Στο επίκεντρο της νέας αντιπαράθεσης βρίσκεται μια μηχανή ακραίας υπεριώδους λιθογραφίας (EUV) της ολλανδικής ASML, της μοναδικής εταιρείας στον κόσμο που κατασκευάζει τον εξοπλισμό που απαιτείται για την παραγωγή των πιο προηγμένων μικροτσίπ.
Τα συγκεκριμένα μηχανήματα θεωρούνται στρατηγικής σημασίας, καθώς χωρίς αυτά δεν μπορούν να παραχθούν οι πλέον εξελιγμένοι επεξεργαστές που χρησιμοποιούνται στην τεχνητή νοημοσύνη, στους υπερυπολογιστές, αλλά και σε προηγμένα αμυντικά συστήματα.
Οι υποψίες των ΗΠΑ και η απάντηση της ASML
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε έπειτα από αναφορά του Αμερικανού υπουργού Εμπορίου, Χάουαρντ Λάτνικ, σύμφωνα με την οποία μια μηχανή EUV ενδέχεται να έχει καταλήξει στην Κίνα, παρά τους περιορισμούς που ισχύουν στις εξαγωγές της συγκεκριμένης τεχνολογίας.
Η ASML, ωστόσο, απορρίπτει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αυτό. Όπως επισημαίνει, γνωρίζει πού βρίσκεται καθεμία από τις περίπου 340 μηχανές EUV που έχει κατασκευάσει, ενώ υποστηρίζει ότι καμία δεν έχει εξαχθεί στην Κίνα.
Παράλληλα, η εταιρεία τονίζει ότι μόνο η ίδια μπορεί να μεταφέρει, να εγκαταστήσει και να συντηρήσει τις συγκεκριμένες μηχανές, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη οποιαδήποτε παράνομη μεταφορά τους.
Γιατί οι μηχανές EUV θεωρούνται τόσο σημαντικές
Οι μηχανές EUV αποτελούν από τα πιο πολύπλοκα βιομηχανικά συστήματα που έχουν κατασκευαστεί ποτέ. Η αξία κάθε μονάδας ξεπερνά τα 350 εκατομμύρια ευρώ και η λειτουργία τους βασίζεται σε ακτινοβολία ακραίου υπεριώδους φωτός, η οποία επιτρέπει τη χάραξη εξαιρετικά μικρών κυκλωμάτων πάνω σε δίσκους πυριτίου.
Χάρη σε αυτή την τεχνολογία παράγονται τα πιο προηγμένα μικροτσίπ παγκοσμίως, τα οποία αποτελούν βασικό συστατικό για τις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, τα σύγχρονα smartphones, τα κέντρα δεδομένων και τα στρατιωτικά συστήματα νέας γενιάς.
Ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο, από το 2019 οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πιέσει την Ολλανδία να απαγορεύσει την εξαγωγή των μηχανών EUV προς την Κίνα, θεωρώντας ότι η πρόσβαση του Πεκίνου σε αυτή την τεχνολογία θα μπορούσε να μεταβάλει τις παγκόσμιες ισορροπίες.
Ο πραγματικός ανταγωνισμός
Παρότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι κάποια μηχανή EUV βρίσκεται στην Κίνα, ο ανταγωνισμός για την τεχνολογική υπεροχή συνεχίζεται.
Σύμφωνα με τον Economist, κινεζικές εταιρείες, όπως η SMIC και η Huawei, προσπαθούν να αναπτύξουν ολοένα πιο προηγμένα μικροτσίπ αξιοποιώντας παλαιότερες τεχνολογίες λιθογραφίας (DUV), ενώ παράλληλα επενδύουν στην ανάπτυξη εγχώριων λύσεων.
Την ίδια στιγμή, στις Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζονται νέα μέτρα που θα περιορίζουν ακόμη περισσότερο όχι μόνο τις εξαγωγές εξοπλισμού, αλλά και την τεχνική υποστήριξη των μηχανών DUV που ήδη λειτουργούν στην Κίνα.
Η Ευρώπη στο επίκεντρο
Η υπόθεση φέρνει και την Ευρώπη σε δύσκολη θέση.
Από τη μία πλευρά, οι δυτικές κυβερνήσεις επιδιώκουν να διατηρήσουν το τεχνολογικό τους προβάδισμα απέναντι στην Κίνα. Από την άλλη, η ASML αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, ενώ η κινεζική αγορά εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πελάτη της.
Έτσι, η συζήτηση δεν αφορά μόνο το αν μία μηχανή πέρασε ή όχι τα κινεζικά σύνορα. Αφορά το ποιος θα ελέγξει την τεχνολογία που θα καθορίσει την επόμενη γενιά μικροτσίπ και, κατ' επέκταση, την οικονομική, βιομηχανική και γεωπολιτική ισχύ των επόμενων δεκαετιών.
