Τι ακριβώς είναι το mimamoru
Η συγκεκριμένη προσέγγιση έχει μελετηθεί σε βάθος στο πλαίσιο της ιαπωνικής προσχολικής εκπαίδευσης.
Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Early Childhood Education Journal, με επικεφαλής τον Fuminori Nakatsubo από το Πανεπιστήμιο της Χιροσίμα, εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν τις συγκρούσεις μεταξύ των παιδιών.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι εκπαιδευτικοί σε ιαπωνικά νηπιαγωγεία μπορεί να επιλέξουν να μην παρέμβουν αμέσως όταν προκύπτει μια διαφωνία. Αντίθετα, παρακολουθούν προσεκτικά την κατάσταση και αφήνουν τα παιδιά να προσπαθήσουν να βρουν μόνα τους μια λύση.
Η πρακτική αυτή διαφοροποιείται από προσεγγίσεις όπου ο ενήλικας παρεμβαίνει άμεσα για να επιλύσει τη σύγκρουση.
Το mimamoru, επομένως, δεν σημαίνει ότι ο ενήλικας αδιαφορεί για όσα συμβαίνουν. Η «παρατήρηση» συνδυάζεται με την «προστασία», καθώς ο εκπαιδευτικός παραμένει παρών και επεμβαίνει όταν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος.
Ο στόχος είναι η αυτονομία του παιδιού
Στο επίκεντρο της συγκεκριμένης φιλοσοφίας βρίσκεται η ιδέα ότι τα παιδιά χρειάζονται χώρο ώστε να αναπτύξουν την αυτονομία και την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν μόνα τους τις δυσκολίες.
Οι εκπαιδευτικοί περιορίζουν, όταν αυτό είναι ασφαλές, τις άμεσες οδηγίες και τη βοήθεια, επιτρέποντας στα παιδιά να πειραματιστούν, να κάνουν λάθη και να αναζητήσουν τις δικές τους λύσεις.
Η προσέγγιση αυτή έχει μελετηθεί και από τον ανθρωπολόγο Joseph Tobin και την Akiko Hayashi. Οι ερευνητές έχουν συγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο εκπαιδευτικοί από την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ αντιλαμβάνονται παρόμοιες καταστάσεις σε νηπιαγωγεία, χρησιμοποιώντας μεταξύ άλλων τη μέθοδο της video-cued ethnography.
Σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία, το mimamoru συνδέεται με τον σεβασμό στην αυτονομία, την αυτενέργεια και τον αυθορμητισμό των παιδιών.
Η σημασία της ήρεμης φωνής
Ένα δεύτερο στοιχείο που συνδέθηκε με τη viral αφήγηση είναι ο τρόπος με τον οποίο η συναισθηματική κατάσταση του γονέα επηρεάζει το παιδί.
Η ιδέα ότι ένας ήρεμος ενήλικας μπορεί να βοηθήσει ένα αναστατωμένο παιδί να ηρεμήσει δεν αποτελεί αποκλειστικά ιαπωνική πρακτική. Έχει συνδεθεί με την έννοια της συναισθηματικής συν-ρύθμισης, η οποία έχει μελετηθεί σε διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα.
Έρευνα που βασίζεται σε μοντέλα συναισθηματικής ανάπτυξης έχει δείξει ότι τα παιδιά επηρεάζονται από τον τρόπο με τον οποίο οι φροντιστές τους διαχειρίζονται τα δικά τους συναισθήματα.
Ένας ενήλικας που παραμένει ήρεμος και υποστηρικτικός μπορεί να λειτουργήσει ως σταθεροποιητικός παράγοντας για ένα παιδί που βρίσκεται σε ένταση. Αντίθετα, η έντονη συναισθηματική αντίδραση του γονέα μπορεί να ενισχύσει τη διέγερση του παιδιού.
Ο μηχανισμός αυτός έχει περιγραφεί ως δυαδικός συγχρονισμός, δηλαδή ο συντονισμός των συναισθηματικών καταστάσεων μεταξύ δύο ανθρώπων.
Έτσι, η συμβουλή να χαμηλώνει ο γονέας τη φωνή του όταν το παιδί είναι αναστατωμένο δεν αποτελεί κάποιο αποκλειστικά ιαπωνικό «μυστικό», αλλά συνδέεται με ευρύτερες αρχές της συναισθηματικής ανάπτυξης.
Δεν πρόκειται για ένα «ιαπωνικό θαύμα»
Παρά τη δημοφιλία της συγκεκριμένης αφήγησης, χρειάζεται προσοχή όταν επιχειρείται να παρουσιαστεί το mimamoru ως χαρακτηριστικό όλων των Ιαπώνων γονέων.
Η προσωπική εμπειρία ενός ανθρώπου που έζησε δύο χρόνια στην Ιαπωνία δεν μπορεί από μόνη της να αποδείξει ότι οι γονείς στη χώρα δεν υψώνουν ποτέ τη φωνή τους στα παιδιά ή ότι η συμπεριφορά τους είναι ίδια τόσο στους δημόσιους όσο και στους ιδιωτικούς χώρους.
Παράλληλα, η ιαπωνική κοινωνία αντιμετωπίζει τις δικές της πιέσεις γύρω από την ανατροφή των παιδιών, ενώ η έμφαση στην κοινωνική αρμονία και τη συμμόρφωση αποτελεί επίσης αντικείμενο μελέτης.
Επιπλέον, το mimamoru δεν αποτελεί ένα αυστηρά κωδικοποιημένο σύστημα που εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε οικογένεια ή σε κάθε νηπιαγωγείο. Η πρακτική μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με τον εκπαιδευτικό, την οικογένεια και την εκάστοτε κατάσταση.
Μια πρακτική που χρειάζεται να διδαχθεί
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση αποτελεί αντικείμενο συμβουλών προς Ιάπωνες γονείς.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Child and Family Studies εξέτασε συμβουλές σχετικά με το mimamoru που δημοσιεύονταν σε δημοφιλή περιοδικά γονεϊκής καθοδήγησης στην Ιαπωνία κατά την περίοδο 2015-2019.
Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η πρακτική δεν θεωρείται απαραίτητα κάτι αυτονόητο ή έμφυτο. Αντίθετα, οι γονείς μπορούν να χρειάζεται να την καλλιεργούν συνειδητά και να υπενθυμίζουν στον εαυτό τους πότε είναι προτιμότερο να παρατηρούν αντί να παρεμβαίνουν.
Το ίδιο ισχύει και για τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι καλούνται να διακρίνουν πότε η μη παρέμβαση μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αναπτύξει την αυτονομία του και πότε απαιτείται άμεση δράση.
Τι μπορεί να κρατήσει κανείς από την προσέγγιση
Το ενδιαφέρον γύρω από το mimamoru δεν οφείλεται μόνο στο ότι αποτελεί μια διαφορετική πολιτισμική πρακτική. Η αξία του βρίσκεται κυρίως στην ιδέα ότι η προστασία ενός παιδιού δεν σημαίνει απαραίτητα πως ο ενήλικας πρέπει να λύνει κάθε πρόβλημα για λογαριασμό του.
Η προσεκτική παρατήρηση, η παροχή χρόνου για την επίλυση μιας σύγκρουσης και ο σεβασμός στην αυτονομία μπορούν να αποτελέσουν στοιχεία μιας ευρύτερης παιδαγωγικής προσέγγισης.
Παράλληλα, η έρευνα γύρω από τη συναισθηματική συν-ρύθμιση δείχνει ότι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά ο ενήλικας μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα του παιδιού να διαχειριστεί τη δική του ένταση.
Το mimamoru, επομένως, δεν αποτελεί ούτε ένα «μυστικό» που εξηγεί γιατί τα παιδιά στην Ιαπωνία είναι πιο ήρεμα ούτε μια μέθοδο που εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο παντού.
Είναι μια υπαρκτή παιδαγωγική πρακτική, η οποία έχει μελετηθεί και βασίζεται στην προσεκτική ισορροπία ανάμεσα στην προστασία και στην ελευθερία του παιδιού να αποκτήσει τις δικές του εμπειρίες. Η viral αφήγηση μπορεί να απλοποιεί την πραγματικότητα, όμως η ίδια η ιδέα πίσω από το mimamoru προσφέρει ένα ενδιαφέρον παράδειγμα για τον τρόπο με τον οποίο η ανατροφή μπορεί να δίνει στα παιδιά περισσότερο χώρο να αναπτύξουν αυτονομία.
