Το τεράστιο ρήγμα των 75 χιλιομέτρων
Για να εξετάσουν τι συμβαίνει κάτω από τον θαλάσσιο πυθμένα, οι επιστήμονες αξιοποίησαν προηγμένες μεθόδους σεισμικής απεικόνισης. Με τη χρήση ηχητικών κυμάτων κατάφεραν ουσιαστικά να δημιουργήσουν μια εικόνα του υπεδάφους, εντοπίζοντας μεγάλης κλίμακας ρωγμές στην περιοχή ανοιχτά της νήσου Βανκούβερ.
Εκεί βρίσκεται η ζώνη όπου η ωκεάνια πλάκα Χουάν ντε Φούκα κινείται προς τα κάτω και βυθίζεται κάτω από τη Βορειοαμερικανική πλάκα.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι ένα ρήγμα μήκους περίπου 75 χιλιομέτρων. Στην περιοχή αυτή, σημαντικό τμήμα της τεκτονικής πλάκας έχει μετακινηθεί κατακόρυφα προς τα κάτω κατά περίπου πέντε χιλιόμετρα.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της έρευνας, Μπράντον Σακ, οι επιστήμονες έχουν πλέον μια ιδιαίτερα καθαρή εικόνα μιας ζώνης υποβύθισης που σταδιακά παύει να λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο. Η διαδικασία, όπως εξηγεί, δεν εξελίσσεται απότομα. Αντίθετα, η τεκτονική πλάκα διασπάται σταδιακά σε μικρότερα τμήματα, δημιουργώντας μικροπλάκες.
Μια αργή τεκτονική διάλυση
Η λειτουργία μιας ζώνης υποβύθισης μπορεί να συγκριθεί με την κίνηση ενός τρένου που προσπαθεί να ανέβει μια ανηφόρα. Από τη στιγμή που ξεκινήσει η διαδικασία, αποκτά δυναμική και είναι δύσκολο να σταματήσει ξαφνικά. Το τέλος της μπορεί να προκύψει μέσα από μια μακρά και σύνθετη διαδικασία.
Στην περίπτωση της Κασκάντια, οι ερευνητές παρατηρούν μια αντίστοιχη σταδιακή αποδιοργάνωση. Τα τμήματα της τεκτονικής πλάκας φαίνεται να αποσυνδέονται προοδευτικά, αντί να σταματούν όλα μαζί την κίνησή τους.
Η διαδικασία αυτή μπορεί να δημιουργήσει στο εσωτερικό της Γης δομές που χαρακτηρίζονται ως «παγίδες λειψάνων». Τα κενά που δημιουργούνται από τη διάλυση της πλάκας μπορούν να επιτρέψουν σε θερμό υλικό από τον μανδύα να κινηθεί προς υψηλότερα στρώματα. Το φαινόμενο αυτό ενδέχεται να βοηθήσει τους επιστήμονες να εξηγήσουν ορισμένες ασυνήθιστες μορφές ηφαιστειακής δραστηριότητας και άλλα γεωλογικά φαινόμενα που έχουν καταγραφεί στο παρελθόν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι σε ορισμένα τμήματα του ρήγματος δεν παρατηρείται έντονη σεισμική δραστηριότητα. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι συγκεκριμένα κομμάτια της πλάκας έχουν ήδη αποκολληθεί σε μεγάλο βαθμό. Εφόσον δεν υπάρχει πλέον σημαντική τριβή μεταξύ τους, μειώνεται και η πιθανότητα παραγωγής μικρών σεισμών.
Δεν αλλάζει άμεσα ο σεισμικός κίνδυνος
Παρότι η διάλυση της τεκτονικής πλάκας αποτελεί ένα εντυπωσιακό γεωλογικό φαινόμενο, πρόκειται για μια εξαιρετικά αργή διαδικασία που εξελίσσεται σε χρονικό ορίζοντα εκατομμυρίων ετών. Ως εκ τούτου, τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι υπάρχει κάποια άμεση αλλαγή στον κίνδυνο για τον πληθυσμό.
Η Κασκάντια, ωστόσο, παραμένει μία από τις σημαντικές σεισμικά ενεργές ζώνες της περιοχής. Η γεωλογική της δομή εξακολουθεί να μπορεί να συνδεθεί με την εκδήλωση πολύ ισχυρών σεισμών και μεγάλων τσουνάμι.
Τα νέα δεδομένα αναμένεται να αξιοποιηθούν στα επιστημονικά μοντέλα που εξετάζουν τη συμπεριφορά της περιοχής. Το βασικό ερώτημα που απασχολεί πλέον τους ερευνητές είναι κατά πόσο τα βαθιά ρήγματα και οι εσωτερικές μεταβολές της πλάκας μπορούν να επηρεάσουν τη μελλοντική εξέλιξη μιας μεγάλης σεισμικής δόνησης, καθώς και την ένταση και την κατεύθυνσή της.
