληρώθηκε το 1959.
Ο δρόμος γύρω από τη λίμνη προσφέρεται για ποδήλατο ή για μια χαλαρή διαδρομή με αυτοκίνητο και συχνές στάσεις στα χωριά.
Το φθινόπωρο η περιοχή γεμίζει με τα χρώματα από τις καστανιές και τα έλατα, ενώ η τοπική κουζίνα και το τσίπουρο συμπληρώνουν την εμπειρία.
Λίμνη Κερκίνη, Σέρρες
Η Κερκίνη δημιουργήθηκε το 1932 με την κατασκευή φράγματος στον Στρυμόνα και σήμερα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Ευρώπης. Από το 1975 προστατεύεται από τη Σύμβαση Ραμσάρ.
Τα βουβάλια αποτελούν χαρακτηριστική εικόνα της περιοχής, ενώ το φθινόπωρο κάνουν την εμφάνισή τους οι αργυροπελεκάνοι που παραμένουν εδώ για να ξεχειμωνιάσουν.
Μια βαρκάδα νωρίς το πρωί ή λίγο πριν τη δύση του ήλιου προσφέρει καλύτερες πιθανότητες για παρατήρηση των πουλιών. Τον Νοέμβριο οι αριθμοί τους αυξάνονται ακόμη περισσότερο.
Πρέσπες, Φλώρινα
Δύο λίμνες, τρεις χώρες και ένα τοπίο με ιδιαίτερη φυσική και ιστορική αξία συνθέτουν τις Πρέσπες.
Στη Μικρή Πρέσπα, μια πλωτή γέφυρα οδηγεί στο νησάκι του Αγίου Αχιλλείου, όπου βρίσκονται τα ερείπια της βασιλικής του 10ου αιώνα. Οι καλαμιώνες της περιοχής φιλοξενούν μία από τις σημαντικότερες αποικίες αργυροπελεκάνων στον κόσμο.
Στη Μεγάλη Πρέσπα, από τους Ψαράδες πραγματοποιούνται βαρκάδες προς τα ασκηταριά με τις παλιές τοιχογραφίες, που βρίσκονται μέσα στους βράχους της όχθης.
Και φυσικά, ένα γεύμα με τα περίφημα φασόλια Πρεσπών είναι σχεδόν απαραίτητο.
Λίμνη Δόξα και Φενεός, Κορινθία
Μόλις περίπου δύο ώρες από την Αθήνα, η λίμνη Δόξα αποτελεί μία από τις πιο εύκολες επιλογές για ένα φθινοπωρινό διήμερο.
Τα έλατα φτάνουν μέχρι την όχθη της τεχνητής λίμνης, ενώ το εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου βρίσκεται πάνω σε μια μικρή χερσόνησο μέσα στο νερό.
Σε κοντινή απόσταση βρίσκονται η Μονή Αγίου Γεωργίου Φενεού και τα χωριά του οροπεδίου. Είναι ένας προορισμός που μπορεί να συνδυαστεί εύκολα με αναχώρηση από την Αθήνα το Σάββατο το πρωί και επιστροφή την Κυριακή.
Καστοριά και λίμνη Ορεστιάδα
Η Καστοριά είναι χτισμένη σε μια χερσόνησο που εισχωρεί στη λίμνη Ορεστιάδα και συνδυάζει βυζαντινά μνημεία, παλιά αρχοντικά και έντονο παραδοσιακό χαρακτήρα.
Οι ναοί της Κουμπελίδικης και των Αγίων Αναργύρων φιλοξενούν σημαντικές τοιχογραφίες, ενώ στην απέναντι πλευρά της λίμνης βρίσκεται ο νεολιθικός λιμναίος οικισμός του Δισπηλιού.
Τα φθινοπωρινά πρωινά, η ομίχλη πάνω από το νερό δημιουργεί ιδιαίτερη ατμόσφαιρα. Μια βόλτα στη συνοικία Ντολτσό και μια επίσκεψη στο σπήλαιο της Καστοριάς μπορούν να συμπληρώσουν την εκδρομή.
Άγρια φύση και εθνικά πάρκα
Βάλια Κάλντα και Βωβούσα, Πίνδος
Η Βάλια Κάλντα, που στα βλάχικα σημαίνει «ζεστή κοιλάδα», αποτελεί τον πυρήνα του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου.
Το τοπίο χαρακτηρίζεται από αιωνόβια δέντρα, το Αρκουδόρεμα και τις λίμνες της Φλέγγας, ενώ η περιοχή παραμένει ένας από τους σημαντικούς βιότοπους της καφέ αρκούδας.
Για βάση μπορεί να επιλεγεί η Βωβούσα, ένας ορεινός οικισμός στις όχθες του Αώου, γνωστός και για το πέτρινο γεφύρι του.
Η επίσκεψη είναι προτιμότερο να γίνει μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου, καθώς αργότερα οι χιονοπτώσεις μπορούν να καταστήσουν δύσκολη ή αδύνατη την πρόσβαση σε ορισμένους δασικούς δρόμους.
Δάσος Δαδιάς, Έβρος
Η μεγάλη πυρκαγιά του 2023 επηρέασε σημαντικά το δάσος της Δαδιάς, όμως η αποικία του μαυρόγυπα κατάφερε να επιβιώσει.
Πρόκειται για τη μοναδική φυσική αποικία του συγκεκριμένου είδους στα Βαλκάνια, με 47 ζευγάρια να καταγράφονται σε φωλιές το 2025.
Στην περιοχή ζουν επίσης όρνια, ασπροπάρηδες και πολλά ακόμη αρπακτικά πουλιά. Από το παρατηρητήριο, με λίγη υπομονή και κιάλια, μπορεί κανείς να τα δει να πετούν πάνω από τις δασωμένες πλαγιές.
Η επίσκεψη μπορεί να συνδυαστεί με μια βόλτα στο Σουφλί και γνωριμία με την παράδοση της μεταξουργίας της περιοχής.
Σαμοθράκη
Η Σαμοθράκη είναι ένας προορισμός που συνδυάζει βουνό, νερά και αρχαιολογική ιστορία. Η κορυφή Φεγγάρι φτάνει τα 1.611 μέτρα, αποτελώντας το υψηλότερο σημείο του βόρειου Αιγαίου.
Οι βάθρες του Φονιά σχηματίζουν φυσικές πισίνες στους καταρράκτες, ενώ το Ιερό των Μεγάλων Θεών θυμίζει τη μεγάλη ιστορία του νησιού. Εκεί βρέθηκε το 1863 η περίφημη Νίκη της Σαμοθράκης, η οποία σήμερα εκτίθεται στο Λούβρο.
Η πρόσβαση γίνεται με πλοίο από την Αλεξανδρούπολη και για να αξιοποιηθεί πραγματικά η εκδρομή χρειάζονται τουλάχιστον τρεις ημέρες. Ο Οκτώβριος αποτελεί μία από τις τελευταίες καλές ευκαιρίες για επίσκεψη πριν αλλάξει ο καιρός.
Παραθαλάσσιες αποδράσεις εκτός σεζόν
Σύβοτα και Πάργα, Ήπειρος
Το Ιόνιο διατηρεί συχνά ευχάριστες θερμοκρασίες μέχρι και τα μέσα Οκτωβρίου, κάνοντας την Ήπειρο ενδιαφέρουσα επιλογή για όσους δεν είναι ακόμη έτοιμοι να αποχαιρετήσουν τη θάλασσα.
Στα Σύβοτα, η Μπέλα Βράκα, με τη ρηχή λωρίδα άμμου που οδηγεί προς το απέναντι νησάκι, γίνεται πολύ πιο ήσυχη μετά το τέλος της θερινής περιόδου.
Στην Πάργα, το ενετικό κάστρο προσφέρει θέα προς το νησάκι της Παναγίας και τις παραλίες του Βάλτου και του Λίχνου.
Η πόλη έχει επίσης μια ιδιαίτερη ιστορική διαδρομή. Το 1819 πέρασε υπό τον έλεγχο του Αλή Πασά, μετά την παράδοση της πόλης από τους Βρετανούς, γεγονός που οδήγησε πολλούς Παργινούς στην εγκατάλειψη της περιοχής και τη μετακίνησή τους προς την Κέρκυρα.
Σφακιά, νότια Κρήτη
Στη νότια πλευρά της Κρήτης, κάτω από τα Λευκά Όρη, τα Σφακιά διατηρούν έναν χαρακτήρα που έχει μείνει μακριά από τη μαζική τουριστική ανάπτυξη.
Το Λουτρό είναι προσβάσιμο με καραβάκι ή πεζοπορία, ενώ το Φραγκοκάστελλο στέκει δίπλα στην ακτή.
Το φαράγγι της Σαμαριάς καταλήγει στην Αγία Ρουμέλη και αποτελεί μία από τις πιο γνωστές πεζοπορικές διαδρομές της Κρήτης. Η λειτουργία του, ωστόσο, επηρεάζεται από τις καιρικές συνθήκες και η πεζοπορική περίοδος ολοκληρώνεται συνήθως προς το τέλος Οκτωβρίου.
Σε περίπτωση που η Σαμαριά δεν είναι διαθέσιμη, το φαράγγι της Ίμπρου αποτελεί μια μικρότερη και πιο εύκολη εναλλακτική.
Κυπαρισσία και Αγιαννάκης, Μεσσηνία
Βόρεια της Κυπαρισσίας, η μεγάλη αμμώδης ακτογραμμή συνεχίζεται προς τις εκβολές της Νέδας.
Στις περιοχές Αγιαννάκης και Βουνάκι, οι αμμοθίνες συναντούν το παράκτιο πευκοδάσος, το οποίο ανήκει στο δίκτυο Natura 2000.
Εδώ το φθινόπωρο η εικόνα αλλάζει σημαντικά σε σχέση με τους καλοκαιρινούς μήνες. Η παραλία αδειάζει, οι ρυθμοί χαλαρώνουν και η περιοχή προσφέρεται για μια ήσυχη απόδραση δίπλα στη θάλασσα, χωρίς την πολυκοσμία της υψηλής σεζόν.
