Μια συμφωνία χωρίς προηγούμενο για τον έλεγχο τεράστιων πετρελαϊκών αποθεμάτων της Βενεζουέλας ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, δημιουργώντας νέα δεδομένα στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι αποκτά πλειοψηφικό έλεγχο σε αποθέματα που ξεπερνούν τα 65 δισ. βαρέλια πετρελαίου, ωστόσο αρκετές λεπτομέρειες για τη συμφωνία παραμένουν ακόμη αδιευκρίνιστες. Δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ποια κοιτάσματα και ποιες εταιρείες αφορά η συμφωνία, ούτε με ποιον ακριβώς τρόπο θα ασκείται ο αμερικανικός έλεγχος.
Ο Τραμπ ανέφερε μέσω Truth Social ότι η συμφωνία επιτεύχθηκε «μέσω συνεργασίας με ιδιωτικές επιχειρήσεις» του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και του υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ.
Πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων την περιέγραψε ως ένα είδος «σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα» ανάμεσα στις ΗΠΑ, ιδιωτικές επιχειρήσεις και τη Βενεζουέλα.
«Δεν πρόκειται για αγορά. Μας παραχωρούν μετοχικό μερίδιο. Είναι ένα είδος εταιρικής συναλλαγής, στο πλαίσιο της οποίας οι ΗΠΑ αποκτούν συμμετοχή στις εταιρείες», ανέφερε πηγή της αμερικανικής κυβέρνησης.
Πρόσβαση των ΗΠΑ στο πετρέλαιο
Ένα από τα βασικά στοιχεία της συμφωνίας είναι η πρόσβαση των ΗΠΑ σε αυτό που χαρακτηρίζεται «off-take oil». Πρόκειται για εγγυημένη ποσότητα αργού που θα διατίθεται στις Ηνωμένες Πολιτείες σε τιμή κόστους.
Η συμφωνία θα βρίσκεται υπό την εποπτεία του Γραφείου Στρατηγικού Κεφαλαίου του Πενταγώνου, το οποίο χρηματοδοτεί πρωτοβουλίες που συνδέονται με την ενίσχυση της αμερικανικής εθνικής άμυνας. Παράλληλα, δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο αν η συμφωνία είχε ολοκληρωθεί τυπικά μέχρι το βράδυ της Παρασκευής. Κυβερνητική πηγή υποστήριξε ότι είχε οριστικοποιηθεί, ενώ άλλη πηγή ανέφερε ότι η διαδικασία δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί πλήρως.
Τραμπ: «Η μεγαλύτερη πετρελαϊκή συμφωνία στην παγκόσμια ιστορία»
Ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε τη συμφωνία ως ιστορική εξέλιξη.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής μόλις συνήψαν συμφωνία με τη Βενεζουέλα για ΤΗ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ!», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social.
Όπως ανέφερε, η αμερικανική κυβέρνηση έχει «εξασφαλίσει τον πλειοψηφικό έλεγχο των ΗΠΑ σε περισσότερα από 65 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΒΑΡΕΛΙΑ αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου στη Βενεζουέλα, χωρίς κόστος για τον Αμερικανό φορολογούμενο».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμφωνία θα υπερδιπλασιάσει τα αμερικανικά αποθέματα πετρελαίου. Ο Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις με την προσωρινή πρόεδρο της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκες, έκανε λόγο για «τεράστια επιτυχία τόσο για τον αμερικανικό όσο και για τον λαό της Βενεζουέλας».
«Για τον λαό της Βενεζουέλας, αυτή η συμφωνία θα φέρει σχεδόν 100 δισ. δολάρια σε ιδιωτικές επενδύσεις, θα στηρίξει χιλιάδες καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας και θα δώσει ώθηση στην ανοικοδόμηση της οικονομίας της Βενεζουέλας», δήλωσε ο Ρούμπιο.
Τι άλλαξε μετά την απομάκρυνση του Μαδούρο
Μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, η Ουάσιγκτον προχώρησε σε άρση κυρώσεων, επιτρέποντας σε αμερικανικές επιχειρήσεις να επενδύσουν ξανά στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας.
Παράλληλα, οι αρχές της χώρας ψήφισαν τον Ιανουάριο νέο νόμο για τους υδρογονάνθρακες. Το νομοθετικό πλαίσιο περιορίζει τον ρόλο της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA και δίνει μεγαλύτερο περιθώριο σε ιδιωτικές επιχειρήσεις να εκμεταλλεύονται πετρελαιοπηγές.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει παρουσιάσει τη σταθεροποίηση της οικονομίας ως το πρώτο στάδιο ενός σχεδίου τριών φάσεων για την πολιτική μετάβαση στη Βενεζουέλα. Μέσα στο 2026, πετρελαϊκοί όμιλοι όπως οι Repsol, Eni και Shell έχουν ήδη συνάψει συμφωνίες με την κυβέρνηση της χώρας, ενώ η Chevron αύξησε τα ποσοστά συμμετοχής της στις κοινοπραξίες με την PDVSA.
Οι αντιδράσεις στη Βενεζουέλα
Η συμφωνία αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της Βενεζουέλας, ιδιαίτερα από την αντιπολίτευση, η οποία ζητά από τις ΗΠΑ να πιέσουν για τη διεξαγωγή νέων εκλογών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και το ζήτημα της νομιμοποίησης της Ντέλσι Ροντρίγκες, καθώς υπάρχουν ερωτήματα για το κατά πόσο η σημερινή κυβέρνηση έχει το δικαίωμα να προχωρήσει σε μια τέτοια συμφωνία.
Ο Ρικάρντο Χάουσμαν, πρώην υπουργός Σχεδιασμού της Βενεζουέλας και καθηγητής στο Χάρβαρντ, υποστήριξε ότι μια τέτοια συμφωνία θα αποτελούσε «φιάσκο για όλους τους εμπλεκόμενους», καθώς η κυβέρνηση της Βενεζουέλας «δεν διαθέτει τη νομιμοποίηση για να συνάψει αυτή την αντισυνταγματική συμφωνία».
Από την πλευρά του, ο οικονομολόγος Φρανσίσκο Ροντρίγκες δήλωσε ότι «η παράδοση του πετρελαϊκού πλούτου της Βενεζουέλας στις ΗΠΑ παραβιάζει το Σύνταγμα και δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του λαού της Βενεζουέλας — ακόμη περισσότερο όταν γίνεται υπό την απειλή των όπλων».
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Εθνοσυνέλευση θα πρέπει να μπλοκάρει «αυτή τη ληστρική συμφωνία».
Τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου στα χέρια των ΗΠΑ
Τα 65 δισ. βαρέλια στα οποία αναφέρεται η κυβέρνηση Τραμπ αντιστοιχούν σε περισσότερο από το ένα πέμπτο των συνολικών αποθεμάτων που αποδίδει η Βενεζουέλα στη χώρα, τα οποία ξεπερνούν τα 300 δισ. βαρέλια.
Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά αποθέματα στον κόσμο, περίπου το 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων.
Ο Αλεχάντρο Τεράν, διευθυντής της Latin American Association of Oil Entrepreneurs, εκτίμησε ότι το σχέδιο αφορά επενδύσεις στην περιοχή του Ορινόκο, με στόχο την αύξηση της παραγωγής πάνω από τα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
«Ο τρόπος για να γίνει αυτό είναι μέσω Συμβάσεων Παραγωγικής Συμμετοχής», δήλωσε ο Τεράν. Στο εσωτερικό της Βενεζουέλας υπάρχουν ήδη καταγγελίες ότι οι τοπικές επιχειρήσεις μένουν στο περιθώριο, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των νέων συμφωνιών αφορά αμερικανικές εταιρείες.
«Οι περισσότερες πετρελαϊκές συμφωνίες συνάπτονται με αμερικανικές εταιρείες, και αυτό αποτελεί σταθερό χαρακτηριστικό σε όλη την πετρελαϊκή ιστορία της χώρας», δήλωσε επιχειρηματίας του ενεργειακού κλάδου.
«Αρκεί να μας κοιτάξει κανείς: παίζουμε μπέιζμπολ και καταβροχθίζουμε χοτ ντογκ και μπέργκερ». Η δημοσιογράφος και επικριτής της κυβέρνησης Λουζ Μέλι Ρέγιες χαρακτήρισε ειρωνικά την «παράδοση» του φυσικού πλούτου της Βενεζουέλας «τη συμφωνία του αιώνα».
Ο ιστορικός ενέργειας και αναλυτής του Eurasia Group Γκρέγκορι Μπρού εκτίμησε ότι θα υπάρξει «αρκετά μεγάλη καχυποψία και απόρριψη οποιασδήποτε συμφωνίας που θα παρείχε στην κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεσματικό έλεγχο των πόρων της Βενεζουέλας».
Ο ίδιος συνέκρινε την εξέλιξη με τον τρόπο που η BP, όταν ήταν ακόμη γνωστή ως Anglo-Persian Oil Company, είχε αποκτήσει εκτεταμένο έλεγχο στους πετρελαϊκούς πόρους του Ιράν και του Ιράκ στις αρχές του 20ού αιώνα.
«Η Anglo-Persian έλαβε μια παραχώρηση από τον σάχη του Ιράν το 1901… σε αντάλλαγμα για αυτό που ουσιαστικά ήταν μια δωροδοκία προς την περσική κυβέρνηση, και αυτό έδωσε στην εταιρεία εκτεταμένα δικαιώματα. Η εταιρεία ουσιαστικά είχε τον πλήρη έλεγχο οποιουδήποτε πετρελαίου έβρισκε και θα μπορούσε να διατηρήσει σχεδόν όλα τα κέρδη οποιουδήποτε άλλου πετρελαίου έβρισκε, εκμεταλλευόταν και εξήγαγε», δήλωσε ο Μπρού.
Για τον ίδιο, η επιδίωξη του Τραμπ αφορά πρωτίστως τον έλεγχο των ενεργειακών αποθεμάτων. «Από την οπτική γωνία του Τραμπ, ο έλεγχος του πετρελαίου είναι κάτι σαν αυτοσκοπός. Αλλά αν προσπαθήσετε να το αιτιολογήσετε, νομίζω ότι η κυριαρχία των ΗΠΑ στα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας επιτρέπει στις ΗΠΑ να θεωρούν τα αποθέματα της Βενεζουέλας ως δικά τους αποθέματα: μια πηγή πετρελαίου από την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να αντλήσουν και στην οποία κανείς άλλος δεν έχει πρόσβαση. Νομίζω ότι έτσι το αντιλαμβάνεται η κυβέρνηση – εξαιρώντας την Κίνα, εξαιρώντας τη Ρωσία, αλλά νομίζω ότι εξαιρώντας και άλλους πιθανούς πελάτες για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας», είπε. «Ακούγεται αποικιακό, γιατί έτσι είναι».
Η νέα αμερικανική πολιτική στη Λατινική Αμερική
Η εξέλιξη στη Βενεζουέλα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να ενισχύσει την αμερικανική επιρροή στη Λατινική Αμερική.
Πολλοί αναλυτές συνδέουν τη συγκεκριμένη πολιτική με το λεγόμενο «Δόγμα Ντόνρο», μια προσαρμογή του ιστορικού Δόγματος Μονρόε που εστιάζει πλέον στην ανάσχεση της αυξανόμενης παρουσίας της Κίνας στην περιοχή. Η αλλαγή στη Βενεζουέλα έχει ήδη οδηγήσει στην απελευθέρωση εκατοντάδων πολιτικών κρατουμένων και σε συζητήσεις για μεταρρυθμίσεις στο ανώτατο δικαστήριο.
Ωστόσο, νέες προεδρικές εκλογές δεν έχουν ακόμη οριστεί, ενώ η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Κορίνα Ματσάδο παραμένει εκτός της διαδικασίας. Ο Τραμπ, πάντως, έχει εκφράσει θετική άποψη για τη Ροντρίγκες, δηλώνοντας τον περασμένο μήνα: «Η Ντέλσι κάνει φανταστική δουλειά».
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Βενεζουέλα «δεν ήταν πραγματικά έτοιμη» για εκλογές.
