Χρήστος Κάτσικας Υπάρχουν στιγμές που μια είδηση ξεπερνά το πρόσωπο που αφορά και γίνεται σύμπτωμα. Η μήνυση σε βάρος του Γιάννη Μαΐστρου, πανεπιστημιακού και πρώην αντιπροέδρου της ΠΟΣΔΕΠ, από τον πρύτανη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, δεν είναι απλώς μια νομική διαφορά. Είναι ένα γεγονός που αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα της ακαδημαϊκής ζωής: το δικαίωμα στην κριτική, στον λόγο, στη διαφωνία.
Η αφορμή δεν ήταν κάποια πράξη βίας, ούτε κατάχρηση εξουσίας. Ήταν ένα κείμενο εσωτερικού διαλόγου. Ένας λόγος γραπτός, πολιτικός και ακαδημαϊκός, που ασκούσε κριτική στον αυταρχικό τρόπο διοίκησης και στην περιστολή ακαδημαϊκών ελευθεριών. Δεν απευθυνόταν θεσμικά στον πρύτανη, δεν αποτελούσε επίσημη καταγγελία, δεν ήταν απόφαση συλλογικού οργάνου. Ήταν αυτό που οφείλει να είναι το πανεπιστήμιο: χώρος σκέψης και αντίλογου.
Κι όμως, αυτός ο λόγος μετατράπηκε σε μήνυση για συκοφαντική δυσφήμηση. Όχι μόνο απέναντι στον συγγραφέα, αλλά και απέναντι σε «κάθε άλλον υπαίτιο». Δηλαδή σε όσους υπέγραψαν, σε όσους συμφώνησαν, σε όσους κοινοποίησαν. Ακόμη και η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος επιστρατεύεται για να εντοπιστούν σύνδεσμοι και αναρτήσεις. Εδώ πια δεν μιλάμε για υπεράσπιση κύρους· μιλάμε για εκφοβισμό.
Πανεπιστήμιο χωρίς φωνή; Η μήνυση που ξεπερνά το πρόσωπο του Γιάννη Μαΐστρου
Δεν είναι τυχαίο ότι η αντίδραση υπήρξε άμεση και μαζική. Σύλλογοι ΔΕΠ, όπως της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών και του Πανεπιστημίου Αιγαίου, μίλησαν καθαρά: η ποινικοποίηση της κριτικής δεν αφορά ένα πρόσωπο, αλλά ολόκληρη την πανεπιστημιακή κοινότητα. Καλλιεργεί ένα κλίμα φόβου και σιωπής, ασύμβατο με την αποστολή των ΑΕΙ.
Και πράγματι, το ερώτημα είναι απλό και αμείλικτο: αν σήμερα μηνύεται ένας πανεπιστημιακός με μακρά διαδρομή και συνδικαλιστική εμπειρία, αύριο ποιος θα μιλήσει;
Ο νέος λέκτορας με σύμβαση;
Ο διδάσκων που περιμένει εξέλιξη;
Ο φοιτητής που διαμαρτύρεται;
Τα πανεπιστήμια δεν είναι εταιρείες με τμήμα δημοσίων σχέσεων. Δεν διοικούνται με φίμωση, ούτε «καθαρίζουν» με πειθαρχικά και μηνύσεις. Ασφυκτιούν. Γιατί το οξυγόνο τους είναι η ελευθερία της σκέψης, η σύγκρουση ιδεών, η ενοχλητική –πολλές φορές– κριτική προς την εξουσία.
Η χρονική συγκυρία κάνει τα πράγματα ακόμη πιο ανησυχητικά. Την ώρα που προωθούνται αλλαγές όπως η αναθεώρηση του άρθρου 16, η εμπορευματοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης και ένα αυστηρό πειθαρχικό πλαίσιο για τα πανεπιστήμια, τέτοιες διώξεις λειτουργούν ως προειδοποίηση: «μιλήστε με μέτρο, αλλιώς…».
Ο ίδιος ο Γιάννης Μαΐστρος σημειώνει ότι σε δεκαετίες πανεπιστημιακής διαδρομής δεν έχει ξαναδεί τέτοια στάση. Και αυτό από μόνο του θα έπρεπε να μας ταράξει. Γιατί το ζήτημα δεν είναι αν συμφωνεί κανείς με την κριτική του. Το ζήτημα είναι αν επιτρέπεται να την ασκεί.
Η υπεράσπιση της ακαδημαϊκής ελευθερίας δεν είναι συντεχνιακή υπόθεση. Είναι δημοκρατική υποχρέωση. Αν χαθεί η δυνατότητα του πανεπιστημιακού να μιλά χωρίς φόβο, τότε το Πανεπιστήμιο παύει να είναι χώρος γνώσης και γίνεται απλώς ένας πειθαρχημένος μηχανισμός.
Και αυτό δεν αφορά «τους άλλους». Μας αφορά όλους.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ για εργαζόμενους ιδιωτικού: Ξεκινούν 10/3 οι αιτήσεις
