Αθήνα, 06 Οκτωβρίου 2026. Ο ιστορικός και σύγχρονος ρόλος των πανεπιστημίων στη διαμόρφωση της Αθήνας και της ελληνικής κοινωνίας αναδείχθηκε στο πλαίσιο του Συνεδρίου «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», που διοργανώνεται από την εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, υπό την αιγίδα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και του Δήμου Αθηναίων, με την υποστήριξη της Περιφέρειας Αττικής και σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.
Γεράσιμος Σιάσος (Πρύτανης ΕΚΠΑ): Ανάγκη για μεγαλύτερη αυτονομία στα πανεπιστήμια - Πάνω από 600.000 απόφοιτοι έως σήμερα
Την ανάγκη η Πολιτεία να εμπιστευθεί περισσότερο τα Πανεπιστήμια, δίνοντάς τους μεγαλύτερη αυτονομία, ανέδειξε ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Γεράσιμος Σιάσος. Όπως υπογράμμισε, τα ιδρύματα χρειάζονται τον απαραίτητο χώρο και την ευελιξία ώστε να επιτελούν αποτελεσματικά την αποστολή τους. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα πανεπιστήμια αντιμετωπίζονται με το ίδιο διοικητικό πλαίσιο που διέπει μια δημόσια υπηρεσία, δημιουργούνται εμπόδια τόσο στην καθημερινή λειτουργία τους όσο και στην παραγωγή γνώσης, επιστήμης και έρευνας
Παράλληλα, ο κ. Σιάσος σημείωσε ότι τα ελληνικά πανεπιστήμια διαθέτουν υψηλό επίπεδο και ιδιαίτερα στον τομέα της έρευνας, μπορούν να συγκριθούν με κορυφαία ιδρύματα του εξωτερικού. Ωστόσο, η χρηματοδότηση εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα βασικά τους μειονεκτήματα, καθώς οι διαθέσιμοι πόροι, αν και έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, παραμένουν ανεπαρκείς σε σύγκριση με τα μεγάλα πανεπιστήμια του εξωτερικού.
Ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ έκανε επίσης μια ιστορική αναδρομή στην πορεία του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναφερόμενος στην ίδρυσή του το 1837. «Για περίπου έναν αιώνα, μέχρι την ίδρυση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το ΕΚΠΑ ήταν το μοναδικό πανεπιστήμιο της χώρας και αποτέλεσε βασικό πυλώνα όχι μόνο για τη στελέχωση της Αθήνας, αλλά και συνολικά για το ελληνικό κράτος», τόνισε ο κ. Σιάσος. Όπως υπογράμμισε, το πανεπιστήμιο αποτέλεσε διαχρονικά χώρο ανάπτυξης και οργάνωσης επιστημονικών πεδίων, γνώσης, έρευνας, καινοτομίας και επιστημονικής δραστηριότητας.
Αναφερόμενος στον σημερινό ρόλο του ΕΚΠΑ, υπογράμμισε ότι η παρουσία του πανεπιστημίου στην Αθήνα ξεπερνά κατά πολύ τα ίδια τα πανεπιστημιακά κτίρια μετρώντας σήμερα περισσότερους από 600.000 αποφοίτους. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διεθνή διάσταση του ιδρύματος, αλλά και στη δυνατότητα της Αθήνας να ενισχύσει τον ρόλο της, ως διεθνούς εκπαιδευτικού και ερευνητικού προορισμού. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Σιάσος υπογράμμισε ότι η διεθνοποίηση των πανεπιστημίων δεν αφορά μόνο τα ίδια τα ιδρύματα, αλλά μπορεί να ενισχύσει συνολικά την Αθήνα και την Ελλάδα.
Ιωάννης Κ. Χατζηγεωργίου (Πρύτανης ΕΜΠ): Ανάγκη για μεγαλύτερη στήριξη των πανεπιστημίων
Την ανάγκη για μεγαλύτερη στήριξη των πανεπιστημίων, τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε χρηματοδότηση, ανέδειξε ο Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Ιωάννης Κ. Χατζηγεωργίου.
Όπως ανέφερε, τα μεγάλα πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις, όπως οι παλαιές υποδομές, ωστόσο το μείγμα χρηματοδότησης έχει αλλάξει και το ΕΜΠ έχει καταφέρει να εξασφαλίσει σημαντικούς πρόσθετους πόρους. Υπογράμμισε, δε ότι το ΕΜΠ επιλέγει στοχευμένες παρεμβάσεις αντί του κατακερματισμού των διαθέσιμων πόρων, ενώ παράλληλα έχει καταφέρει να προσελκύσει σημαντικούς ερευνητικούς πόρους από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αποκατάσταση της Παλιάς Πρυτανείας στην Πατησίων, ένα έργο που, σύμφωνα με τον ίδιο έχει ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο για το Πολυτεχνείο αλλά και για την εικόνα της Αθήνας. Όπως είπε, δεν πρόκειται απλώς για μια ανακαίνιση, αλλά για την αποκατάσταση ενός ιστορικού και αρχιτεκτονικά σημαντικού κτιρίου, με παρεμβάσεις που αφορούν τον εσωτερικό σχεδιασμό, τη λειτουργικότητα και την προσβασιμότητα. Στόχος είναι, μεταξύ άλλων, να ξεκινήσουν οργανωμένες επισκέψεις μαθητών και σχολείων, ώστε να γνωρίσουν την ιστορία, την τεχνολογία και την κουλτούρα του Πολυτεχνείου. Στον χώρο θα παρουσιάζονται επίσης ιστορικά τεκμήρια, όπως το υλικό από την εξέγερση της 17ης Νοεμβρίου 1973, καθώς και φωτογραφίες που δεν έχουν παρουσιαστεί στο παρελθόν.
Βασίλειος Βασδέκης (Πρύτανης ΟΠΑ): Επιχειρηματικότητα και καινοτομία στο κέντρο της Αθήνας
Στη σχέση του Πανεπιστημίου με την επιχειρηματικότητα εστίασε ο Πρύτανης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Βασίλειος Βασδέκης, αναδεικνύοντας το ενεργό οικοσύστημα επιχειρηματικότητας που έχει αναπτυχθεί στο ΟΠΑ. Μέσα από τις σχετικές δράσεις έχουν υποστηριχθεί νεοφυείς επιχειρήσεις και έχουν κινητοποιηθεί περισσότερα από 10 εκατ. ευρώ σε χρηματοδοτήσεις για startups.
Τα τελευταία χρόνια, όπως ανέφερε, έχουν σημειωθεί αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο, ενισχύοντας την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας, της οικονομίας και της καινοτομίας. Το πανεπιστήμιο επιχειρεί, μέσω της μονάδας καινοτομίας του, να οργανώσει και να ενισχύσει περαιτέρω αυτό το οικοσύστημα.
Ωστόσο, υπογράμμισε, ότι το ζητούμενο δεν είναι μόνο οι επιχειρήσεις να παραμένουν στην Αθήνα, αλλά να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε η πόλη να προσελκύει ανθρώπους και επενδύσεις και να υποστηρίζει τη διεθνοποίηση και τη μεγέθυνση των επιχειρήσεων.
Ο Πρύτανης του ΟΠΑ προειδοποίησε παράλληλα ότι η ανάπτυξη των πανεπιστημίων τα επόμενα χρόνια θα απαιτήσει νέες υποδομές και πρόσθετους πόρους. Όπως ανέφερε, κατά την περίοδο της κρίσης η χρηματοδότηση των πανεπιστημίων μειώθηκε σημαντικά, ενώ οι ανάγκες εξακολουθούν να είναι μεγάλες. Ενδεικτικά, μεγάλο μέρος του τακτικού προϋπολογισμού κατευθύνεται σήμερα στην κάλυψη του ενεργειακού κόστους.
Χριστίνα Κουλούρη (Πρύτανις Πάντειο Πανεπιστήμιο): Το πανεπιστήμιο διαμορφώνει την τοπική κοινωνία
Στη σχέση του Πανεπιστημίου με την τοπική κοινωνία και στον τρόπο με τον οποίο ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα μπορεί να μετασχηματίσει τον αστικό χώρο, εστίασε η Πρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου, Χριστίνα Κουλούρη, σημειώνοντας πως η ανέγερσή του στα όρια του ιστορικού κέντρου της πόλης συνέβαλε στην ανάπτυξη και την ενεργοποίηση μιας ευρύτερης περιοχής της Αθήνας. Το Πάντειο, σύμφωνα με την ίδια, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα Πανεπιστήμιο μπορεί να συνδεθεί με τον αστικό ιστό.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η κ. Κουλούρη στον ανθρώπινο παράγοντα, τονίζοντας ότι τα πανεπιστήμια δεν είναι μόνο κτίρια, αλλά κυρίως οι άνθρωποι που τα συγκροτούν. Στο Πάντειο φοιτούν περίπου 12.000 άνθρωποι καθημερινά, ενώ μεγάλο μέρος των φοιτητών προέρχεται από την περιφέρεια. Στο πλαίσιο αυτό, εξέφρασε τον προβληματισμό της για την απουσία στάσης μετρό στην περιοχή του Παντείου, χαρακτηρίζοντας παράδοξο το γεγονός ότι ένας τόσο σημαντικός εκπαιδευτικός και κοινωνικός πόλος δεν διαθέτει άμεση σύνδεση με το μετρό.
Τη συζήτηση συντόνισε, η Μάρνυ Παπαματθαίου, Managing Editor «ΤΟ ΒΗΜΑ».
