Τι έδειξε η νέα μελέτη
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Oncology, παρακολούθησε 29.105 γυναίκες από το Nurses’ Health Study II, ηλικίας κάτω των 50 ετών, οι οποίες είχαν υποβληθεί σε ενδοσκοπικό έλεγχο του κατώτερου πεπτικού.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες που ανήκαν στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είχαν 45% υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης συμβατικών αδενωμάτων του παχέος εντέρου σε σύγκριση με εκείνες που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες. Η συγκεκριμένη συσχέτιση δεν παρατηρήθηκε για τις οδοντωτές βλάβες.
Τα αδενώματα είναι πολύποδες ή άλλες αναπτύξεις στο παχύ έντερο και το ορθό. Ορισμένα από αυτά μπορούν, με την πάροδο του χρόνου, να εξελιχθούν σε καρκίνο, γι’ αυτό και η ανίχνευση και αφαίρεσή τους αποτελεί σημαντικό μέρος της πρόληψης.
Στα τρόφιμα που συνέβαλαν περισσότερο στην πρόσληψη υπερεπεξεργασμένων προϊόντων περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, συσκευασμένα ψωμιά και προϊόντα πρωινού, έτοιμες σάλτσες και επαλείμματα, καθώς και ροφήματα με ζάχαρη ή τεχνητά γλυκαντικά.
Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Δηλαδή, δεν μπορεί να υποστηριχθεί με βεβαιότητα ότι η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων προκαλεί αδενώματα.
Πώς μπορεί να επηρεάζεται το έντερο
Οι πιθανές επιδράσεις των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων στον οργανισμό αποτελούν αντικείμενο συνεχιζόμενης έρευνας. Ένα από τα σημεία που εξετάζουν οι επιστήμονες είναι το εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή η κοινότητα των μικροοργανισμών που ζουν στο πεπτικό σύστημα.
Μια διατροφή με μεγάλη παρουσία υπερεπεξεργασμένων προϊόντων ενδέχεται να επηρεάζει την ισορροπία του μικροβιώματος και τη λειτουργία του εντερικού φραγμού. Παράλληλα, ορισμένα συστατικά της διατροφής μπορεί να συνδέονται με διαδικασίες φλεγμονής.
Ένας ακόμη παράγοντας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη είναι το σωματικό βάρος, καθώς η παχυσαρκία αποτελεί αναγνωρισμένο παράγοντα κινδύνου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Επομένως, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ποσότητα ζάχαρης, λίπους ή θερμίδων που περιέχει ένα προϊόν, αλλά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο μια διατροφή πλούσια σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα μπορεί να επηρεάζει την υγεία.
Τι μπορούν να περιλαμβάνουν οι διατροφικές επιλογές
Οι ειδικοί συστήνουν γενικά μια διατροφή που δίνει μεγαλύτερη έμφαση σε τρόφιμα με μικρότερο βαθμό επεξεργασίας.
Στο πλαίσιο αυτό μπορούν να έχουν σημαντική θέση:
προϊόντα ολικής άλεσης
φρούτα και λαχανικά
όσπρια
ξηροί καρποί και σπόροι
τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες
νερό ως βασικό ρόφημα.
Παράλληλα, απαιτείται περισσότερη έρευνα ώστε να αποσαφηνιστεί ποια συγκεκριμένα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ενδέχεται να σχετίζονται περισσότερο με τον κίνδυνο εμφάνισης βλαβών στο παχύ έντερο.
Η κατηγορία των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είναι ιδιαίτερα ευρεία και περιλαμβάνει προϊόντα με πολύ διαφορετική σύνθεση, επομένως δεν είναι απαραίτητο να αντιμετωπίζονται όλα με τον ίδιο τρόπο.
Γιατί προβληματίζουν τα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα παρασκευάζονται συνήθως μέσω βιομηχανικών διαδικασιών και συχνά περιέχουν συστατικά που δεν χρησιμοποιούνται συστηματικά στη μαγειρική του σπιτιού.
Πολλά από αυτά χαρακτηρίζονται από χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και υψηλότερη παρουσία πρόσθετων σακχάρων, επεξεργασμένων υδατανθράκων, κορεσμένων λιπαρών και διαφόρων πρόσθετων ουσιών.
Στα πρόσθετα μπορεί να περιλαμβάνονται συντηρητικά, χρωστικές και ενισχυτικά γεύσης, τα οποία χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων για τη διατήρηση του προϊόντος, τη βελτίωση της υφής και της εμφάνισης ή την ενίσχυση της γεύσης.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, ωστόσο, ότι χρειάζεται περισσότερη επιστημονική έρευνα προκειμένου να κατανοηθεί ποιοι από αυτούς τους παράγοντες έχουν τη μεγαλύτερη σημασία για την υγεία του εντέρου.
Πότε χρειάζεται ιατρικός έλεγχος
Τα αδενώματα συχνά δεν προκαλούν συμπτώματα, γεγονός που καθιστά σημαντικό τον προληπτικό έλεγχο όταν αυτός ενδείκνυται.
Όταν υπάρχουν συμπτώματα από το πεπτικό σύστημα, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται ενδείξεις όπως:
αίμα στα κόπρανα ή πολύ σκούρες κενώσεις
επίμονος πόνος στην κοιλιά ή στην περιοχή του ορθού
αναιμία, ιδιαίτερα όταν σχετίζεται με έλλειψη σιδήρου
ανεξήγητη απώλεια βάρους σε συνδυασμό με γαστρεντερικές ενοχλήσεις
επίμονες αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου.
Για άτομα μέσου κινδύνου χωρίς συμπτώματα, η αμερικανική USPSTF συστήνει προληπτικό έλεγχο για καρκίνο του παχέος εντέρου από την ηλικία των 45 ετών. Σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο, όπως εκείνα με συγκεκριμένο οικογενειακό ιστορικό, η έναρξη και το είδος του ελέγχου μπορεί να διαφέρουν.
Η διατροφή αποτελεί έναν από τους παράγοντες κινδύνου
Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι η διατροφή αποτελεί έναν από τους παράγοντες που συνδέονται με την υγεία του παχέος εντέρου, μαζί με άλλες συνήθειες και χαρακτηριστικά του τρόπου ζωής.
Η συγκεκριμένη μελέτη προσθέτει νέα στοιχεία για τη σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και την εμφάνιση αδενωμάτων σε ηλικίες κάτω των 50 ετών. Ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι ένα συγκεκριμένο τρόφιμο ή προϊόν προκαλεί από μόνο του καρκίνο.
Η υιοθέτηση μιας διατροφής που βασίζεται περισσότερο σε τρόφιμα με μικρότερο βαθμό επεξεργασίας, σε συνδυασμό με έναν συνολικά υγιεινό τρόπο ζωής και τον κατάλληλο προληπτικό έλεγχο, αποτελεί το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο εξετάζεται σήμερα η πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου.
