Τι έδειξε η μελέτη
Για την έρευνά τους, οι επιστήμονες εξέτασαν εικόνες από τον αμφιβληστροειδή δύο μεγάλων βάσεων δεδομένων.
Στο πλαίσιο της μελέτης AlzEye συμμετείχαν 50.651 άτομα. Από αυτούς, 5.375 είχαν ήδη διαγνωστεί με κολπική μαρμαρυγή. Οι εικόνες των ματιών τους παρουσίαζαν ορισμένες διαφορές στο πάχος του αμφιβληστροειδούς και στη μορφολογία των αιμοφόρων αγγείων σε σύγκριση με άτομα χωρίς την πάθηση.
Οι ερευνητές στη συνέχεια αξιοποίησαν δεδομένα από 39.013 συμμετέχοντες της UK Biobank, οι οποίοι δεν παρουσίαζαν κολπική μαρμαρυγή κατά την οφθαλμική απεικόνιση.
Κατά τη διάρκεια μιας μέσης περιόδου παρακολούθησης τεσσάρων ετών, 838 από τους συμμετέχοντες διαγνώστηκαν τελικά με κολπική μαρμαρυγή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε το πάχος του στρώματος γαγγλιακών κυττάρων και εσωτερικού πλεγματοειδούς στρώματος της ωχράς κηλίδας, γνωστού ως mGCIPL. Πρόκειται για ένα στρώμα νευρικών κυττάρων του αμφιβληστροειδούς.
Η μικρότερη τιμή στο συγκεκριμένο πάχος συνδέθηκε με μεγαλύτερη πιθανότητα μελλοντικής διάγνωσης κολπικής μαρμαρυγής, ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, η αρτηριακή πίεση, ο διαβήτης και το κάπνισμα.
Συγκεκριμένα, κάθε μείωση κατά μία τυπική απόκλιση στο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό συνδέθηκε με 27% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης κολπικής μαρμαρυγής.
Δεν αποτελεί εξέταση για τη διάγνωση της κολπικής μαρμαρυγής
Το συγκεκριμένο αποτέλεσμα χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία.
Η μελέτη δεν έδειξε ότι οι γιατροί μπορούν να εντοπίζουν την κολπική μαρμαρυγή τέσσερα χρόνια νωρίτερα εξετάζοντας τα μάτια. Το εύρημα αφορά μια στατιστική συσχέτιση σε επίπεδο πληθυσμού: ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του αμφιβληστροειδούς συνδέθηκε με αυξημένη πιθανότητα μελλοντικής διάγνωσης.
Επομένως, μια οφθαλμολογική εξέταση δεν μπορεί σήμερα να επιβεβαιώσει ή να αποκλείσει την ύπαρξη κολπικής μαρμαρυγής και δεν αντικαθιστά το ηλεκτροκαρδιογράφημα.
Γιατί μπορεί να συνδέονται τα μάτια με την καρδιά;
Ο αμφιβληστροειδής αποτελεί ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο έρευνας, καθώς περιλαμβάνει μικροσκοπικά αιμοφόρα αγγεία και νευρικά κύτταρα που μπορούν να παρατηρηθούν σχετικά εύκολα με μη επεμβατικές τεχνικές απεικόνισης.
Οι επιστήμονες εξετάζουν έτσι κατά πόσο οι αλλαγές που καταγράφονται στον αμφιβληστροειδή μπορούν να λειτουργήσουν ως «παράθυρο» στη γενικότερη αγγειακή και καρδιαγγειακή υγεία.
Ο ακριβής μηχανισμός που θα μπορούσε να εξηγεί τη σχέση μεταξύ της λέπτυνσης του αμφιβληστροειδούς και της κολπικής μαρμαρυγής δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί.
Μεταξύ των πιθανών εξηγήσεων που εξετάζονται είναι η ύπαρξη κοινών παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου, μικρά επεισόδια μειωμένης αιμάτωσης του ματιού ή ακόμη και νευρολογικές μεταβολές που μπορεί να επηρεάζουν τα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς.
Τι δείχνουν άλλες έρευνες
Τα νέα ευρήματα εντάσσονται σε έναν αναπτυσσόμενο επιστημονικό τομέα που είναι γνωστός ως «oculomics». Πρόκειται για την αξιοποίηση δεδομένων από την απεικόνιση των ματιών με στόχο την αναζήτηση ενδείξεων για παθήσεις που μπορεί να αφορούν άλλα συστήματα του οργανισμού.
Παράλληλα, ξεχωριστή έρευνα του 2026 χρησιμοποίησε τεχνικές Τεχνητής Νοημοσύνης για την ανάπτυξη ενός δείκτη που σχετίζεται με τον κίνδυνο κολπικής μαρμαρυγής. Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα της UK Biobank, καθώς και σε ανεξάρτητη ομάδα ασθενών από τη Σαγκάη.
Τα αποτελέσματα ενισχύουν την επιστημονική άποψη ότι οι εικόνες του αμφιβληστροειδούς μπορεί να περιέχουν πληροφορίες σχετικές με την καρδιαγγειακή υγεία. Ωστόσο, απαιτείται περισσότερη έρευνα προτού μια τέτοια προσέγγιση χρησιμοποιηθεί ως μέθοδος προληπτικού ελέγχου στην καθημερινή ιατρική πράξη.
Θα μπορούσε η οφθαλμολογική εξέταση να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον;
Η πιθανότητα αυτή εξετάζεται από την επιστημονική κοινότητα, αλλά υπάρχουν ακόμη αρκετά βήματα που πρέπει να προηγηθούν.
Οι ερευνητές χρειάζεται να προσδιορίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια ποια χαρακτηριστικά του αμφιβληστροειδούς έχουν τη μεγαλύτερη αξία, να καθορίσουν αξιόπιστα όρια για την αξιολόγησή τους και να επιβεβαιώσουν τα ευρήματα σε διαφορετικούς πληθυσμούς.
Επιπλέον, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι η έγκαιρη παραπομπή ανθρώπων που θεωρούνται υψηλότερου κινδύνου για καρδιολογικό έλεγχο μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε καλύτερα αποτελέσματα για την υγεία τους.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η κολπική μαρμαρυγή δεν εμφανίζεται πάντα με συνεχή τρόπο και σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να μην προκαλεί συμπτώματα. Ένα απλό ηλεκτροκαρδιογράφημα καταγράφει τον καρδιακό ρυθμό για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ενώ συσκευές παρατεταμένης παρακολούθησης μπορούν να καταγράψουν επεισόδια που εμφανίζονται και υποχωρούν.
Προς το παρόν, πάντως, η κολπική μαρμαρυγή διαγιγνώσκεται μέσω εξετάσεων που καταγράφουν τον καρδιακό ρυθμό και όχι μέσω της απεικόνισης του αμφιβληστροειδούς.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται προσοχή
Η κολπική μαρμαρυγή μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορα συμπτώματα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να μην προκαλεί κανένα.
Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν εμφανίζονται συμπτώματα όπως:
επαναλαμβανόμενοι ή έντονοι αίσθημα παλμών
γρήγορος ή ακανόνιστος καρδιακός ρυθμός
δύσπνοια χωρίς προφανή αιτία
ζάλη
αδυναμία
ασυνήθιστη ή επίμονη κόπωση
Σε περίπτωση πόνου στο στήθος, έντονης δύσπνοιας, λιποθυμίας ή συμπτωμάτων που παραπέμπουν σε εγκεφαλικό επεισόδιο, όπως ξαφνική πτώση της γωνίας του στόματος, αδυναμία σε ένα χέρι ή δυσκολία στην ομιλία, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεται να ζητήσει κάποιος από τον οπτομέτρη ή τον οφθαλμίατρό του ειδικό έλεγχο για κολπική μαρμαρυγή;
Όχι ως εξέταση ρουτίνας. Οι μετρήσεις του αμφιβληστροειδούς που χρησιμοποιήθηκαν στη συγκεκριμένη έρευνα αποτελούν ερευνητικούς δείκτες και δεν έχουν καθιερωθεί ως διαγνωστική εξέταση για την κολπική μαρμαρυγή.
Μπορεί μια φυσιολογική εξέταση των ματιών να αποκλείσει την κολπική μαρμαρυγή;
Όχι. Η συγκεκριμένη αλλοίωση του αμφιβληστροειδούς σχετίστηκε με τον κίνδυνο εμφάνισης της πάθησης σε επίπεδο πληθυσμού, αλλά δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να διαπιστωθεί αν ένα συγκεκριμένο άτομο έχει ή δεν έχει κολπική μαρμαρυγή.
Γιατί είναι σημαντικό να εντοπίζεται έγκαιρα η κολπική μαρμαρυγή;
Η κολπική μαρμαρυγή μπορεί να ευνοήσει τη δημιουργία θρόμβων μέσα στην καρδιά, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει στους γιατρούς να αξιολογήσουν την κατάσταση και, όταν χρειάζεται, να προχωρήσουν στην κατάλληλη αντιμετώπιση για τον έλεγχο του καρδιακού ρυθμού και τη μείωση του κινδύνου θρόμβωσης.
