Μια σημαντική και μέχρι σήμερα άγνωστη μεταβολή στον ανθρώπινο εγκέφαλο κατά τη μέση ηλικία ανακάλυψαν επιστήμονες, προσφέροντας νέα δεδομένα στην κατανόηση της γήρανσης και της άνοιας. Η σχετική έρευνα, η οποία χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH), αποκαλύπτει ότι από την ηλικία των 50 ετών παρατηρείται έντονη μεταβολή στον πληθυσμό των ανοσοκυττάρων στον ιππόκαμπο, μια περιοχή που διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη μάθηση και τη μνήμη. Τα ευρήματα αυτά ανατρέπουν την επιστημονική πεποίθηση ότι τα κύτταρα του εγκεφαλικού ανοσοποιητικού παραμένουν αμετάβλητα καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου.
Ειδικότερα, ερευνητές από εξειδικευμένα αμερικανικά ιδρύματα εξέτασαν ιστό ιππόκαμπου από 40 άτομα ηλικίας 20 έως 95 ετών χωρίς νευρολογικές παθήσεις και διαπίστωσαν ότι μεταξύ 50 και 75 ετών ο αριθμός των μικρογλοιακών κυττάρων μειώνεται σταδιακά. Τη θέση των κυττάρων αυτών καταλαμβάνουν άλλα ανοσοκύτταρα, τα οποία προέρχονται πιθανότατα από το περιφερικό αίμα και φέρουν έντονα φλεγμονώδη χαρακτηριστικά. Η συγκεκριμένη εξέλιξη παρέχει μια πιθανή ερμηνεία για το πώς η ηλικιακή μετάβαση πυροδοτεί χρόνια φλεγμονή στον εγκέφαλο, αυξάνοντας την ευπάθεια σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.
Παράλληλα με τις αλλαγές στα ανοσοκύτταρα, η μελέτη έδειξε ότι με την πάροδο της ηλικίας εξασθενεί η δομική ακεραιότητα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού, του προστατευτικού δηλαδή μηχανισμού που ελέγχει τη διέλευση ουσιών από την κυκλοφορία του αίματος στον εγκεφαλικό ιστό. Για την εξαγωγή αυτών των συμπερασμάτων, οι ερευνητές εξέτασαν τις επιγενετικές υπογραφές και την οργάνωση του γενετικού υλικού σε διάφορους τύπους κυττάρων, διαπιστώνοντας εκτεταμένες αναδιοργανώσεις στο DNA των εγκεφαλικών κυττάρων κατά τη γήρανση.
Αν και παραμένει ακόμη αδιευκρίνιστο τι ακριβώς προκαλεί την εξαφάνιση των μικρογλοιακών κυττάρων και αν τα νέα κύτταρα συμβάλλουν άμεσα στην εκδήλωση της άνοιας, η ανακάλυψη θεωρείται καθοριστική. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η αποσαφήνιση αυτού του βιολογικού μηχανισμού μπορεί μελλοντικά να επιτρέψει τον σχεδιασμό στοχευμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων, οι οποίες θα προστατεύουν τις εγκεφαλικές λειτουργίες και θα καθυστερούν την εμφάνιση νευρολογικών παθήσεων που σχετίζονται με το γήρας.
