Τι σημαίνει η ημερομηνία που αναγράφεται στις ελιές
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι πληροφορίες που πρέπει να αναγράφονται στις συσκευασίες τροφίμων καθορίζονται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 1169/2011. Ανάμεσα στις υποχρεωτικές ενδείξεις βρίσκεται, ανάλογα με την περίπτωση, είτε η ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας είτε η ένδειξη «ανάλωση έως». Όταν απαιτείται, αναγράφονται επίσης οι απαραίτητες συνθήκες αποθήκευσης και χρήσης.
Οι δύο αυτές ενδείξεις δεν έχουν την ίδια σημασία.
Η «ανάλωση έως» χρησιμοποιείται για τρόφιμα που θεωρούνται ιδιαίτερα ευπαθή από μικροβιολογικής άποψης και τα οποία, μετά από σύντομο χρονικό διάστημα, μπορεί να καταστούν επικίνδυνα για την υγεία. Μετά την ημερομηνία αυτή, το τρόφιμο θεωρείται μη ασφαλές.
Διαφορετική είναι η περίπτωση της ημερομηνίας ελάχιστης διατηρησιμότητας, η οποία εμφανίζεται ως «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» ή «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από το τέλος». Η συγκεκριμένη ένδειξη αφορά την περίοδο κατά την οποία το προϊόν διατηρεί τα χαρακτηριστικά του, εφόσον τηρούνται οι προβλεπόμενες συνθήκες αποθήκευσης.
Για τις συσκευασμένες ελιές, επομένως, η ετικέτα του συγκεκριμένου προϊόντος αποτελεί το σημαντικότερο σημείο αναφοράς. Δεν υπάρχει ένας ενιαίος χρόνος διατήρησης που να ισχύει για όλες τις ελιές, καθώς η διάρκεια εξαρτάται από τον τρόπο επεξεργασίας, συντήρησης και συσκευασίας τους.
Τι αλλάζει από τη στιγμή που ανοίγει η συσκευασία
Ιδιαίτερη σημασία έχει το τι αναγράφεται στη συσκευασία μετά το άνοιγμα. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011 προβλέπει ότι, όταν είναι απαραίτητο για τη σωστή διατήρηση ή χρήση ενός τροφίμου, πρέπει να αναφέρονται οι κατάλληλες συνθήκες φύλαξης και, όπου χρειάζεται, το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο πρέπει να καταναλωθεί.
Συνεπώς, δεν υπάρχει ένας γενικός ευρωπαϊκός κανόνας που να λέει ότι όλες οι ελιές μπορούν να καταναλώνονται για συγκεκριμένο αριθμό ημερών μετά το άνοιγμα.
Αν η ετικέτα, για παράδειγμα, αναφέρει ότι το προϊόν πρέπει να τοποθετείται στο ψυγείο μετά το άνοιγμα και να καταναλώνεται μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, αυτές είναι οι οδηγίες που πρέπει να ακολουθούνται.
Η διάρκεια διατήρησης μπορεί να διαφέρει σημαντικά από προϊόν σε προϊόν και επομένως δεν είναι σωστό να εφαρμόζεται η διάρκεια ενός βάζου σε όλες τις υπόλοιπες συσκευασίες ελιών.
Τι προβλέπει ο ελληνικός Κώδικας Τροφίμων και Ποτών
Κανόνες για τα συγκεκριμένα προϊόντα υπάρχουν και στον ελληνικό Κώδικα Τροφίμων και Ποτών.
Το άρθρο 123 αφορά τρόφιμα φυτικής προέλευσης που συντηρούνται με αλάτι, ξίδι ή λάδι. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι στη συσκευασία πρέπει να αναγράφονται ο τρόπος συντήρησης, το είδος του φυτικού τροφίμου και το βάρος του.
Μάλιστα, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται η ένδειξη «Ελιές σε ελαιόλαδο».
Αυτό καταδεικνύει ότι ο τρόπος με τον οποίο έχει συντηρηθεί ένα τέτοιο τρόφιμο αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την επισήμανσή του. Ωστόσο, ούτε ο συγκεκριμένος κανόνας καθορίζει έναν ενιαίο αριθμό ημερών για όλες τις ελιές μετά το άνοιγμα της συσκευασίας.
Τι ισχύει για τις χύμα ελιές
Διαφορετική είναι η περίπτωση των ελιών που πωλούνται χύμα. Εκεί δεν υπάρχει μια τυποποιημένη συσκευασία με ετικέτα που να παρέχει στον καταναλωτή συγκεκριμένες οδηγίες για τη διατήρηση στο σπίτι.
Παρόλα αυτά, οι επιχειρήσεις που διαθέτουν τρόφιμα εξακολουθούν να υπόκεινται στους γενικούς κανόνες της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την υγιεινή και την ασφάλεια των τροφίμων.
Ο Κανονισμός (ΕΚ) 852/2004 προβλέπει ότι τα τρόφιμα και οι πρώτες ύλες πρέπει να αποθηκεύονται σε κατάλληλες συνθήκες, ώστε να αποφεύγεται η αλλοίωσή τους και να προστατεύονται από πιθανές επιμολύνσεις.
Παράλληλα, σε όλα τα στάδια από την παραγωγή και την επεξεργασία έως τη διανομή, τα τρόφιμα πρέπει να προστατεύονται από παράγοντες που θα μπορούσαν να τα καταστήσουν ακατάλληλα για κατανάλωση ή επιβλαβή για την υγεία.
Ωστόσο, δεν υπάρχει συγκεκριμένος αριθμός ημερών που να προβλέπεται από τη νομοθεσία για το πόσο μπορούν να διατηρηθούν οι χύμα ελιές στο οικιακό ψυγείο. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να δοθεί ένας ενιαίος «νόμιμος» χρόνος που να καλύπτει κάθε περίπτωση.
Τι γίνεται όταν εμφανιστούν σημάδια αλλοίωσης
Το γενικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ασφάλεια των τροφίμων βασίζεται στον Κανονισμό (ΕΚ) 178/2002. Σύμφωνα με αυτόν, τρόφιμα που δεν είναι ασφαλή δεν επιτρέπεται να διατίθενται στην αγορά.
Ως μη ασφαλή χαρακτηρίζονται τα τρόφιμα που είτε μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στην υγεία είτε έχουν καταστεί ακατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση. Για την αξιολόγηση αυτή λαμβάνεται υπόψη, μεταξύ άλλων, αν ένα τρόφιμο έχει υποστεί μόλυνση, σήψη, αλλοίωση ή αποσύνθεση.
Η νομοθεσία δεν προβλέπει ειδική διαδικασία μόνο για τις ελιές στις οποίες έχει εμφανιστεί μούχλα. Δεν υπάρχει, δηλαδή, κανόνας που να επιτρέπει την αφαίρεση των εμφανώς αλλοιωμένων ελιών και τη διατήρηση των υπόλοιπων.
Η εμφάνιση μούχλας πρέπει να αντιμετωπίζεται διαφορετικά από μια απλή αλλαγή στην εμφάνιση ή την υφή του προϊόντος. Οι μύκητες μπορεί να έχουν αναπτύξει δομές που δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι και να έχουν επεκταθεί πέρα από το σημείο όπου φαίνεται η μούχλα. Σε τρόφιμα με αυξημένη υγρασία υπάρχει επίσης πιθανότητα να έχουν αναπτυχθεί και άλλοι μικροοργανισμοί.
Για τον λόγο αυτό, όταν σε ένα βάζο με ελιές υπάρχει εμφανής ανάπτυξη μούχλας, η ασφαλέστερη επιλογή είναι να απορριφθεί ολόκληρο το περιεχόμενο και όχι να αφαιρεθούν μόνο τα σημεία που φαίνονται αλλοιωμένα.
Ο πιο ασφαλής κανόνας για την αποθήκευση
Για τις τυποποιημένες ελιές, η ετικέτα είναι ο πιο αξιόπιστος οδηγός. Πριν από την κατανάλωση, καλό είναι να ελέγχεται η αναγραφόμενη ημερομηνία, οι συνθήκες φύλαξης και κυρίως οι οδηγίες που αφορούν το χρονικό διάστημα μετά το άνοιγμα.
Ούτε η ευρωπαϊκή ούτε η ελληνική νομοθεσία ορίζουν έναν ενιαίο χρόνο, όπως δύο εβδομάδες ή έναν μήνα, που να ισχύει για όλες τις ανοιγμένες ελιές.
Η διάρκεια διατήρησης εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά και τον τρόπο συντήρησης του κάθε προϊόντος. Για αυτό, οι οδηγίες του κατασκευαστή, η σωστή αποθήκευση και η αξιολόγηση της κατάστασης του τροφίμου αποτελούν τα βασικά στοιχεία για την ασφαλή κατανάλωσή του.
